Өнөөдөр дэлхийн алдарт "The Walt Disney" компани байгуулагдсаны 103 жилийн ой тохиож байна. 1923 онд ах дүү Уолт, Рой Дисней нарын эхлүүлсэн жижиг хүүхэлдэйн киноны студи өдгөө кино, телевиз, стриминг үйлчилгээ, тоглоомын парк зэрэг олон салбарыг хамарсан энтертайнментын томоохон компани болжээ. Уг компанийн тухай сонирхолтой 24 баримтыг гэрэл зургийн хамт хүргэж байна. 

1. Диснейн компани 1923 оны аравдугаар сарын 16-нд байгуулагджээ.

Уолт Дисней, түүний ах Рой Дисней нар хүүхэлдэйн кино бүтээж, түгээх гэрээ байгуулсан нь компанийн албан ёсны эхлэл болсон юм.

2. Компанийг ах дүү хоёр хамтран байгуулсан.

Уолт нь уран бүтээл, дүр бүтээх, киноны үйлдвэрлэлд төвлөрч байсан бол Рой санхүү, бизнесийн удирдлагыг хариуцдаг байв.

3. Анхны бүтээлүүдийн нэг нь “Alice Comedies” байв.

Энэ цувралд бодит жүжигчний дүрсийг хүүхэлдэйн ертөнцтэй хослуулсан нь тухайн үеийн уран бүтээлийн онцлог байжээ.

4. Микки Маусаас өмнө Освальд хэмээх туулай байжээ.

Освальд азтай туулай дүртэй цуврал нь Диснейн студийн эхний амжилтуудын нэг байв. Гэвч дүрийн эрхээ алдах болсон нь Уолтод өөрийн бүтээлийн эрхийг хамгаалах чухал сургамж өгсөн.

5. Микки Маусыг 1928 онд бүтээжээ.

Уолт Дисней болон зураач Аб Айверкс (Ub Iwerks) уг дүрийг хөгжүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэсэн. Микки Маус удалгүй компанийн хамгийн танигдсан бэлгэ тэмдэг болжээ.

6. “Steamboat Willie” кино Микки Маусыг олонд таниулжээ.

1928 оны арваннэгдүгээр сарын 18-нд нээлтээ хийсэн уг бүтээл дуу, хөдөлгөөнийг синхрончилсон хүүхэлдэйн киноны хөгжлийн чухал бүтээл болсон юм.

7. Дисней дүрүүдээ бүтээгдэхүүн болгон худалдаалж эхэлсэн.

1930 оноос Микки Маусын зурагтай хүүхэлдэй, ном, ахуйн эд зүйлс зэрэг бүтээгдэхүүн гарч, дүрийн нэр хүндийг кино театраас гадна түгээх бизнесийн загвар хөгжжээ.

8. “Цасан цагаан ба долоон одой” анхны бүрэн хэмжээний хүүхэлдэйн кино нь байв.

1937 оны арванхоёрдугаар сарын 21-нд нээлтээ хийсэн уг бүтээл бүрэн хэмжээний, хөгжимт хүүхэлдэйн киноны түүхэнд шинэ жишиг тогтоожээ.

9. “Пиноккио” 1940 онд дэлгэцнээ гарсан.

“Цасан цагаан ба долоон одой”-н дараа гарсан тус бүтээл нь нарийн зураглал, хөгжмийн шийдлээрээ Диснейн сонгодог киноны нэг болсон юм.

10. “Fantasia” сонгодог хөгжмийг хүүхэлдэйн кинотой хослуулжээ.

1940 онд гарсан уг кино сонгодог хөгжмийн зохиолуудыг дүрслэл, хөдөлгөөнөөр илэрхийлсэн шинэлэг бүтээл байв.

11. “Dumbo” киног харьцангуй бага төсвөөр бүтээжээ.

1941 онд гарсан нисдэг чихтэй бяцхан зааны тухай кино нь дэлхийн хоёрдугаар дайны үед студийн зардлыг хэмнэх шаардлага үүссэн нөхцөлд бүтээгдсэн юм.

12. “Бэмби” байгаль, амьтдын тухай сонгодог бүтээл болжээ.

1942 онд нээлтээ хийсэн уг кино ойн амьдрал, амьтдын харилцаа, байгаль дэлхийг хайрлах сэдвийг хөндсөн.

13. “Үнсгэлжин” кино студийн амжилтыг сэргээхэд тусалжээ.

1950 онд гарсан “Cinderella” кино нь дайны дараах эдийн засаг, үйлдвэрлэлийн хүндрэлтэй байсан студийн уран бүтээлийн амжилтад чухал нөлөө үзүүлсэн.

14. “Mary Poppins” кино бодит жүжиглэлт, хүүхэлдэйн дүрслэлийг хослуулсан.

1964 оны энэ бүтээл амьд жүжигчид болон хүүхэлдэйн дүрүүдийг нэг кинонд хослуулснаараа онцлог бөгөөд Диснейн кино урлагийн чухал бүтээлүүдийн нэг юм.

15. “The Lion King” дэлхий даяар танигдсан бүтээл болсон.

1994 онд нээлтээ хийсэн арслан Симбагийн тухай кино нь Диснейн хамгийн алдартай хүүхэлдэйн кинонуудын нэг бөгөөд хөгжим, дүрүүд, үйл явдлаараа олон үеийн үзэгчдэд хүрчээ.

16. “Toy Story” компьютерээр бүтээсэн бүрэн хэмжээний хүүхэлдэйн киноны шинэ үеийг эхлүүлсэн.

1995 онд Pixar-ын бүтээсэн, Дисней түгээсэн энэ кино компьютерийн гурван хэмжээст дүрслэлээр бүрэн хийгдсэн анхны бүрэн хэмжээний уран сайхны хүүхэлдэйн кино байв.

17. Анхны Диснейлэнд 1955 онд нээгджээ.

Калифорни мужийн Анахайм хотод долдугаар сарын 17-нд нээгдсэн Диснейлэнд нь Уолт Диснейн гэр бүлээрээ хамтдаа зугаацах боломжтой парк байгуулах мөрөөдлийн биелэл байв.

18. Диснейлэндийн нээлтийг телевизээр шууд дамжуулжээ.

1955 оны нээлтийн арга хэмжээг ABC телевизээр дамжуулсан нь паркыг олон нийтэд таниулахын зэрэгцээ телевиз, зугаа цэнгэлийн бизнесийг холбосон чухал алхам байв.

19. Диснейлэндийн бүтээн байгуулалтад 17 сая ам.доллар зарцуулжээ.

Тухайн үеийн хувьд асар их хөрөнгө оруулалт байсан бөгөөд парк нээгдсэнээр сэдэвчилсэн зугаа цэнгэлийн паркийн шинэ загвар хөгжихөд нөлөөлсөн.

20. Дисней телевизийн салбарт 1954 онд хүчтэй нэвтэрчээ.

“Disneyland” телевизийн цувралаар студийн бүтээлүүдийг танилцуулж, үзэгчдэд ирээдүйн паркийн талаар мэдээлэл өгч байв.

21. “The Mickey Mouse Club” хүүхдийн телевизийн алдартай нэвтрүүлэг болсон.

1955 онд нээлтээ хийсэн тус нэвтрүүлэг олон залуу уран бүтээлчийг үзэгчдэд таниулж, Диснейн дүрүүдийг телевизээр түгээхэд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.

22. Уолт Диснейн ертөнц Уолт Диснейг нас барсны дараа нээгдсэн.

Флорида мужийн Орландо хотын ойролцоох Walt Disney World 1971 онд нээгдсэн бөгөөд Уолт Дисней 1966 онд нас барсан байв. Түүний ах Рой төслийг үргэлжлүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэжээ.

23. Дисней зөвхөн хүүхэлдэйн киноны компани биш болсон.

Олон арван жилийн хугацаанд кино үйлдвэрлэл, телевиз, стриминг үйлчилгээ, паркууд болон хэрэглээний бүтээгдэхүүн зэрэг олон чиглэлээр үйл ажиллагаагаа өргөжүүлжээ.

24. Микки Маус Холливудын алдрын гудамжинд одтой болсон анхны хүүхэлдэйн дүр байв.

1978 онд Микки Маусын 50 жилийн ойгоор Холливудын алдрын гудамжинд од олгосон нь хүүхэлдэйн дүрийн соёлын нөлөөг илтгэсэн онцгой үйл явдал байлаа.

Л.Баяр