Бичил уурхай эрхлэгчид нь эрүүл ахуйн стандарт мөрдөгддөггүй, эрүүл мэндийн үйлчилгээнд хамрагдах боломжгүйн улмаас осол, гэмтэлд өртөх, халдварт өвчин тархах зэрэг байнгын айдас дунд ажиллаж, амьдарч байдгийг эрүүл мэндийн байдлын үнэлгээний дүн нотолж байна.Тэдний болон гэр бүлийн гишүүдийн эрүүл мэндийн байдлын үнэлгээний үр дүнг танилцуулах уулзалтыг ЭМЯ, УУЯ, БОНХЯ, ДЭМБ-аас зохион байгуулав. Уг уулзалтад эдгээр байгууллага болон бусад холбогдох албан байгууллагын төлөөлөгчид оролцлоо.
Уулзалтаар Эрүүл мэндийн дэд сайд Ж.Амарсанаа “Сүүлийн жилүүдийн байгалийн дулаарал Монгол улсыг тойрсонгүй, жил дараалсан ган, зуд байгалийн бэрхшээл учирч мал ахуйгаа алдах, нийгэм эдийн засгийн шилжилт хөдөлгөөнөөс ажилгүйдэл ихсэн ядуурал нүүрлэснээс олон иргэд хувиараа ашигт малтмал олборлож байна. Мөн “Алт” хөтөлбөрийг санаачлан 1992-2000 он хүртэл хэрэгжүүлсэн нь улсын эдийн засгийг хүнд байх үед нь хөл дээрээ зогсоход түлхэц болсон ч “Нинжа” хэмээх хувиараа ашигт малтмал олборлогсод бий болж өнөөдөр тэдний тоо 100 гаруй мянгад хүрсэн гэх мэдээлэл байна. Хувиараа ашигт малтмал олборлох ажиллагаа нь саяхныг хүртэл хууль бус, зохицуулалт, зохион байгуулалтгүй байсан. Тэдний эргэн тойронд архидалт, гэмт хэрэг, хүүхдийн хөдөлмөр зэрэг нийгмийн асуудлууд түгээмэл. Мөнгөн ус хэрэглэн алт угааж гол ус бохирдуулан байгаль орчинд их хохирол учруулсан хэмээн буруутгагдсаар ирсэн. Хууль бус гар аргаар ашигт малтмал олборлодог тэд олон хүндрэл бэрхшээл, сорилттой тулгардаг. Тухайн ажиллаж буй орон нутагтаа тодорхой харъяалал бүртгэлгүйгээс эрүүл мэнд, нийгмийн халамж үйлчилгээнээс гадуур үлдэх, хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй байдлын наад захын шаардлага хангаагүй орчинд ажилладгаас амь, амьдрал нь өндөр эрсдэлд байдаг. Харин 2013 онд ДЭМБ, Швейцарийн хөгжлийн агентлагын дэмжлэгээр АШУҮИС-ийн Нийгмийн эрүүл мэндийн сургуулийн судалгааны баг “Бичил уурхай эрхлэгчид болон тэдний гэр бүлийнхний эрүүл мэндийн байдлын үнэлгээ”-г хийлээ. Энэ үнэлгээг санхүүжүүлж арга зүйн дэмжлэг үзүүлсэн ДЭМБ, Швейцарийн хөгжлийн агентлаг, үнэлгээг амжилттай явуулсан судалгааны багт талархал илэрхийлье.” хэмээлээ.
Монгол Улсын Засгийн газар, УИХ-аас Ашигт малтмалын тухай хууль, Газрын тухай хуулинд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, бичил уурхайг албан ёсных болгон хуульчилсан. Мөн “Бичил уурхайг 2015 он хүртэл хөгжүүлэх дэд хөтөлбөр”, "Хувиараа ашигт малтмал олборлож байгаа иргэдийн үйл ажиллагааг зохицуулах түр журам" батлан хэрэгжиж байгаа юм. Бичил уурхайчдын эрүүл мэнд, нийгэм хамгаалалын чиглэлээр олон улсын байгууллагууд, тухайлбал НҮБ-ын Хүн амын сан, Швейцарийн хөгжлийн агентлаг, НҮБ-ын Хүүхдийн сан, ДЭМБ зэрэг байгуулагууд манай улсын төрийн болон ТББ-уудтай хамтран ажилладаг. Өнгөрсөн оноос ЭМЯ, Бичил уурхайн нэгдсэн дээвэр холбоотой бичил уурхайчдын эрүүл мэндийг хамгаалах чиглэлээр хамтран ажиллаж байна.
