Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Хөдөлмөрийн баатар П.Бадарч: Яруу найрагчийн хамгийн сайхан үе бол шүлгээ бичиж дуусгах мөч

2025-7-07
0
ЖИРГЭХ

Ардын уран зохиолч, Төрийн соёрхолт, СГЗ, яруу найрагч П.Бадарч өнөөдөр буюу 2025 оны долоодугаар сарын 7-ны өдөр Монгол Улсын Хөдөлмөрийн Баатар цолыг хүртлээ. Энэхүү үйл явдлыг тохиолдуулан эрхэм яруу найрагчийн талаарх түүх хүүрнэх гэрэл зургууд болон баримтуудыг сэргээн хүргэж байна.  

“Дайны жилд төрсөн нь”: П.Бадарч 1939 оны 10 дугаар сард Төв аймгийн Баянжаргалан суманд төрсөн. Түүнийг 10 сард төрсөн гэж ижий нь хэлсэн гэдэг. Өөрөө ч дайны жилд төрсөн хүн гэж ярьдаг. Пунцаг гуайнх өөрийн нэг ч хүүхэдгүй бөгөөд дөрвөн өөр айлаас дөрвөн хүүхэд өргөн авч өсгөсөн юм. Тэр дөрвөн айлд хүүхэд ерөөсөө тогтддоггүй байсан ба Пунцаг гуайнд өгснөөр сая нэг зүгээр болсон гэдэг. /Баруун талаасаа хоёр дахь цайвар дээлтэй нь/

“Лам аав”: Пунцаг гуайн хувьд тэр үедээ төвд, монгол бичиг мэддэг лам хүний тоонд ордог байв. Хожим айл, хүмүүст залагдаж маань, мэгзэм уншиж, засал хийдэг байсан гэдэг. Өөрөө бурханы тухай маш сайн ойлголттой байсан бөгөөд бурханы шашныг гүн ухаан, сэтгэл зүйн талаас нь мэддэг нэгэн байв. Ээж Цэвэгмид, аав Пунцаг, нэг ахын хамт.

“Дэлдэн шар”: Баянжаргалан сумын бага сургуульд дэггүй байрын дэлдэн шар хүү дөчөөд оны сүүлээр оров. Түүнийг Пунцагийн Бадарч гэдэг. Шооч, хүн цаашлуулах дуртай, сахилгагүй түүнийг хэн ч шүлэг зохион бодлогошрон сууна гэж бодоогүй байлаа. 

“Хэрлэн”: П.Бадарч багын шүлэг зохиол бичих авъяастай байсан ч энэ ажлаа нэлээд хожуу буюу 1960-аад оны үеэс эхэлсэн. “Утга зохиол, урлаг” сонинд залуу найрагч Пунцагийн Бадарч нэрийн дор “Хэрлэн” хэмээх шүлгээ нийтлүүлснээр маш их урам авч, үндсэн ажилдаа эргэлтгүй орсон.

“Онц хилчин”: Тэрбээр олонд дурсагдан, мөнхөрсөн олон шүлэг, дууны үгээ хил дээр бичсэн гэхэд болно. 1971 оны 4 дүгээр сарын 21-ний өдрийн тушаалаар Өмнөговийн Овоотын 7 дугаар отрядын клубын даргаар томилогдсон юм. Уран бүтээлч хүн эх оронч байх ёстой гэж боддог учраас хилийн манаанд зогсож буй олон дайчин эрстэй хамт байх хамгийн сайхан байсан гэж ярьдаг. Тэнд байхдаа “Хилийн тэнгэр цэлмэг байгаасай”, “Хилчин чамдаа”, “Саруул шөнийн дуу”, "Застав минь баяртай” зэрэг дуу, шүлгээ бичиж байсан. Мөн Монгол улсын “Онц хилчин” билээ.

“Есөн эрдэнийн орон”: П.Бадарч 1999 онд Соёлын гавъяат зүтгэлтэн хэмээх эрхэм хүндтэй шагнал хүртсэн. Түүнээс өмнө нэгэн алдарт шүлгээрээ Д.Нацагдоржийн шагналыг хүртсэн юм. Энэ нь “Есөн эрдэнийн орон”. Сүүлд Ардын уран зохиолч цол хүртсэн билээ.

“Донтолт”: Жараад оны үед богино өгүүллэгийн мастер гэгддэг С.Эрдэнийн санаачилгаар Зохиолчдийн хороонд уламжлал болгон зохион байгуулж ирсэн “Яруу найргийн гурав дахь өдөр” нэртэй арга хэмжээ болдог байв. Энэ нь залуу найрагчдийн шүлгийг сонсож, зөвлөгөө өгч, харилцан суралцдаг өдөр ба тэр үеийн залуу, өнөө үеийн ахмадууд болох Ш.Дулмаа, Ш.Сүрэнжав, П.Пүрэвсүрэн, П.Бадарч нар аль хэдийнэ, цагаасаа өмнө ирээд дэвтрээ бариад сууж байдаг байв. 

“Ханиа олсон нь”: Тэртээ 1959 онд анх бие биетэйгээ танилцаж айл гэр болон одоог хүртэл бие биенээ түшин ханилж байгаа юм. Гэргий Ичинноровтойгоо геологийн курст байхад нь хамт Хэнтий рүү явсан. Ичинноров гуайн хувьд жолооч байв. Ингээд л дурлалын эхлэл тавигдсан байна. Анх тусдаа гарахдаа П.Бадарч гуайг бодвол гэргий нь өөрийн гэсэн хувцасны шкафтай байсан гэдэг.

“Шүлэг дуусах мөч”: Яруу найрагчийн хамгийн сайхан үе нь юу вэ гэвэл шүлгээ бичиж дуусах тэр мөч гэж П.Бадарч гуай хэлэв. Олж харсан, ойлгож мэдэрсэн зүйлээ бодон бясалгаж олон өдөр, сар сэтгэлээс нь салж өгөхгүй байсан шүлэг нь цаасан дээр буух тэр мөч нь найрагч хүний амьд буйн тэмдэг болдог аж.

“Эхийн сэтгэл”: Ижийгээ өөд болсны дараа гэгээн дурсгалд нь зориулж нэгэн шүлгийг бичсэн юм. Тэр нь олигтой болоогүй юм байлгүй тэгсхийгээд мартагдсан. Харин түүнээс гучин жилийн дараа  буюу 1996 онд “Эхийн сэтгэл” хэмээх алдарт шүлгээ тэрлэсэн юм. 

“Хүрэл бурхан, Дожзовд судар”: Түүнд шүтэн залбирдаг хоёр зүйл байдаг. Нэг нь ээж нь хээрээс олж түүнд өгсөн хүрэл бурхан, нөгөөх нь аав нь өөд болохынхоо өмнө өгсөн, есөн эрдэнээр бүтээсэн “Доржзовд” судар юм.

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
ӨНӨӨДӨР: Аймгуудын өрсөлдөх чадварын тайланг танилцуулна
2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Н.Учрал: Төр эзгүйдэж болохгүй
    3 мин
  • Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ хэрхэн шийдвэрлэх вэ?
    36 мин
  • Украины цохилтын улмаас Оросыг Крымтэй холбодог стратегийн гүүрний хэсэг нуржээ
    1 цаг 8 мин
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
    1 цаг 10 мин
  • Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
    1 цаг 42 мин
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг 13.30 цагаас хэлэлцэнэ
    1 цаг 50 мин
  • Оросын цэргийн онгоц Сибирьт осолдсоны улмаас зорчиж явсан 19 хүн бүгд амиа алджээ
    1 цаг 52 мин
  • Засгийн газар: Ургац хураалтын урьдчилсан дүнг хэлэлцэнэ
    1 цаг 53 мин
  • ӨНӨӨДӨР: Аймгуудын өрсөлдөх чадварын тайланг танилцуулна
    1 цаг 56 мин
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
    2 цаг 0 мин
  • "Зэсийн баяжмалын арилжааны идэвхжил нэмэгдэж, молибдений баяжмалын үнэ огцом өслөө
    16 цаг 26 мин
  • Н.Учрал: Эх хэл бол үндэстний оюун санааны дархлаа, тусгаар тогтнолын баталгаа
    18 цаг 13 мин
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
    18 цаг 17 мин
  • Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
    18 цаг 26 мин
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
    18 цаг 34 мин
  • Их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
    19 цаг 23 мин
  • Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүсээс эртний чулуун хайрцагтай булш илэрчээ
    19 цаг 28 мин
  • Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ
    19 цаг 39 мин
  • О.Батжаргал: Төрөө дээдэлдэг ард түмний хувьд төрийн тэргүүний ажил ариун байх ёстой, сэвтээж таарахгүй
    20 цаг 31 мин
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
    20 цаг 54 мин
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
24 баримт
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК