МҮЭХ-ны Ерөнхийлөгч Х.Амгаланбаатартай цалин хөлсний хэмжээг нэмэх асуудлаар ярилцлаа.

- Цалин нэмэх асуудлаар УИХ, ЗГ-т шаардлага хүргүүлсэн гэж байна. Цалин хөлсний хэмжээг 40 хувиар нэмэх шаанс УИХ, Засгийн газарт байгаа юм уу. Энэ талаар танай байгууллага судалгаа хийж үзсэн үү?

-  Нэмэх бүрэн боломжтой. Өнөөдөр манай төрийн албан хаагчдын дундаж цалин 500-600 мянган төгрөг байна. Энэ хэмжээгээр дундажлаад үзвэл дундаж цалин 598 мянган төгрөг байгаа юм. Энэ нь сарын өмнө улсын хэмжээнд байсан цалингийн дундаж хэмжээ. Гэтэл гэнэт яагаад цалингийн дундаж хэмжээг 900 мянган төгрөг гэж статистикийн хорооноос зарлав. Сүүлийн нэг сарын дотор огцом нэмэгдсэн нь ямар учиртай юм. Энэ талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг статистикийн хорооноос асууж тодруулна гэж бодож байгаа. Сарын өмнө 598 мянган төгрөг байсан дундаж цалин яагаад огцом өсөв гэдэгт гайхаж байна. Нөгөө талаар өнөөдөр улс орны төсвийн бололцоог ярих цаг биш. Харин амьдралын бодит нөхцөл байдлыг ярих цаг нь юм. Хэд хоногийн өмнө Монгол улсын Ерөнхий сайд хэвлэлийнхэнтэй уулздаг 30 минутын уулзалтын үеэр улс орны эдийн засаг хямралын байдалд орчихоогүй байна, удахгүй нааштай үзүүлэлт гарч эхлэнэ гэж хэлсэн. Үнийн өсөлт бодитойгоор амьдралд нөлөөлөөд эхэлсэн бол хэлэлцээрийнхээ хүрээнд цалин, хөлс, тэтгэвэр тэтгэмжийн асуудлыг ярилцъя гэж МҮЭХ-оос Засгийн газар, ажил олгогчийг хэлэлцээрт урьж байгаа. Цалин тэтгэвэр тэтгэмжийг 40 хувиар нэмэх бодит шаардлага байгаа гэдгийг бид судалж үзээд мэдсэн.

-  Цалин нэмэхээр бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсдөг хандлагатай? Энэ тал дээр ямар арга хэмжээ авч ажиллах ёстой вэ?

- 2013 оны нэгдүгээр сарын 1-ны өдрөөс хойш өнөөдрийг хүртэл албан ёсоор цалин тэтгэвэр тэтгэмжийг 1 хувиар ч нэмэгдүүлээгүй. Тэгвэл энэ хугацаанд зарим бараа бүтээгдэхүүний 30-40 хувиар нэмэгдсэн байна. Тэгэхээр цалин хөлс, тэтгэвэр тэтгэмжийн нэмэгдлийн асуудал бараа бүтээгдэхүүн, ажил үйлчилгээний үнийн өсөлттэй холбоогүй байгааг харуулаад байгаа юм. Ер нь эдийн засгийн онолоор бодит худалдан авах чадвар нэмэгдвэл бараа бүтээгдэхүүний үнэ тариф эсрэгээрээ буурах ёстой. Гэтэл онолын эсрэг манай улсын эдийн засаг сүүлийн 20 гаруй жил зохицуулагдаж ирлээ. Энэ нөхцөл байдлыг бид зоригтойгоор халах ёстой.  Цалин хөлс, тэтгэвэр тэтгэмжийг нэмэгдүүлбэл инфляцийн түвшин хөөрөгдөх нь гэсэн айдасаас болж бид ядуу амьдарч болохгүй шүү дээ. Хүмүүсийн цалин тэтгэвэр тэтгэмжийг хасч болохгүй. Үнийн өсөлтийг төрийн холбогдох байгууллагууд зогсоох ёстой. ШӨХТГ, Хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэг үүн дээр хүчтэй ажиллах ёстой. МҮЭХ ч энэ үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцъё гэж бодож байна. Ямар шалтгаанаар зах зээл дээр үнэ нэмэгдээд байгааг судалж үзье. Хэрвээ зохиомлоор нэмсэн байвал хариуцлагыг нь тооцох ёстой гэж бодож байна. УИХ-д хандаж гаргасан мэдэгдэлдээ энэ асуудлаар нэг тодорхой саналыг хүргүүлсэн байгаа. Энэ нь үнэ бүрдэлтийн тухай хуулиа хурдан батлаачаа гэсэн зүйл юм. Үнэ бүрдэлтийн хууль нь зах зээл дээр ямар зарчмыг харж, харгалзаж үнийг тогтоох вэ гэдэг маш том зохицуулалт байгаа юм. Манайхаас бусад бүх улс үнэ бүрдэлтийн хуулиар зохицуулагддаг. Харин манайд энэ эрх зүйн орчин нь байхгүй байна.

- Төрийн албаны ажилчдын цалин нэмэгдэхээр хувийн хэвшлийнхний цалин орхигдох талтай байдаг шүү дээ. Үүн дээр ямар зохицуулалт хийх вэ?

- Манай байгууллага үнийг зохицуулдаг, цалин хөлсийг нэмдэг байгууллага биш. Нэмэгдүүлээчээ гэдэг санал хүсэлтийг бид уламжилдаг байгууллага. Засгийн газрын хэрэгжүүлж байгаа бүх ажлыг бид хар бараан болгож байгаа юм биш. Ажлын байр бий болгох тал Засгийн газраас маш олон ажлыг хийж байгаа. Гэхдээ хүмүүсийн бодит амьдрал дордож, бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдсэн байна, ялангуяа хөдөө орон нутагт амьдрал хүндэрч байна шүү гэдгийг тайван жагсаал цуглаанаараа илэрхийлэх зорилготой байгаа. Хувийн хэвшил болон төрийн албан хаагчдын цалингийн нэмэгдлийн асуудлыг ялгаж авч үзэх ёсгүй. Хэрвээ Монгол улсын Засгийн газар, Хөдөлмөрийн яам гэж нэг л газар байгаа бол хувийн хэвшлийн зохицуулалтыг тодорхой болгох ёстой. Манай ажил олгогч нар 23 жилийн хугацаанд хангалттай бойжлоо. Одоо ажилчдынхаа цалинг уяж болохгүй. 23 жилийн хугацаанд маш бага цалингаар хүмүүсийг боолын хөдөлмөр эрхлүүллээ. Бага цалингаар олон жил ажиллууллаа. Бага цалингаар ажиллуудаг цаг хугацаа одоо өнгөрсөн гэж МҮЭХ үзэж байна. Тиймээс хөдөлмөрийн хөлсний цалинг дахин нэмэгдүүлэх ёстой. Ахмадуудын тэтгэвэр тэтгэмжийг нэмэх ёстой. Гэхдээ тус асуудлыг гурван талт хэлэлцээрийн хүрээнд тавих ёстой. Бид заавал 40 хувь нэм гэж муйхараар зүтгээд байгаа юм биш. Үүнийг хэлэлцээрээр яръя гэж байгаа юм.

-    Оюутолгой компанийн ажилчид олноороо халагдсан байгаа. Энэ асуудал дээр танайх ямар арга хэмжээ авч байгаа вэ?

-   Өчигдөр тус компанийн удирдлагын албан тоот ирсэн. Оюутолгой компаниас албан ёсоор халагдсан хөдөлмөрийн гэрээтэй ажилладаг 63 хүний асуудлыг яаж шийдвэрлэх вэ гэдгийг Оюутолгой компани болон Үйлдвэрчний эвлэлийн хорооны хоорондох хэлэлцээрээр ярьж байна. Зарим ажилтнуудыг өөр нэгжүүдэд ажиллуулж байна. Харин зарим хүний асуудлыг хэлэлцээрийн хүрээнд шийднэ. Туслан гүйцэтгэгч компаниудын 900 орчим ажилтны ажлын байрны асуудлыг Засгийн газар Ерөнхий сайдын түвшинд шийднэ гэсэн тодорхой хариуг өгсөн.

-    Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг энэ сараас 190 мянган төгрөг болгосон. Байгууллагууд яг энэ үнээр цалингаа нэмсэн юм уу? Та бүхэн судалж үзсэн үү?

-    Нэмсэн гэдэгт итгэж байна. Өнөөдөр есдүгээр сарын 12-ны өдөр. Энэ хугацаанд бид бүх байгууллагын хэмжээнд хүрч очиж ажиллах бололцоогүй. Ямартай ч сигналаа өгсөн. Хууль хэрэгжсэн. Манай ажил олгогч нар дагаж хэрэгжүүлэх ёстой. Хөдөө орон нутагт зарим газар нэмсэн байна. Зарим газар бага цалин өгч байна. Бүр 140 400 төгрөгтөө хүрэхгүй ч цалин өгдөг газар байна. Одоо үүн дээр хариуцлагыг нь тооцоод явна.

-    Зарим газар ажилчдынхаа цалинг өгч чадахаа байсан гэж байна. Энэ талаар та бүхэн мэдсэн зүйл байна уу?

-    Зарим төсвийн байгууллагууд цалин өгөх хугацаагаа хойшлуулсан байна. Төсвийн хүндрэл зарим газар ажиглагдаж байна. Гэхдээ үүнийг хямралын хэмжээнд хүрсэн гэж хэлж болохгүй.