Н.Алтанхуяг Ерөнхий сайд болоод яг 2 жил 3 хоног болж байна.  Бүрэн эрхийн хугацааны тал хувь нь гэсэн үг! 2012 оны УИХ-ын сонгуулийн АН-ын мөрийн хөтөлбөр, Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөр, амлалтынхаа 50 хувийг биелүүлсэн байх хугацаа. Бас “Шударга ёс” эвсэлийн мөрийн хөтөлбөрийн 50 хувь ч биелэгдсэн байх цаг хугацаа урсан өнгөрлөө. Шинэчлэлийн Засгийн газар 2 жилийнхээ ойг өргөн дэлгэр хийсэнгүй. Бүрэн эрхийн хугацааныхаа талд ямар ажил хийснээ ард түмэндээ тайлагнасангүй. Мартсан байж мэднэ.

    2012 оны 8 дугаар сарын 09 өдрийн 17.10 минутын орчимд УИХ-ын нэгдсэн чуулган болж Монгол Улсын 27 дахь Ерөнхий сайдаар Н.Алтанхуягийг томилж байсан тухай хэвлэлийн мэдээ устаагүй байна. Түүнийг гишүүдийн 42 нь дэмжиж, 72.4 хувийн саналаар Ерөнхий сайд болж байжээ. Эндээс харвал тэрээр ажлын цаг дуусч байхад чуулган хуралдуулж их л яаран сандран Засгийн тэргүүн болж.


    2012 оны сонгуулийн дүн гарахад АН 31, МАН 25 суудал, “Шударга ёс” эвсэл 11, Иргэний зориг-Ногоон нам 2, бие даагчид 3 суудал авсан юм. Харин Өвөрхангайн 2, Баянзүрх дүүргийн 1, Сонгинохайрхан дүүргийн 1 буюу нийлээд 4 тойрог маргаантай байв. Дараа нь Өвөрхангайн 2 дээр нэмэгдэж Д.Арвин АН-д элссэн юм. АН 34 суудалтай болов. Сонгинохайрхан дүүрэгт МАН ялалт байгуулав. Ингэснээр МАН 26 суудалтай болов. Хэрэв Өвөрхангайд ялалт байгуулсан МАН-ын хоёрыг сонгуулийн сурталчилгаандаа хүүхэд ашигласан гэж татаагүй бол С.Чинзориг, Н.Төмөрхүү тангараг өргөх байв. Дээр нь Д.Арвин АН-д элсээгүй бол МАН-ын суудлын тоо 29 болно. Харин АН-ынх 31 болно. 2 суудлын зөрүү гарах байлаа.
Ийм дүнтэй болж өнгөрсөн сонгуулийн дараа Н.Алтанхуяг “Шударга ёс” эвсэлтэй хамтран ШИНЭЧЛЭЛИЙН гэх тодотголтой Засгийн газар байгуулсан. Харамсалтай нь шинэчлэлийн Засгийн газар улс орноо хямралд хүргэж, олон зүйлд шинэчлэл хийх гэж хичээв. Гэвч тэрхүү шинэчлэл нь дандаа урвуугаараа эргэсээр өнөөгийн байдалд хүргэлээ.


    Н.Алтанхуягийг ажлаа авахад эдийн засгийн үзүүлэлт ямархуу байсныг статистикийн тоо харж үзэв. Тэрээр Хөгжлийн банкны дансанд бэлэн 580 сая ам доллартай, 2.8 тэрбум ам.долларын вальютын нөөцтэй улс орныг хүлээн авч. Товчхондоо бол мөнгөтэй улсын Ерөнхий сайд болж. Гэтэл өнгөрсөн хоёр жилд вальютын нөөцөө 1.2 тэрбум болтол багасгаж. Нэмээд “Чингис” бондын 1.5 сая ам доллар, “Самурай” бондын 300 сая ам.доллар зээлж авав. Одоо дахиад 300 сая.ам доллар зээлэхээр яригдаж байна. МАН-ын засаг ажлаа өгөхөд ам.доллар 1338 байв. Хоёр жилийн хугацаанд 1900 хүрэв. 2012 онд эдийн засгийн өсөлт 17.5 гэж бичигдэж. Харин энэ жил 11.7 бол буурчээ. Н.Алтанхуягийн Ерөнхий сайд болоход төсөв ашигтай байв. Харин түүнийг Ерөнхий сайд болсноос хойш хоёр жил дараалан төсөв алдагдалтай гарав. Монгол Улсын өрсөлдөх чадвар В+ байж байгаад В- болж буурсан гэх мэт улс орны хэмжээний том асуудлууд урвуугаараа эргэлээ.
Жирийн иргэдийн амьдрал ч хүндэрлээ. Тухайлбал 2012 оны өдийд хонины 1 кг мах 5800 байж. Харин одоо 7900 болж өсчээ. 650 байсан “Атар” талх хоёр жилийн хугацаанд 835 болж нэмэгдэж.  1 кг нь 1650 байсан будаа 2345 болж өслөө. 260 төгрөг байсан өндөг 400 болов гэх мэтээр өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ хоёрх жилд гэрлийн хурдаар өслөө. Гэтэл ард түмний цалин, тэтгэвэрийг амласныхаа дагуу нэмж чадсангүй.
Ийм байдал үүссэн учраас хоёр жилийнх нь ой дээр Шинэчлэлийн Засгийн газрыг огцруулах тухай яриа эрчимтэй өрнөж байна. 


    Улс орноо тун хүнд байдалд оруулсан Н.Алтанхуяг 2 жилийн өмнө Ерөнхий сайдаар томилогдохдоо юу ярьж байсан. Бас УИХ-ын гишүүд юу асууж, ямар захиа даалгавар өгч байсан нь тун сонин юм. Тухайн үед “Н.Алтанхуягийг Ерөнхий сайдаар томилохын өмнө УИХ дахь МАН-ын бүлгийн гишүүд Засгийн газрын бүтэц бүрэлдэхүүн ямар бүтэцтэй байх, мөн ажилгүйдэл, ядуурлыг бууруулахын тулд ямар тактик барьж ажиллах, Засгийн газарт хамтарч ажиллах “МАХН-МҮАН-ын Шударга ёс” эвсэл стратегийн орд газрыг 100 хувь ард түмний мэдэлд шилжүүлнэ хэмээн мөрийн хөтөлбөртөө заасан. Энэ асуудал дээр ямар байр суурь барьж ажиллах талаар хариулт өгөхийг хүссэн тухай news.mn сайт мэдээлж байж.

Тодруулбал,
УИХ-ын гишүүн Д.Дэмбэрэл: -Засгийн газрыг байгуулахдаа одоогийн төрийн албан хаагчдын тоонд багтааж Засгийн газрыг байгуулна гэж бодож байна уу. Эсвэл яамдын тоог нэмэх бодолтой байна уу. Бараа, бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийг сааруулж, инфляцийг бууруулахад ойрын хугацаанд ямар арга хэмжээ авах вэ?

Н.Алтанхуяг: -Тодорхой ажлыг тодорхой хүнд даалгана, эргээд хариуцлага тооцоход хялбар. Одоо байгаа орон тоонд нь багтаана гэж бодож байгаа. Үнийн өсөлт дээр юу ярих вэ дээ, сонгууль гээд явж байх зуур үнэ талийсан. Та бүхэн надаас  юу хийх вэ гэж асуухаасаа өмнө та бүхэн юу хийж байгаа вэ гэдгээ бодох ёстой. Хөгжлийн банк өнөөдөр өдөрт 120 сая төгрөгийг хоосон төлж байна.  Үүнийг бид цэгцэлнэ, гол нь та бүхэн дэмжээрэй. Бодлогын хувьд алдаатай зөрүүтэй юм байвал өөрчилнө.

Н.Энхболд: -Танайтай хамтраад Засгийн газар байгуулж байгаа намууд стратегийн ордыг 100 хувь ард түмний мэдэлд өгнө гэж заасан. Үүнийг та юу гэж бодож байгаа вэ, хамтарсан Засгийн газрын үед энэ асуудлыг арай өөрөөр ярьж байсан. Засгийн газрын мэдэлд 100 хувь авахыг хэлээд байна уу, эсвэл?

Н.Алтанхуяг: -Газрын доорх баялгийг ард иргэддээ үлдээе гэдгийг зөв гэж бодож байгаа, эвслийнхний. Хэдэн хувийг хүртээх вэ гэдэг дээр маш зөв шийдэл гаргах ёстой.

А.Тлейхан: -Ажилгүй иргэдийг нэг бол ажлаар хангах, эс бөгөөс хоол хүнсээр хангах ёстой. Хүний хөгжлийн сангаас 21 мянган төгрөг өгч байсан нь үнэхээр хэрэг болсон. Жилдээ 800 тэрбум төгрөгийг зарцуулж байсан. Одоо бол хуулийн үйлчлэх хугацаа дууссан. Гэхдээ ажилгүй иргэдээ хоол хүнсээр хангах зорилгоор тэдэнд өмнөх 21 мянган төгрөгийг үргэлжлүүлэн олгох талд ямар байр суурьтай байна вэ?

Н.Алтанхуяг: -Ажилгүйдлийг арилгах олон арга бий, хамтарсан Засгийн газрын үед ярьсан олон зүйл бий. Түүнийг хэрэгжүүлнэ. Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төв ерөнхий эрдмийн боловсрол дээрээ анхаараад, ажилчин болгох талд анхаарч чадахгүй байна. Ажил олгогчдын хүсэн хүлээж байгаа ажилтныг бэлтгэхэд түлхүү анхаарна. Хоосон юм яриагүй, өнгөрсөн дөрвөн жилд хамтраад хийж байсан ажлыг шинэ шатанд гаргаж ажиллана. Тэгэхдээ бага зэрэг өөрчлөлт хийнэ, Хөдөлмөрийн яамыг байгуулна. Одоогийн Засгийн газар 3000 залуу, 9000 залууг Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвд сургасан, тэд нар одоо ажилтай байж чадаж байгаа юу. Үр дүнг чухалчилна. 3000 иргэнийг Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвд сургахад ядаж 1000 нь ажилтай болсон байх ёстой, түүнээс сертификат олгосноор ажилгүйдэл буурахгүй. Тиймээс иргэнээ ажилтай, орлоготой болгоход манай Засгийн газар анхаарч ажиллана. Нийгмийн халамж шаардлагатай хэсэгт халамж өгөөд л явна. Төрийн халамжаас гадуур орхихгүй.

С.Бямбацогт: -Ардчилсан нам барууны үзэл бодолтой, МАХН зүүний үзэл бодолтой. Нэг нь төрийн зохицуулалтыг дэмжинэ нөгөөх нь хувийн хэвшлийг дэмжинэ. Үзэл бодлын зөрүүтэй хоёр нам яаж Засгийн газарт хамтарч ажиллах вэ?

Н.Алтанхуяг: -Өнгөрсөн 3.6 жилийн хугацаанд Ардын нам, Ардчилсан нам хоёр хамтраад ажилласан, тэрэн шиг л хамтраад ажиллана. Тэр байтугай л зүйлийг хамтраад хийж байсан, гар нийлж ажиллана.

    Ийнхүү асуулт, хариулт өрнөсний дараа гишүүд Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчид хандан саналаа хэлэхэд, УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогт “Цөөнхдөө хүндэтгэлтэй хандаарай, өмнө нь МАН-тай Ардчилсан нам хамтарч Засгийн газар байгуулж байх үед та Тэргүүн шадар сайдаар ажиллаж байсан. Тэргүүн шадар сайдаар томилогдохдоо “Хөөсөн ч Хамтарсан Засгийн газраас гарахгүй” гэж хэлж байсан, гэвч хөөгөөгүй байхад хаяад явсан. Ийм алдаа бүү гаргаарай” гэсэн бол УИХ-ын гишүүн М.Сономпил “УИХ-ын даргаа томилоод байнгын хороодыг байгуулаад, Ерөнхий сайдын асуудлыг оруулж ирсэн нь сайн байна. Ерөнхий сайдад нэр дэвшигч Н.Алтанхуяг нь Засгийн газрыг тэргүүлээд явах чадвартай, энэ хэмжээний туршлага хуримтлуулсан улстөрч. “Шударга ёс” эвсэл нь Ардчилсан намтай хамтарсан Засгийн газар байгуулахаар гэрээ байгуулаад явж байна. Үзэл бодлын хувьд ойролцоо, гол нь Монгол үндэсний эрх ашиг дээр тулгуурлаж байх ёстой, мөрийн хөтөлбөрийн хувьд хоёр намын хувьд зөрчилдөж буй зүйл байхгүй. “Шударга ёс” эвслийн хувьд таван зүйлийг мөрийн хөтөлбөртөө тусгасан байсан. Тэр бүхнээс бараг нь Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт тусч байгаа” гэж хэлж байжээ.

    Одоогоос яг хоёр жилийн өмнө ийм үйл явдал парламентад өрнөж байв. Харин хоёр жилийн дараа буюу өнөөдөр омголон, давилуунаар үйл ажиллагаагаа эхэлсэн Засгийн газрынхаа “хойдох”-ыг уншихаар улс төрчид яарч байна. Бас хоёр жилийн дараа сонгууль болно. Тэгэхэд юу болж өнгөрсөн байхыг хэлэхэд эрт юм. Ямар ч гэсэн өнгөрсөн 2 жилдээ АН “F” буюу муу үнэлгээ авлаа. Үлдсэн хоёр жилдээ “А” буюу онц сайн үнэлгээ авахгүй бол тун хүндхэн ирээдүй угтаж мэдэх юм. Ийнхүү АН 1990 оноос хойш хоёр дахь удаагаа бүх түвшиндээ ялалт байгуулаад бүрэн эрхийн хугацааныхаа яг голд зогслоо.