Н.Алтанхуягийн тэргүүлсэн Засгийн газар эдийн засгийн салбарт томоохон шинэчлэлийн бодлого явуулна гэж мэдэгдээд байгаа. Тэгвэл тэрхүү мэдэгдэл нь үндсэндээ мөрөөдөл болох шинжрүүгээ оржээ.

    Н.Алтанхуягийн тэргүүлсэн Засгийн газар эдийн засгийн салбарт томоохон шинэчлэлийн бодлого явуулна гэж мэдэгдээд байгаа. Тэгвэл тэрхүү мэдэгдэл нь үндсэндээ мөрөөдөл болох шинжрүүгээ оржээ. Учир нь манай улсаас гадаадын хөрөнгө оруулагчид чимээгүйхэн ганц нэгээрээ гарч явсаар одоо эдийн засагт мэдэгдэхүйц хэмжээнд хүрэв. Банк, санхүүгийн салбарынхан илүү ихээр мэдэрч эхэлжээ. Удахгүй бүхий л салбарт мэдэгдэхээр хүрээгээ тэлж байна. Одоогийн байдлаар гадаадын хөрөнгө оруулалтыг өнгөрсөн оныхтой харьцуулахад 40 орчим хувиар буурчээ. Мөн гадныхан манай эдийн засгийн эрсдлийг 25 хувиар өссөн хэмээх судалгааг ч гаргаж. Ийнхүү Н.Алтанхуягийн Засгийн газрын үед эдийн засаг хүндрэх нь тодорхой боллоо. 

Нөхцөл байдал иймдээ хүрээд буйг салбарын яам, Монгол банкны зүгээс Засгийн газарт дуулгажээ. Харин Засгийн газар наанаа санаа зовох зүйл биш гэсэн ч цаанаа ихээхэн санаа зовцгоов. Тиймээс эдийн засгийг сэргээх хэд хэдэн бодлого гаргаж хэрэгжүүлэх бэлтгэлдээ оржээ. Одоо тэрхүү бодлого дээр нь салбарын яамныхан сууж байгаа аж. Юуны өмнө гадаадын хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж нааштайгаар шийдэх гэнэ. Гэвч учир мэдэх судлаачид Н.Алтанхуягийн эдийн засгийн төлөвлөгөө одоо “оройтсон борооны хойноос цув нөмөрнө” гэгч болсон, хөрөнгө оруулагчид нүүр буруулсаар, эдийн засаг улам л хүндэрсээр байна гэж тайлбарлаж эхлэв. Хөрөнгө оруулагчид сэм сэмхэн гарч явахад юу нөлөөлөв гэдгийг эргэцүүлж үзье.

1. Уул уурхайн сайдын ерөнхий сөрөг имидж. Манай улсын эдийн засаг уул уурхайн салбарын өсөлтөөс ихээхэн хамаардагийг хүн бүр мэднэ. Харин энэ салбарын сайдаар өнгөрсөн дөрвөн жил Оюутолгойн гэрээг өөрчилнө гэж хашигарч хөрөнгө оруулагчдын зүрхэнд шар ус хуруулах болсон Д.Ганхуягийг тоглоомтой юм шиг томилж таарчээ. Уул уурхайн салбарт ихээхэн алергитай түүнээс хөрөнгө оруулагчид болгоомжилжээ. Түүгээр ч зогсохгүй хөрөнгө оруулагчид түүнээс болгоомжлох хэрэгтэй хэмээх ойлголтыг бусаддаа ч өгсөөр энэ нь дэндүү өргөн хүрээг хамарчээ. Үндсэндээ салбарын сайдынх нь өмнөх байр суурь салбарын хөрөнгө оруулалтыг үргээх нэг шалтгаан болсон бололтой.

2. Оюутолгойн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт. Олон жил ярьж маргаж баталсан гэрээгээ өөрчлөх нь тодорхой болсон учир хөрөнгө оруулагчид бас л даажих нэг шалтгаан болжээ. Тэд манайхыг улс төрийн тогтворгүй, баталгаагүй, хэзээ ч яаж ч өөрчлөгдөж мэдэх улс гэсэн дүгнэлтийг хийж байна. Зарим судлаачид  “Оюутолгойн асуудлаас болж гадаадын хөрөнгө оруулалтын хэмжээ 20 хувиар буурсан” гэх тооцоог ч гаргаж маргаад эхэлсэн.

3. Хөрөнгө оруулагчидаас гадна тэднийг даллан зуучилдаг хөрөнгө оруулалтын сангууд бас манай улсаас гарч одлоо. Хамгийн сүүлд л гэхэд АНУ-ын “Connect resourse servise” үүдээ барилаа. Үүнээс гадна “Orgio partners”, “Cube capital” гээд гарч явсан юм. Одоо Европын сэргээн босголтын банк, Хөгжлийн банк гэсэн хоёрхон  хөрөнгө оруулалтын сан тунж үлджээ.

4. Манай улсын гадаад нэр хүнд унаж эхэлсэн учир Монгол үйл ажиллагаа явуулж байгаа гадны хөрөнгө оруулалтын компаниудын хувьцаа дэлхийн зах зээл дээр илэрхий унаж эхэлжээ.

5. Монголын компаниуд С.Батболдын Засгийн газрын үеэс эхлэн гадаадын хөрөнгийн бирж дээр IPO хийж эхлээд байсан. Харин энэ Засгийн үеэс эхлэн манай компаниуд IPO хийж чадахаа байжээ. Монголын хөрөнгө оруулалтын орчин өөрчлөгдсөн гэж гадныхан ойлгосон учраас хувьцааг нь худалдан авахаа болив. IPO хийхээр бэлдэж байсан компаниуд бүгд мөрөөдлөө орхих, хойшлуулахад хүрчээ. Хамгийн сүүлд IPO гаргахаар бэлдэж байсан "Kara minerals", "Mogul Ventures", "Auminco",  "Gobi coal" зэрэг ком¬паниуд бүгд IPO-гоо хойшлуулсан.

6. Гадны хөрөнгө оруулалтыг шахах бодлоготой Ашигт малтмалын тухай хуулийн төсөл. Ийм төслийг бэлтгэн батлахаар зүтгэл гаргасан нь хөрөнгө оруулагчдыг даажихад хүргэжээ. Харин одоо байдлыг ойлгосон эрх баригчид энэ хуулийн төслөө эргүүлэн татаж байгаа аж.

7. Гадны аж ахуйн нэгжүүдийн нэр дээр байдаг лицензийг шаардлагатай бол шалгана гэж манай АТГ-аас мэдэгдээд байгаа. Энэ бүхэн хөрөнгө оруулагчдыг үргээж орхиж. Үргээдэггүй юмаа гэхэд болгоомжилж хөрөнгөө эргүүлэн татах нөхцөлд хүргэж.

8. Монголыг сонирхдог банкууд манай улсыг хариуцан ажилладаг хүмүүсээ халж эхэлжээ. "JP Morgan"-аас эхлээд Монголын компаниудын хувьцааг судалдаг тав, зургаан банк бүр тусгай хүн ажиллуулдаг байсанаа одоо болиулж.

9. УИХ стратегийн ач холбогдол бүхий аж ахуйн нэгжид гадаадын хөрөнгө оруулалтыг хязгаарлах тухай хууль баталсан. Энэ бас л хөрөнгө оруулагчдыг үргэхээд хувь нэмрээ хайрласан гэж учир мэдэх хүмүүс таамаглаж байна.

10. Манай улсын гадаад сурталчилгаа маш муу байна. Харин одоо гадны хэвлэлүүд манай улсыг найдваргүй, хөрөнгө оруулахад эрсдэлтэй гэсэн мэдээллүүдийг л явуулж байна. Үүнийг Засгийн газар бас л анхаарахгүй байна.

11. Улс төрийн гол хүчнээ басамжилж хомроглон хорьж цагдаж байгаа нь гадаад ертөнцийнхнийг бас болгоомжилоход хүргэжээ.

    Ийнхүү хөрөнгө оруулагчид гарч явснаар эдийн засаг хүндэрч эхэлжээ. Эхний мэдрэмж банк, санхүүгийн салбар, уул уурхай дагасан компаниудад мэдрэгдэж байгаа аж. Удахгүй Засгийн газар бондын мөнгөөр бүтээн байгуулалт хийгээд эдийн засгаа өсгөөд, шинэ ажлын байр бий болгоод, ашиг орлого олоод “будаа болгох” үлгэрээ ярьж эхлэх байх л даа. Үнэндээ бондын мөнгөөр төмөр зам, зам тээвэрийн салбараа барьж байгуулахаар байгаа. Хэзээ дуусах нь мэдэгдэхгүй төмөр замаас ашиг олно гэдэг бол их л хугацаа шаардана даа. Энэ Засгийн байтугай зарим хүмүүсийн нас ч хүрэхгүй байж мэднэ. Тэгэхээр бондын мөнгөнөөс ашиг олоод эдийн засгаа өсгөнө гэдэг бас үлгэр юм. Харин бондын мөнгө өр болж үлдэж байгааг олон хүн ойлгож эхэлж байгаа. Ийнхүү шинэчлэлийн Засгийн газар эдийн засгаа шинэтгэх гэж байгаад л буруу замаар будаа тээчих шиг боллоо доо.