Өнгөрөгч долоо хоногт манай оронд БНХАУ-ын дарга Ши Жинпин айлчлаад буцсан. Арван нэгэн жилийн дараа болж буй урд хөршийн удирдагчийн айлчлал, улстөр, нийгэм, эдийн засгийн салбарыг бүхэлд нь хамарч олон нийтийн анхаарлыг тэр чигт татсан билээ. Харин энэ айлчлалаас урьтаж улстөрд томоохон хөдөлгөөн өрнөнө, ээлжит бус чуулган хуралдаж Засгийн газрыг хувь заяаны асуудлыг хэлэлцэнэ гэсэн мессеж их хөврөх болсон. Үүнийг нотлох мэт улстөрийн нам, нам доторхи бүлгүүдийн хурлууд хөдөө орон нутагт ээлж дарааллан зохион байгуулагдсан билээ. Тэр ч бүү хэл УИХ-д суудалгүй арав гаруй нам нэгдэж Засгийн газрыг огцруулахыг шаардсан бичгийг УИХ-ын даргад өргөн барьсан юм. Тэд БНХАУ-ын дарга, ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн айлчлалаас урьтаж Шинэчлэлийн Засгийн газрыг огцруулах нь зүйтэй гэсэн асуудлыг өргөн дэвшүүлсэн юм. Энэ санаачлагыг УИХ-дахь сөрөг хүчин МАН дэмжснээр айлчлалтай зэрэгцээд бөөн үймээн болох нь гэж санаа зовох хүн цөөнгүй байсан. Үүнээс гадна зарим нэг нам, иргэний хөдөлгөөнүүд ч БНХАУ-ын даргын айлчлалын үеэр жагсана хэмээн мэдэгдэл гаргаад байсан. Харин цаг нь болоход айлчлалын үеэр манай төр засаг бужигнасангүй, иргэний хөдөлгөөнүүд жагсаж улсаа ичээх ажлаа хийсэнгүй. Үүний гол шалтгаан нь МАН “найзуудаа чухал зочин ирж байхад эвтэй байя” гэсэн мэдэгдэл хийснээс болсон юм. Учир нь иргэний хөдөлгөөнүүд, жижиг намууд өөрсдийнхөө санаачлагыг МАН дэмжинэ гэдэгт итгэлтэй байсан бөгөөд хамтарч эрх баригчдыг шахах ажлаа хийе гэсэн саналаа ч МАН-ын удирдлагуудад хүргүүлээд байсан ажээ.

    Харин МАН-ынхан чухал айлчлалууд болохтой холбогдуулан эв нэгдлийн уриалга гаргасан нь байдлыг өөрөөр эргэхэд хүргэжээ. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт “бид эрх баригчдад туслах ёстой” гэж хэлсэн бөгөөд төд удалгүй тус намын бүлгээс албан ёсны мэдэгдэл гаргасан юм. Үүнд:“Монгол Ардын Нам улс орныхоо тусгаар тогтнол, хөгжил дэвшил, хүн ардынхаа сайн сайхны төлөө нэгэн үзүүрт сэтгэлээр хандаж ирсний хувьд хоёр хөршийн төрийн тэргүүнүүдийн айлчлалыг чухалчлан үзэж, хувийн болон нам, бүлэглэлийн эрх ашгаас илүүтэйгээр улс үндэстнийхээ эрх ашгийг эрхэмлэн дор бүрнээ эв нэгдэлтэй байхыг улстөрийн бүхий л намууд, төрийн бус байгууллагуудад уриалж байна. Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал, гадаад бодлогын асуудлуудаар улстөрийн бүхий л намууд нэгдмэл байж, улс эхорныхоо эрх ашгийг тэргүүн эгнээнд тавьж ажиллана гэдэгт ¬¬итгэж байна" гэсэн юм.

    Харин МАН-ын энэхүү үйлдэл нь УИХ-д суудалгүй намуудын уурыг дээд цэгт нь хүргэсэн гэв. Хэрвээ сөрөг хүчин энэхүү санаачлагыг дэмжсэн бол БНХАУ-ын даргын айлчлалын үеэр бөөн жагсаал цуглаан болж, эрх баригчид багагүй сандарч харин зочдод “Монгол тогтворгүй” гэсэн мессеж хүрэх байлаа. Гэтэл МАН-ынхан энэ бүх санаачлагыг таслаад зогсохгүй эвтэй байхыг уриалсан.

    МАН-д жижиг намуудтай хамтарч засаг төрөө самрахгүй байх хэд хэдэн шалтгаан бий. МАН нь УИХ-д сөрөг хүчин ч олон жил төр барьсан, өнөөдрийн төр, нийгмийн байгууллын шавийг тавьж, суурийг цутгалцсан улстөрийн хүчин. Тиймээс “жоомоо алах гээд гэрээ шатаах” үлгэрээр асуудалд хандах нь тулхтай, түүхтэй гэгддэг улстөрийн хүчний хувьд хөнгөдсөн алхам болно. Эрх баригчид энэ чигээрээ эдийн засгийг унагасаар 2016 оны сонгуульд орж, МАН эргээд Засгийн эрхэнд гарлаа ч дампуурсан улс орныг хүлээж авах нь хэнд ч ашиггүй. Тийм учраас “Эрх баригчдыг шүүмжлэхээс илүү гарц хайя” гэсэн уур амьсгал нэлээд газар авах болсон гэнэ.

    Эх сурвалжийн мэдээллэж байгаагаар энэхүү мэдэгдлээс болж жижиг намуудын дарга нар уулзаж дургүйцлээ илэрхийлсэн бичгийг МАН-д хүргүүлэхээр болсон байна. Ингээд УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогтод энэхүү захидлаа хаяглах болсон гэв. Учир нь тэдний “барбарис төлөвлөгөө” бүтэлгүйтсэн нь МАН-ын бүлгийн залуу дарга С.Бямбацогтоос болсон гэнэ. МАН-ын дарга М.Энхболд, Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ж.Мөнхбат нараас илүүтэй тэд С.Бямбацогтод дургүйцлээ илэрхийлсэн нь учиртай.

    Учир нь МАН-ын хувьд өнөөдөр намын дарга, ерөнхий нарийн бичгийн дарга нараас илүүтэй УИХ дахь бүлгийн даргад бодит эрх мэдэл төвлөрөөд байгаа. МАН-ын 27-р Их Хурлын үеэр “намын дарга бүлгийн дарга байя” гэсэн асуудлыг зарим гишүүн нь ярьж явсан. Өнөөдөр МАН-аас төрийн эрх мэдлийн оролцооны хамгийн бодит хариуцлагатай албан тушаал нь УИХ-дахь бүлгийн даргын албан тушаал болчихоод байгаа. Бүлгийн дарга л УИХ-д намынхаа байр суурийг илэрхийлнэ, завсарлага авна, хурлаа удирдаж гишүүдээ зохион байгуулна. Тийм л учраас МАН-ын бүлгийн даргыг жижиг намууд гол “бай” болгон харж байгаа юм. Мөн сүүлийн үед АН төлөвлөгөөндөө өөрчлөлт оруулж МАН-тай хамтарч Засгийн газар байгуулна гэсэн яриа чих дэлсэх болсон. Хэрвээ ийм яриа хэлэлцээр явбал мөн л МАН-ын бүлгийн даргаар дамжин хэрэгжих нь ойлгомжтой. Ийм л учраас тэд МАН-руу дайрах хэрэгтэй, гэхдээ намын дарга, Ерөнхий нарийн бичгийн даргаас нь илүүтэй бүлгийн даргад нь шахалт үзүүлэх хэрэгтэй гэдэг дээр санал нэгдэж байгаа бололтой.