Утаа гэдэг “мангаснаас” үүдэлтэй Улаанбаатарын агаарын бохирдол, уугуул иргэдийн уушигны өвчлөлт гэсэн хоёр хоорондоо холбоотой асуудал төр, засаг битгий хэл жирийн иргэдийн хоолойнд тээглсэн яс мэт болоод удаж байна.

Үүнийгээ хурдан шийдэхгүй бол аюулд учрахыг гадаадынхан ч шаардана. Анхааруулна. Японы эмч нар л гэхэд 20 жилийн дараа танай нийслэлийн хүүхдүүдийн ихэнх нь уушигны хорт хавдраар өвчилнө шүү хэмээн мэдэгдсэн юм. Дэлхийн банк ч 15 сая ам.долларын зээл өгч байсан санагдана. Агаарынхаа бохирдлыг болж өгвөл 4/1-ээр бууруулаадах гэж өгч байгаа мөнгө шүү дээ. УИХ ч яахав дээ, утаагаа бууруул гэж Засгийн газартаа үүрэг өгөөд л таг.

Энэ бүгдээс үүдээд Н.Алтанхуяг Ерөнхий сайдтай энэ Засгийн газар юуны өмнө гэр хорооллынхоо утааг багасгах янз бүрийн гарц, зам хайж эхэлжээ. Мэдээж утаа гаргадаггүй зуух, муух гээд завсар хоорондуур нь зальтай, зальгүй хүмүүсийн хийсэн ажил бий. Гэвч нэг их үр дүнгээ өгөөгүй юм.

Туркээс ч баахан зуух орж ирээд л, Хятадаас ч баахан зуух орж ирээд л, манайхан ч болсон болоогүй юм хийж айл өрхүүдэд шахаад л. Харин эрдэмтэн мэргэд нь утаанаасаа салъя гэвэл юутай ч эхлээд утаа гаргадаг түлшээ янзлах хэрэгтэй гэсэн байгаа юм. Тэд Улаанбаатарын агаарын бохирдлыг гэр хорооллын 175 мянган өрх 10 сараас эхлэн дараа жилийн нь гуравдугаар сар хүртэл нүүрсний утаагаар бохирдуулж байна гэдгийг хэлээд Багануурын нүүрсийг тэр чигээр нь биш шигшээд түлүүлбэл агаарын бохирдол хамаагүй багасна гэжээ.

 

Хуулийн мэргэжилтэй нь битгий хэл мэргэжилгүй нэгэн ч заримдаа эргэлзмээр

Н.Алтанхуягийн Засгийн газрын “Нүүрс” хөтөлбөрийг санаачилж, хэрэгжүүлэх болсон шалтгаан гэвэл энэ. Тэгээд л өөрийнхөө ахлах зөвлөх Л.Гансүхдээ энэ ажлыг хариуцуулсан байгаа юм.

Түүнээс биш ашиг хонжоо олох гээд, тоос шороогоор дүүрэн Багануурын нүүрстэй тэд зууралдаагүй байдаг юм билээ. Зайлуул гэр хорооллынхондоо хямдхан нүүрс өгчихье гэсэн улстөрийн зорилго ч байсан л биз. Утаагаа багасга гэсэн УИХ-ын өгсөн үүргийг биелүүлье гэж бодсон л биз. Тэгээд л нүүрс шигшүүлж, маш хямдханаар худалдаалж эхэлсэн юм.

Ямар ч байсан ийм нэг хөтөлбөр хэрэгжиж, гэр хорооллынхон шигшсэн нүүрс хямдхан аваад бөөн баяр болж байлаа. Яагаад гэхэр олон жил ноёрхсон нүүрсний дамчдыг энэ хөтөлбөр бут цохисон юм. Тэд шуудай нэртэй тор нүүрсийг хэдэн мянгаар зардаг байсан гэж санана. Зарим газраа 3000-4000 болж байлаа. Осгож үхэхгүй тулд нэг айл өдөрт гурван тор нүүрс авна. Энэ 10 мянган төгрөг. Нөгөөх нь дээрээ том том нүүрстэй, дундаа чулуутай, доороо шороотой байх нь элбэг.

Тэгвэл энэ хөтөлбөрийн хүрээнд нэг тонн нүүрсийг 22 мянган төгрөгөөр худалдаж байсныг хэлэх хэрэгтэй. Нэг тор биш тонн шүү дээ. Гэтэл энэ хөтөлбөр бараг мартагдаад хоёр жил болж байхад Л.Гансүх нарын гурван хүн 3.6 тэрбум төгрөг дундаас нь туусан байна гэсэн яриа гарч, өнгөрсөн хугацаанд энэ хүмүүс юм юм л үзэх шиг боллоо. Тэгээд өнөөдөр шүүгдэж байна л даа.

Шүүх хурлыг бид телевизээр харж байна. Хуулийн мэргэжилтэй нь битгий хэл мэргэжилгүй нэгэн ч заримдаа эргэлзмээр юм их гарч байна аа. Хохирогч нар нь өмнө өгсөн мэдүүлгээсээ буцаж ч байх шиг. Дарамтанд орсноор ийм мэдүүлэг өгсөн ч гэж байх шиг. Ямар ч байсан телевизээр энэ шүүх хурал явж байгаа нь маш сайн хэрэг. Өнөөдөр хүн бүхэн яливаа үзэгдэл юмс, үйлдэл зэрэгт өөр өөрийнхөөрөө дүгнэлт хийх эрхтэй. Хийж ч байгаа бололтой. Тэгэхэээр энэ шүүх хурал ямархуу байдалтай явагдаж буйг цахим ертөнц ид шуугиж байгаа учраас энд ямар нэг тайлбар хийх нь илүүц юм.

Эцсийн эцэст магадгүй, өнөөдрийн төр, хууль шүүхийнхэн, иргэд гэсэн гурвалын үнэн нүүр царайг харуулж мэдэх юм. Одоогоор  ямартай ч Улаанбаатарын утаанаас үүдэлтэй нүүрсний хэргийн шүүх хурлын нүүр царай гэж жаахан заваандуу байна уу, үгүй юу. Яагаад гэхээр Л.Гансүх нарыг яаж ч буруутгаж бодоод тэднийг гүтгэсэн, захиалсан, занасан, хэлмэгдүүлсэн маягийн үнэр ханхлаад болж өгөхгүй шинжтэй. Харж л байя.

Д.Гал