2015 оны 04 дүгээр сарын 27-ны өдөр “Хөгжил-Хүн” клубээс зохион байгуулсан “Үндэсний Хөгжил-Монгол Зорилго” нэртэй чуулганаар салбарын мэргэжилтнүүд өнөөгийн нийгэмд тулгамдаж буй асуудлуудыг хөндсөн ба хүнсний аюулгүй байдлын тухай хэрхэн ярилцсан талаар хүргэж байна. Үүнд:
2013 оны жилийн эцсийн байдлаар манай улс хүн амын мах махан бүтээгдэхүүнийг 100 хувь, сүү сүүн бүтээгдэхүүнийг 91.4 хувь, гурилын хэрэгцээг 70.3 хувь, төмсний хэрэгцээг 129 хувь, хүнсний ногоог 48.4 хувь дотоодын үйлдвэрлэлээрээ хангажээ. Гэсэн хэдий ч өнөөдрийг хүртэл Монгол улсад хүнсний асуудал хурцаар тавигдаж хүн амын эрүүл мэнд хохирсоор байна.
Үндсэн хүнс болох мах махан бүтээгдэхүүний бэлтгэл жил ирэх бүр өсч дотоодын хүн амыг бүрэн хангаж байгаа ч гэлээ тоон үзүүлэлтийн цаана чанарын үзүүлэлт туйлын хангалтгүй байна. Үйлдвэрийн аргаар боловсруулсан мах махан бүтээгдэхүүн 2010 онд эрс буурч, дараагийн жилүүдэд дорвитой өсөөгүй үзүүлэлттэй байгаа нь хүн ам эрүүл ахуй болон чанарын ямар ч баталгаагүй, гарал үүсэл тодорхойгүй, боловсруулаагүй махыг хүнсэнд хэрэглэж байгаа гэсэн үг юм. Манай улсаас мах импортлох сонирхолтой улс орнууд Монголын махыг эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй гэсэн үндэслэлээр авахгүй байхад хүн ам хүнсэндээ ямар ч хараа хяналтгүйгээр хэрэглэж байгаа нь бодит байдал болоод байна.
Мэргэжлийн байгууллагуудаас хийсэн судалгаагаар “Импортын өргөн хэрэглээний хүнсний зарим бүтээгдэхүүнд хүн метал, пестицидийн үлдэгдэл, эрүүл мэндийн эрсдийн үнэлгээ” гэсэн судалгаагаар зах зээл дээр худалдаалагдаж байгаа импортын 20 нэр төрлийн хүнсний бүтээгдээхүүний 899 дээжээс 16 төрлийн пестицид, найман төрлийн хүнд металын үлдэгдэл илэрсэн байдаг ба хүний эрүүл мэндэд эрсдэл үзүүлэх төвшинд хүрсэн байгааг судалгаагаар нотлон харуулсан. Зах зээл дээр борлогдож байгаа дотоодын үйлдвэрийн болон импортын бүтээгдэхүүнд тавих чанарын хяналтын тогтолцоо үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй буй нь илт байна. ЯАГААД?
Ундны усны хангамж болон эмийн бодисын чанар баталгаат байдлын асуудал мөн л эмзэг сэдвийн нэг болоод байна. Тухайлбал гэр хороолын нэг хүнд оногдож буй цэвэр усны хэрэглээ өдөрт 8 литр байгаа нь гамшгийн үеийн хуарангийн хэмжээнээс 2 дахин доогуур байна. Хуурамч эм, баталгаагүй ам тарианы уршгаар хүн ам эрүүл мэндээрээ хохирч байгаа мэдээ, мэдээллүүд л явахаас энэ талаар хийгдсэн дорвитой судалгаа, тоо баримт хүртэл байхгүй байна. Гэтэл хүн амын эрүүл мэндэд холбоотой чухал асуудлыг өдий хүртэл шийдвэрлэж, дорвитой арга хэмжээ авахгүй байгаа нь нэн харамсалтай.
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын тайлангаас үзэхэд Монгол улс хүний өдөрт авах хүнсний илчлэгийн үзүүлэлтээрээ Азийн дунджаас доогуур, зүрх судасны гаралтай нас баралтын тоогоор Азийн дунджаас 30 хувиар өндөр, хөгжингүй орнуудаас 120 хувиар өндөр, хавдрын гаралтай нас баралтын тоогоор Азийн дунджаас 80 орчим хувиар өндөр, хөгжингүй орнуудаас 60 хувиар илүү байгаа нь шууд болон шууд бусаар бидний хоол хүнстэй салшгүй холбоотой үзүүлэлт юм. ЯАЖ бид энэ байдлаас гарах вэ?
Хүнсний аюулгүй байдалтай холбоотой эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, салбар дундын зохицуулалт болон чадавхийг сайжруулах, хүнсний үйлдвэрлэлийн технологийг сайжруулж, өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх, хүнсний түүхий эдийг бэлтгэх, боловсруулах, хадгалах, тээвэрлэх, борлуулах бүх дамжлагад хөдөө аж ахуй, эрүүл ахуй, үйлдвэрлэлийн зохистой дадлуудыг нэвтрүүлэх, хүнсний аюулгүй байдлын хяналт, мэдээллийн сүлжээ, үйл ажиллагааг сайжруулах зэрэг цогц арга хэмжээнүүдийг хэрэгжүүлэх зорилготой хөтөлбөрийг төрөөс тасралтгүй хэрэгжүүлэх шаардлагатай.
Хүнсний аюулгүй байдлын чиглэлээр мэргэжлийн байгууллагуудыг бэхжүүлээд зогсохгүй хувийн хэвшлийн хөндлөнгийн лабораториуд, хяналтын байгууллагуудыг татан оролцуулах замаар үр ашигтай зохион байгуулах боломжтой. Мөн хүнсний аюулгүй байдлын чиглэлээр олон улсын стандартуудыг шуурхай нэвтрүүлэх хүн амаа аюулгүй хүнсээр хангах нөхцөл бүрдэнэ.
ҮНДЭСНИЙ ХӨГЖИЛ – МОНГОЛ ЗОРИЛГЫН үндсэн сууриудын нэг нь 2025 он гэхэд хүн амыг байгалийн цэвэр хүнсний суурь бүтээгдэхүүнээр хангах, хүнсний түүхий эдийн экспортлогч орон болох, 2035 он гэхэд байгалийн цэвэр бүтээгдэхүүн болон боловсруулсан хүнсний бүтээгдэхүүний экспортлогч орон болох, 2050 он гэхэд байгалийн цэвэр бүтээгдэхүүн болон өндөр технологи шингэсэн хүнсний бүтээгдэхүүний экспортлогч орон болоход оршино.
УЛС ТӨРИЙН ШИНЭ ХҮЧИН
