П.Сайнзориг, О.Алтангэрэл, Д.Ганмаа, С.Зулпхар, Г.Хосбаяр, Д.Цогтбаатар нарын 18 гишүүн нэгдэн Үндэсний их баяр наадмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өчигдөр өргөн мэдүүлсэн. Тэд одоо байгаа 10 жил тутам Их Монгол Улс байгуулагдсан, Ардын хувьсгалын тэгш ой давхацсан үед 1024 бөх барилдуулах заалтыг өөрчилж, Их Монгол Улс байгуулагдсаны тэгш ой тохиосон жилүүдэд 1024 бөхийн барилдаан зохион байгуулах эсэхийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч тухай бүр шийдвэрлэж байх заалтыг шинэчилсэн найруулгадаа тусгажээ.

Түүнчлэн Үндэсний их баяр наадмын тухай хуулийн 9.5 дахь хэсэгт аймгийн наадамд зургаа давсан бөхөд “аймгийн харцага” цол олгох асуудал орхигдсон байгааг нэмж оруулах зохицуулалтыг тусгасан байна. Эдгээрээс гадна 2021 оны Залуучуудын байгууллагын 100 жилээр шөвгөрсөн бөхчүүдэд цол чимгийг нь нөхөн олгох зохицуулалт багтжээ.  

Хамгийн сонирхолтой хэсэг нь, тэгш ойн 1024 бөхийн барилдаанд хуучны цол олгох тогтолцоог сэргээх зохицуулалт багтжээ. Тодруулбал, ардын хувьсгалаас өмнөх үеийн үндэсний бөхийн цолны систем сэргэнэ. Ингэснээр, тэгш ойд түрүүлсэн Улсын аварга Ч.Санжаадамба, О.Хангай, С.Мөнхбат, Д.Сумъяабазар нарын бөхчүүд ДАЯН АВАРГА болно. Хуучин цагт 4 давсан бөхөд начин цол олгож явсаар 10 давсан бөхөд даян аварга цол олгодог байв. Түүнчлэн Улсын арслан Б.Орхонбаяр, П.Пүрэвдагва нар аварга болж, Улсын аварга Г.Эрхэмбаяр Даян аварга болох нь ээ!

Жил болгоны наадмын өмнө, цагаан сарын үеэр ч Улсын заан Б.Бат-Өлзийг "арслан болно" гэх яриа гардаг уламжлал байгаа. Тухайн наадамд шөвгөрсөн бөхчүүд үе үе яриа өгч, гомдол тээдэг тухайгаа ярьдаг. П.Сайнзориг тэргүүтний санаачилсан уг хууль "хүчиндэх шинжтэй" дайруулан орж ирэх нь хэний ашиг сонирхол байж болох вэ!

Бөх мэдэхгүй хүн бөхчүүдийн нэрийг гутаана! Хэрэв тэдний энэ санаархал УИХ-аар батлагдвал, байгууллагын ойн 512 бөхийн барилдаанд түрүүлсэн бөх УЛСЫН АРСЛАН болох нөхцөл шууд бүрдэнэ. Бүгд хуулинд захирагдана шүү дээ, аюултай! Хэн мөнгөтэй нь хувьдаа улсын цол олгох наадам хийдэг болчихвол яасан гутамшигтай вэ!

Санаачилсан нь тэд, санаачилсан хуулийг нь гардаж авсан нь УИХ-ын дарга С.Бямбацогт... Б.Бат-Өлзий заан Ховдынх, С.Бямбацогт дарга ч Ховдынх... 

Монгол Улсад 21 аймаг, гурван дүүрэгт аймгийн цол олгож байгаа. Жилд 80 орчим аймгийн цолтон бүл нэмдэг. Ингээд бодоход Монгол бөхөд цол илүүдсэн гэхээс дутаагүй. 

       Бөхийн цол зүгээр нэг спортын шагнал биш, Монголын түүх, уламжлал, үе үеийн бөхчүүдийн хөдөлмөр, нэр төрийн үнэт өв юм. Хуулиар байн байн өөрчилж, шинэчилж байх нь цолны үнэ цэнэ, түүхэн залгамж чанарыг сулруулах эрсдэлтэй. Өнөөдрийн бөхчүүдэд зориулж дүрэм, нэршлийг өөрчлөхөөс илүүтэй одоо мөрдөж буй тогтолцоогоо шударга, ойлгомжтой хэрэгжүүлэх нь чухал. Ард түмний сэтгэл зүй, үндэсний бөхийн уламжлалтай холбоотой ийм асуудлыг зөвхөн улс төрийн шийдвэрээр бус, бөхчүүд, судлаачид, олон нийтийн өргөн хэлэлцүүлэгт үндэслэн шийдэх ёстой гэж бодогдов. 

Л.Баяр