МАХН-аас Тавантолгойн гэрээг дэмжихгүй гэдгээ илэрхийлж мэдэгдэл гаргасан. Уг асуудлаар тус намын гишүүдийн байр суурийг сонслоо.
-“Шударга ёс” эвслийн бүлгийг бүрдүүлдэг хоёр нам өөр, өөр байр суурьтай байна гэж ойлгож болох уу?
О.Баасанхүү- М.Энхсайхан бол “Шударга ёс” эвслийн квотоор сонгогдсон сайд. Харин тус мэдэгдлийг МАХН-аас гаргаж байгаа юм. Тавантолгойн асуудал 2005 оноос эхлэн яригдсан. Анх нийт ард түмэнд хувь эзэмшүүлнэ гэж ярьж байсан. Хүмүүсийн гар дээр байсан лицензийг цуглуулаад авсан. Энэ үеэс эхлэн олигархиуд өөрийн мэдэлдээ авах гэж улайрч эхэлсэн. Бид сонгуульд өрсөлдөхдөө л Тавантолгойн орд газрыг ард түмэндээ эзэмшүүлнэ гэдгээ илэрхийлж байсан. Одоо хувьцааны 20 хувь нь ноогдол ашиг гэж явж байгаа. Үүнийг өсгөх ёстой. Таван толгойн бүх ордыг эзэмшүүлэх гээд байгаа юм биш шүү дээ. Цанхийг өгөх гээд байгаа юм. Ухаа- худгийг MCS компани Цанхтай хамт олборлоно гэж байгаа. Дампуурсан компанийн алдагдлыг үүгээр нөхөх гэж байна. Тэд төмөр замыг өмчлөөд авчих юм бол Монгол Улс төмөр замыг түрээслэнэ. Үүнд 20 гэр бүлийн эрх ашиг яваа учраас маш их дайралт ирэх байх.
-М.Энхсайхан сайдын ахалсан ажлын хэсгийн хийсэн гэрээг МАХН ямар гэрээ болсон гэж дүгнэж байгаа вэ. Үнэхээр Монголын ард түмэнд өгөөжгүй муу гэрээ болсон уу?
Ч.Улаан- МАХН Тавантолгойн орд газрыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулахыг дэмжиж байгаа. Гэхдээ энэ төсөл үр дүнтэй хэрэгжээсэй гэсэн байр суурьтай байгаа юм. Бид эдийн засгийн хүнд байдалдаа түүртээд бүх асуудлыг гаднынхнаар шийдүүлж болохгүй. Гадны орноос хэн нэгэн ирээд асуудлыг шийдчих юм шиг өнгөцхөн хандлагаасаа татгалзах хэрэгтэй. Бүх хүндрэл, бэрхшээлийг бид өөрсдөө шийдэж, даван туулна. Сүүлийн үед гаднаас л хөрөнгө оруулж ирнэ гэж зүтгэж байна. Үүнд, маш болгоомжтой хандах хэрэгтэй. Эдийн засгийн болон үндэсний аюулгүй байдал талаас нь харилцан үр ашигтай байх хувилбарыг сонгох ёстой.
Л.Цог –Тавантолгой, Оюутолгойн араас орох гэсэн хардалт байна. Энэ орд Монголын ард түмний мэдэлд очиж чадахгүй хэмжээнд хүрэх вий гэсэн болгоомжлол надад байгаа. Учир нь би Засгийн газрын өмнө нь барих гэж байсан хоёр төсөл, одоо өргөн бариад байгаа төслийг мэдэж байна. Тавантолгойн орд газар одоо явж байгаа. Ашигтай ажиллаж байгаа. Гэтэл одоо л хөдөлгөх гэж байгаа юм шиг юм яриад ард иргэдийг төөрөгдүүлж байна. Харин Тавантолгойн ордын борлуулалтад гадны хөрөнгө оруулалт оруулж, борлуултыг тэлье гэсэн асуудал л яригдаж байгаа. Харин үүний цоорхойгоор ямар хүмүүс орж ирэх гээд байгаа вэ гэдэг нь асуудал болоод байна. Тавантолгой төрийн мэдэлд байна гэж буй ч хэд, хэдэн заалтыг нь хасчихсан. Нэг үгээр амьгүй албат шиг Тавантолгой гэдэг нэр зүүлгээд хажуугаар нь өөр хүмүүс орох гэж байна. Үүнийг бид анзаарах ёстой. Нөгөө талаараа Монголын төрийг ээлжлэн барьж байгаа хоёр нам сонгуульд ялахын тулд хувьцаа амалсан. Энэ хувьцааны хувь заяа их бүрхэг байна. М.Энхсайхан сайд “Тавантолгой их өртэй учраас хувьцаа гаргах эрхгүй” гэж ярьж байгаа. УИХ-ын шийдвэрийн дагуу аль эрт Хөрөнгийн бирж, Санхүүгийн хороогоор дамжаад хувьцаат компани байх ёстой байсан. Үүргээ биелүүлээгүй учраас өнөөдөр ийм байдалд ороод байна. Монголын ард түмэн хувьцаа эзэмшиж байгаа юм шиг боловч, тэр нь хууль ёсных биш байна. Мөн Ухаа худгийг авсан MCS компанийн том бүлэглэл явж байгаа. Нэг ч өрөм тавиагүй байж С.Баярын Засгийн газрын үед лиценз барьсныхаа төлөө энэ ордын коксжих нүүрсний хамгийн сорыг авсан. Хэдийгээр нийт ордын дөрвөн хувь гэж тооцож байгаа боловч коксжих нүүрсний 40 хувийг авсан. Энэ компанийг бид судлах ёстой. Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд стратегийн ордыг гуйвуулдаг зүйл их гарах болсон. Үүний нэг нь Тавантолгойн орд газар болохв вий гэсэн болгоомжлол байна. Төр мөнгөгүй гэдэг шалтгаанаар төрийн хувийг байхгүй болгож байна.
-АН-ын гүйцэтгэх зөвлөлөөс гаргасан шийдвэртэй ижил байр суурьтай байна гэсэн үг үү?
Л.Цог- Үндсэндээ байр суурь ойролцоо гэсэн үг. Төрийн өмчийн компани хэвээрээ байна. Тэр нь 51 хувиас доошгүй байх ёстой. Өнөөдөр саналын эрхгүй хувьцаа гэж юу яриад байгаа юм ойлгохгүй байна.
Т.Хулан
