УИХ-ын намрын чуулганаар ирэх оны Төсвийн тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ. Уг хуулийн төсөлд уул уурхайн түүхий эдийн үнэ болоод олборлолтын хэмжээ хэрхэн туссаныг хүргэж байна.
2022 оны эхний хагас жилийн байдлаар зэсийн баяжмалын үйлдвэрлэл өмнөх оны мөн үеэс 16.3 хувиар, нүүрсний олборлолт 45 хувиар, газрын тосны олборлолт 97.5 хувиар тус тус буураад байна. Сүүлийн улиралд эдийн засаг сэргэж эхэлж байгаа хэдий ч худалдааны гол түнш улс болох БНХАУ-д Коронавируст халдварын цар тахал үе үе идэвхжиж байгаагаас боомтын үйл ажиллагаа хязгаарлагдах, улмаар экспорт тасалдах, уул уурхай, тээвэр, барилгын салбарын үйл ажиллагаа хумигдаж сэргэлт удаашрах эрсдэлтэй байна.
Засгийн газраас 2023 онд уул уурхайн голлох бүтээгдэхүүнүүдийн экспортын биет хэмжээг цар тахлын өмнөх түвшинд хүргэж, олборлолт, тээвэрлэлтийн үр ашгийг сайжруулах замаар борлуулалтын орлогыг нэмэгдүүлэх чиглэлд тодорхой арга хэмжээнүүдийг авч хэрэгжүүлнэ хэмээн зорьж буй.
Тэгвэл цар тахлын өмнөх олборлолт буюу 2019 оны түвшинтэй харьцуулахад экспортын биет хэмжээ 2021 оны байдлаар нүүрс 20.7 сая тонн буюу 56.8 хувиар, зэсийн баяжмал 128 мянган тонн буюу 9.2 хувиар, газрын тос 2,189 мянган баррель буюу 33.5 хувиар, төмрийн хүдэр 1,420 мянган тонн буюу 16.9 хувиар, жонш 52 мянган тонн буюу 7.5 хувиар тус тус бага байв. Мөн 2022 оны хүлээгдэж буй гүйцэтгэл 2019 оны түвшинд хараахан хүрэхгүй хэвээр байх төлөвтэй байна.
-Уул уурхайн голлох түүхий эдийн үнэ буурах төлөвтэй байна-
Уул уурхайн голлох түүхий эдийн нөхцөл байдлыг авч үзвэл, зэс 2022 оны эхний найман сарын дунджаар 9,235 ам.доллар болж, өмнөх оны мөн үеэс 1.0 хувиар өсөж, өмнөх оны эцсээс 1.0 хувиар буурсан. Цаашид ч буурах төлөвтэй байна. Олон улсын шинжээчдийн таамаглалаар 2023 оны зэсийн дундаж үнэ 8,400 ам.доллар орчимд байхаар байна.
Харин алтны үнэ 2022 оны эхний найман сарын дунджаар 1,845 ам.доллар болж, өмнөх оны мөн үеэс хоёр хувиар, өмнөх оны эцсээс гурван хувиар тус тус өсөөд байна. 2023 онд дэлхийн томоохон төв банкнууд бодлогын хүүгээ өсгөх, дэлхийн эдийн засгийн удаашралаас үүдэн бага зэрэг буурч 1,830 ам.доллар орчимд хүрэх төлөвтэй байна.
Төмрийн хүдрийн 2022 оны эхний найман сарын дундаж үнэ 131 ам.доллар болж, өмнөх оны мөн үеэс 29.0 хувиар, өмнөх оны эцсээс 18 хувиар тус тус буурсан байна. Шинжээчид төмрийн хүдрийн дундаж үнийг 2023 онд 110 ам.доллар орчим хүрч буурахаар тооцоолж байна
Коксжих нүүрсний үнэ 2022 оны эхний найман сарын дунджаар 408 ам.долларт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс дунджааc 169.0 хувиар, өмнөх оны эцсээс 200.0 хувиар тус тус өссөн байна. Шинжээчид дэлхий эдийн засгийн сэргэлт, эрчим хүчний томоохон үйлдвэрлэгчдийн нийлүүлэлтийн өсөлтөөс үүдэлтэйгээр дунд хугацаанд нүүрсний үнэ буурна гэж таамаглаж байна.
Газрын тосны 2022 оны эхний найман сарын дундаж үнэ 104 ам.долларт хүрч өмнөх оны мөн үеэс 55.0 хувиар, өмнөх оны эцсээс 53.0 хувиар тус тус өслөө. Дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн удаашралаас үүдэж цаашид эрэлт багасах төлөвтэй байна.
Т.Мөнхжаргал
