Хэзээнээс ч юм “Мангасын ам” хэмээн нэрлэгдэх болсон энэ газарт өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд баригдсан, шил толь бүхий орон сууц, барилга байшингууд өнгө нэмжээ. Өнгө өнгийн шинэхэн барилгуудыг өнгөрч, “Түүхий эд авах цэг”-ийг хайсаар Нарантуул захаас хойш зүглэн алхаа урагшлах тусам барилгууд цөөрч, зэгэл саарал өнгөөр солигдож байв.
Цас ганц нэгээр хаялж, намрын жиндүүхэн жаварт хацраа ороолгуулсаар зорьсон зүгийг дөхөхөд “израил” гутал барьсан, элгэндээ тэвэрсэн, үдээсээр нь холбон мөрөндөө тохсон хүмүүс зөрөн өнгөрсөөр байв.
Тэд бол бидний нэрлэснээр “Мангасын амныхан” байлаа. Урагдсан, тоос шороо болсон бараан голдуу хувцасласан, нүүр ам нь хөхөрсөн, шархалсан нүд халтирам дүр төрхтэй тэд өнөөх “израил”-ынхаа зүг дахин дахин хараа гүйлгэнэ. Цааш явсаар Солонгосын “Сэлвэшн Арми” ТББ-ын Монгол дахь төлөөлөгчийн газар гэсэн бичиг бүхий портер авто машиныг зорин очлоо. Хашааны захаар хаяалан сууж, уур савсуулан халуун хоолоо амтархан идэх, ууттай гутал тойрон өөрийн ээлжээ хүлээн зогсох “гэр оронгүйчүүд” эгнэжээ. Дөнгөж төрсөн өлгийтэй хүүхдээ тэвэрсэн эх, хөлд орж буй бяцхан хүүгээ хөтөлсөн ээж, идэр залуучууд, хичээл насныхан зэрэг 40 орчим хүн БНСУ-ын “Сэлвэшн Арми”-ийн Монгол дахь төлөөлөгчийн газраас олгож байгаа орон гэргүй хүмүүсийг хооллох үйлчилгээг авахаар цуглаад буй нь энэ байв. Өнгөрсөн есдүгээр сард эхэлсэн уг үйлчилгээнд хамрагддаг хүн анх 60-70 байсан бол өдөр бүр өссөөр 100 гараад буй.
Долоо хоногийн зургаан өдөр “Сэлвэшн Арми”-ийн 7-8 улаан хантаазтан тэдэнд халуун хоол цайгаар үйлчилдэг байна. Эрэгтэйчүүдийн үс засаж буй цэг дээр мөн л оочирлон зогсжээ.
Хүйтэрч байгаа учир дулаан гутал, хувцасаар хангасан нь саяхан “израил” тэврэн зөрөгсөд тэдний нэг хэсэг байжээ гэдгийг тааварлав. Тус байгууллага орон гэргүй хүмүүсийг хооллох үйл ажиллагааг долоо хоногийн нэг өдөр өөрийн төв дээрээ зохион байгуулдаг байсан ч үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэн, хүртээмжээ нэмэгдүүлэхээр орон гэргүй хүмүүс хамгийн олноор бөөгнөрдөг энэ цэг дээр ирж ажиллах болжээ. Чанартай, шим тэжээллэг хоол өгөхийн тулд ясны шөл гаргаж, үхрийн цул махаар өдөр бүр өөр, өөр төрлийн хоол өгөхийг зорьдог тухай тогооч эгч нар хэлж байлаа. Зөвхөн долоо хоногийн зургаан өдөр үйлчилнэ гээд орхилгүй үйлчилгээ үзүүлдэггүй нэг өдрөө идэхэд зориулан хөнгөн зууш, жимс бэлдсэнээ өгч байгаа харагдсан.
Нэгэн эмэгтэй тогооч эгчтэй их халуун яриа өрнүүлж байв. “Уг нь жирэмсэн юм чинь архины эмчилгээ сайн хийлгээд, эрүүл болоод авья гэж бодох юм. Даанч харьяаллын бус гээд эмнэлэг авдаггүй ээ” гэв. Тогооч эгч харин “Ирэх долоо хоногт шархны тос ирнэ гэсэн. Заавал ирж аваарай” гэх мэтчилэн хоорондоо их л дотночилон ярьж байгаа харагдсан.
БНСУ-ын “Сэлвэшн Арми”-ийн Монгол дахь төлөөлөгчдийн газрын ажилчдаас “Эдгээр хүмүүстэй харилцахад хүндрэл гардаг уу” хэмээн асуухад “Үгүй. Харин ч биднийг найрсгаар хүлээн авч, хүндэтгэлтэй ханддаг. “Нийгмээс гадуурхагдаж, хүний тооноос хасагдсан бидэнтэй хүн ёсоор харьцсанд баярлалаа” гэж хэлдэг.
Хүмүүс машинаараа дайрч унагачихаад эмнэлэг авч явах нь битгий хөөдөг. Ихэнх хүмүүс иймэрхүү хандлагаар ханддаг гэж байна лээ. Өнөөдөр ирсэн хүн маргааш ирэхгүй байх ч тохиолдол бий. Тиймээс бид чин сэтгэлээсээ туслахыг хүсдэг” хэмээсэн юм.
Уг үйлчилгээнд хамрагдаж буй Б.Г “Баянмөнх гэдэг төв долоо хоногийн нэг өдөр хоол өгдөг байсан. Сүүлийн үед ажиллахаа больсон байсан юм. Харин энэ байгууллага өдөр бүр хоол өгдөг гэдгийг сонсоод сүүлийн арав гаруй хоног ирж байна. Хоолны хувьд бол ярих юм байхгүй. Ёстой сайхан амттай” гэсэн бол хажууд нь зогсож байсан ахимаг насны хүн “Бид үргэлж үнэгүй хоол идэхийг юү гэж бодох вэ. Ажил хийе гэж боддог юм. Гэсэн ч байгууллагууд сар гаруй ажиллуулчихаад 100 гаруй мянган төгрөг л өгдөг. Коронавирусийн халдвар гарсан гээд сүүлийн үед ажил ч олдохоо байсан” гэлээ.
Эдгээр гэр оронгүй хүмүүс зөвхөн “Мангасын ам” орчимд орогногсдын төлөөлөл юм. Бусад дүүрэгт мөн ийм цэгүүд бий. Тэдний хэлснээр нийгэмд гадуурхагдаж, орхигдсон, хүний тооноос хасагдсан эдгээр хүмүүсийн тоо жил бүр нэмэгдсээр байгаа бололтой. Мэдээж тэдэнд энэ замаар явахгүй байх сонголт байсан уу гэвэл байсан. Харин өөрсдийн сонгосон зам гээд орхилгүй хүн ёсоор хандаж, хүн шиг амьдрах итгэлийн дөлийг бага ч болов өдөөж, өрдөж буй “Сэлвэшн Арми”-ийн хамт олонд талархах, бахархах сэтгэл төрснөө нуух юун. Орон гэргүй хүмүүсийг хооллодог өөрсдийн гэсэн төвтэй болох зорилго нь биелж, олон хүнд зөв зам мөрөөр амьдрах итгэл бэлэглэх болтугай.
Б.Номин
