Хонь - (3/21-4/19)
Өдөр тутмын ажилдаа шинэ арга нэвтрүүл. Үл ойшоодог байсан өчүүхэн жижиг зүйлээс баяр баясгалан ирдэгийг анхаар. Ямар нэгэн юм хийхээр амласнаа мартсан болохоо гэнэт санана. Гаргасан алдаагаа хүлээн зөвшөөр. Утсаар ярьж чин сэтгэлээсээ уучлал гуй. Өвдсөн хүүхдээ халамжил, унтаж байх хооронд нь гэр орны ажлаа дуусгах гэлгүй унтаж амраарай.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Үхэр - (4/20-5/20)
Өглөөний цайнаасаа хоцрох эсвэл орон нутгийн кафедаа найзтайгаа эртлэн үдийн цайгаа уух нь танд зугаатай санагдана. Өглөөний цагаар дэлгүүр хэсэх нь тааламжтай. Чанартай цөөхөн зүйлсийгболомжийн үнээр худалдаж авч чадна. Төлөвлөгөөнийхөө уян байдлыг хадгал. Өдрийн цагаар кино, эсвэл хөгжмийн концерт үз. Хол байгаа найзуудтайгаа онлайнаар харьцах нь гэртээ оройг ганцаараа өнгөрөөх гайхалтай ерөндөг болно.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Ихэр - (5/21-6/21)
Хэдийгээр хайр дурлалын харилцаа таны хувьд чухал ч ажилдаа хэт их цаг зарцуулснаас харилцаанд асуудал үүснэ. Хайрттайгаа романтик үдшийг өнгөрөө. Ингэж чадвал түүнд зориулж буй сэтгэлийг тань ойлгох болно. Олон нийтийн үйл ажиллагаанд оролцох бөгөөд хүний эрхийг хамгаалах сайн дурын хөдөлгөөнд оролцох магадлалтай. Сайн дурын ажилд оролцсоноор цаашид хийх маш олон ажлын боломж бий болно. Ямар ч хүмүүстэй эвсэг харьцах чадвартай байна.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Мэлхий - (6/22-7/22)
Амралтын өдрөө ажил дээрээ өнгөрөөж байгаа мэлхийнүүд хэн нэгэн таны амьдралд хөндлөнгөөс оролцоод байгааг өнөөдөр мэдрэх болно. Юу ч болоогүй мэт байж өнгөрөө. Жижиг сажиг юмнаас болж маргаан хийх нь дэмий. Удирдлагадаа өөрийнхөө талаар сайн сэтгэгдэл төрүүлэх нь таны гол зорилго. Зарим мэлхийнүүдээс хоол хийх хичээл зааж өгөхийг хүсч болзошгүй бөгөөд сурагчиддаа амттай, дур хөдөлгөм хоол хэрхэн хийхийг зааж өгөх нь танд маш их таалагдана.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Арслан - (7/23-8/22)
Ямар ч хямралд өртсөн, сэтгэл санаагаа бүрэн жолоодох хэрэгтэй. Хүнд байдлаас нь гаргахын тулд найз нөхөд болоод гэр бүлийнхэн тань туслана. Хуучнаасаа салж чадахгүй байгаа бол салхинд гарахыг зөвлөе. Ямарваа нэг шийдвэр гаргахын өмнө туршлагатай хүнээс зөвлөгөө аваарай. Оюутан арслангуудад гадаадад суралцах үүд хаалга нээгдэж, сурч мэдэх хүсэлдээ өөрийн эрхгүй автах болно.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Охин - (8/23-9/22)
Мөнгөний талаар хэт их бодох нь таатай уур амьсгалыг эвдэхэд хүргэнэ. Хэрвээ та бүх зүйлийг сайхан болгохыг хүсч байгаа бол эхнээс нь алдаа гаргахгүй байхыг хичээ. Цалингаа нэмүүлж чадвал цаашид таны орлого улам их өсөх болно. Хэрвээ та нүүхээр шийдсэн бол танд тохирох газрыг амархан олохоос гадна үл хөдлөх хөрөнгөө зарах гэж байгаа бол маш ашигтай наймаа хийх болно. Ямар нэг санхүүгийн хэлэлцээр хийх гэж байгаа бол бага зэрэг болгоомжтой байхад илүүдэхгүй.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Жинлүүр - (9/23-10/22)
Шахуу цагийн хуваариа зүгээр л орхих хэрэгтэй. Юу мэдэрч бодож байгаагаа хийх нь өнөөдрийн хувьд илүү чухал. Өнөөдөр та хэн нэгэнд нөлөөлж, хэн нэгэнтэй үүсгэсэн харьцаа тань тун учир утгатай байх болно. Өөртэйгээ ярилцаж, дотоод дуу хоолойгоо сонс. Энэ нь танд өөртөө юу чухал гэдгийг ойлгоход тусална. Асуудлыг тайлах түлхүүр өгсөн байж ч магад.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Хилэнц - (10/23-11/21)
Өнөөдөр хэн нэгэнтэй учраа ололцоход яг таарсан өдөр. Хүмүүстэй сайхан харилцаатай бай. Эрүүл мэндийнхээ төлөө атаархал гэдэг зүйлээ авч хая. Хэрвээ танд хэлэх чухал зүйл байгаа бол бүү хойш ухар. Гэхдээ дипломатч байдлаа алдаж болохгүй. Та өргөн хүрээг хамарсан асуудлаар илтгэх гэж байгаа бол хариу шүүмжлэл хүлээж авахдаа бэлтгэ. Хурал зөвлөгөөний дараа зөвлөгөө авсан ч болно.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Нум - (11/22-12/21)
Өнөөдөр хувийн амьдралд томоохон үйл явдал тохиох бололтой. Тиймээс энэ өдрийг гэр бүл, хайртай хүндээ зориулж, тайван тухлаг орчин бүрдүүлэхэд анхаарах нь зүйтэй. Гэхдээ эрүүл мэндэд урьдын адил аюул заналхийлж буйг битгий мартаарай. Амлалтаа биелүүлэхэд хүндрэлтэй зүйл тохиолдох учир түүнд бэлтгэлтэй бай. Онцгой найзууд эсвэл гэр бүлийнхэнтэйгээ байх нь таны стрессийг үлдэн хөөнө.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Матар - (12/22-1/19)
Өнөөдөр олон матрынхны хувьд үзэл бодол сонирхлоо хуваалцах сонирхолтой оюун санааны орчинтой холбогдох боломж олдож, сэтгэл санааны хувьд баяр баясгалан, тайтгарлаар бялхана. Найз тань эцэг эхээсээ эсвэл эрх мэдэлтнээс болж асуудалд орвол туслаж дэмжихэд бэлэн байгаарай. Та тэдний зовлон зүдгүүрийг сонсохоос өөр юу ч хийж өгч чадахгүй ч, энэ нь таныг анхаарал тавьж байгаагаа харуулах хангалттай боломж. Бусдаас илүү гарах гэж хэрүүл шуугиан тарих хэрэггүй.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Бумба - (1/20-2/18)
Гэр орондоо өөрчлөлт хийхийг хүснэ. Ялангуяа эртний эдлэл сонирхож, худалдаж авах байх. Ийм эдлэл удах тусмаа үнэд орж, гэрийг тань илүү сонин содон болгож чадна. Түүнчлэн үнэ цэнэ өндөртэй эртний эдлэл бол мөнгөө хадгалах хамгийн баталгаатай, үр ашигтай арга. Оройг урлагийн тоглолт, драмын жүжиг үзэж өнгөрөөсөн нь дээр. Бусадтай хүмүүстэй хамт байж хөгжилдөөрэй.
Дэлгэрэнгүй
Пүрэв, 2016 оны 10 сарын 13
Загас - (2/19-3/20)
Бизнесийн хамтын ажиллагаа хийхэд маш сайхан өдөр байх ба таны тэвчиж, хязгаарлаж байсан сэтгэлийн мэдрэмж, тань алга болох болно. Хариуцаж байгаа төсөл төлөвлөгөөнд тань хэд хэдэн саад гарч ирж болзошгүй. Тиймээс хуумгай хандалгүй хоёр гурван өдөр хүлээвэл ашигтай байна. Хэрвээ үр дүн нь бодсон шиг тань биш байвал урт хугацааны төлөвлөгөө бүтэж мэдэх юм. Чухал хүнтэйгээ ярьж байхад сэтгэл хөдлөлөө нуух хэцүү байх ч энэ нь зөв алхам.

УИХ-ын гишүүн асан, төмөр замын инженер О.Сүрэнтэй ярилцлаа.

-Та бол мэргэжлийн төмөр замчин. Бас УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байсан хүн. Тэгэхээр та бидний ярилцлага төмөр зам хийгээд улс төрийн хүрээнд өрнөх байх. УБТЗ-ын шинэ дарга томилогдоод хэдхэн хонож байна. Нэгдүгээрт, хугацаа нь дуусаагүй Л.Пүрэвбаатар даргыг солих ямар шалтгаан байсан бэ?

-Төмөр зам бол улс төр, бизнесийн салбарын ашиг сонирхолд маш их өртдөг болсон салбар. Засгийн газар юм уу Зам тээврийн сайд өөрчлөгдөхөд л Замын даргыг сольдог болсон. Сүүлдээ УИХ-д төлөөлөлтэй болж байгаад Төмөр замын даргыг авдаг жишгийг тогтоолоо доо. Жишээ нь УБТЗ-аас салаалж тавьсан 90 гаруй км суурь бүтэц эзэмшдэг, тээвэрлэлт хийдэг, гаднын эзэнтэй компани замын даргыг томилуулах асуудлыг нэлээн эртнээс хөөцөлдөж эхэлсэн. Сонгуулийн үр дүнгээр энэ компани УИХ-д төлөөлөлтэй болсон нь Засгийн газар, төмөр замд төлөөлөл бий болгосон гэж ойлгож байгаа. Иймд Замын даргад нэлээд зоригтой хүн өрсөлдөнө биз дээ. Хараад байхад сая яг л тийм үйл явц болж өнгөрлөө.

-Хоёрдугаарт, даргын өрсөлдөөнд та яагаад оролцсонгүй вэ. Мэргэжлийн төмөр замчин очих ёстой байдаг бол энэ албан тушаалыг хамгийн сайн хаших хүний нэг гэж таныг хардгийн хувьд Төмөр замын даргад нэр дэвших болов уу гэж харж байлаа?

-Би өөрөө хувийнхаа ажлыг дийлэхгүй л явна.

-Төмөр замын даргад өрсөлдсөн гурван хүний хоёр нь төмөр замын салбарынх, тогооных нь хүмүүс. Нөгөө нь улстөрч. Энэ гурван хүний тэр нь томилогдвол салбартаа хэрэгтэй юм даа гэсэн бодол бол байсан биз дээ?

-Тийм. Л.Халтарын хувьд унаган төмөр замчин. Энэ салбартаа ажиллаж, унаж босож явсан хүн. Мэргэжлийн, маш сайн төмөр замчин. Тиймээс төмөр замаа зөв утгаар нь хөгжүүлэх, улс төр бизнесийн бүлэглэлээс ангижруулах санаатай байсан байх. Д.Загджавыг улс төрийн харьцангуй эрүүл хүрээнийхэн дэмжсэн байх. Гэхдээ Д.Загджав улс төрийн нөхцөл байдлаа арай дутуу үнэлсэн юм болов уу гэж ойлгож байгаа. Нөгөө талаас замын даргын томилгоо 50 хувь оросуудаас хамаарч явдаг. Оросууд манайхныг улс төр, бизнесийн бүлэг¬лэлээс шалтгаалж замын даргаа өөрч¬лөх болгонд өөрсдийн ашиг сонирх¬лыг үргэлж оруулдаг. Яг ийм сонирхлын үүднээс УБТЗ-ын ерөнхий инженер гэж салбарынхаа техникийн бодлогыг хариуцдаг хамгийн чухал албан тушаалыг тэд өөрийн болгож авлаа.

-Ерөнхий инженерийг бол манай талаас томилдог байсан байх аа?

-Тийм ээ. Гэтэл сүүлийн хэдэн томилгооноос гол гэсэн орлогч нарыг дандаа оросууд томилсон. Өмнө нь Санхүү эрхэлсэн, Хөдлөх бүрэлдэхүүн эрхэлсэн орлогчийг авсан. Одоо техникийн бодлого хариуцсан орлогчийг авчихлаа. Харин монголчуудад болохоор замын даргааас гадна Хөдөлгөөний аюулгүй байдал, Хөдөлмөр хамгаалал гэсэн ач холбогдол багатай ч илүү хариуцлага хүлээх орлогчийг нь үлдээсэн. Ер нь УБТЗ өнөөдөр Оросын ялангуяа “РЖД”-гийн эрх ашгийг хамгаалсан хэлбэр рүүгээ өдөр болгон явж байгаад би хувьдаа маш их эмзэглэдэг. Тэгэхээр Төмөр замын даргыг гурван жилээр тавих сонгох бол асуудал биш. Үнэхээр манай улс төрийн буруу тогтолцооноос болж улс төр бизнесийн бүлэглэлийн ашиг сонирхол төмөр замыг улам муу тал руу нь явуулж байна даа.

Уг нь төмөр зам далайд гарцгүй манай орны хувьд номер нэг үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа юм шүү дээ. Дэлхийн олон дайн төмөр замаас болж гарч байсан. Ойрын жишээ хэлэхэд 1905 оны Орос, Японы дайн Манжуурын төмөр замыг хэн эзэмших вэ гэдгээс гарсан. Тэгэхэд бид зүгээр л май гээд бэлэглэчихлээ. Д.Жигжиднямаагийн хувьд ажиллахыг нь харах л үлдэж. Технологийн маш нарийн бөгөөд хүнд ажилтай төмөр замчдыг яам тамгын газартай адилтган бүтцийн өөрчлөлт нэрээр битгий бужигнуулаарай. Чиний миний хүн гэж битгий солиорой гэж захих байна.

-90 км төмөр зам барьсан хувийн компани гэж та хэллээ. Энэ бол “Болд төмөр Ерөө гол”-ыг хэлж байна гэж би ойлголоо. Зөв үү?

-Зөв, зөв.

-“Болд төмөр Ерөө гол”-ынхон УИХ-д төлөөлөлтэй болчихлоо, Замын даргыг авахаар зүтгэсэн гэхээр тэдний зүтгүүлсэн хүн нь Төмөр замын шинэ дарга Д.Жигжиднямаа мөн үү. Тэр хүн яаж “Болд төмөр Ерөө гол”-той холбогддог юм бэ?

-Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр янз бүрийн яриа, таавар гардаг. Би тэрхүү мэдээллийн хүрээнд тэгж харж байгаа юм. Д.Жигжиднямааг Тээвэр эрхэлсэн орлогч байх үед Замын-Үүдэд авчраад Монголын вагонд ачих олон улсын дүрэмтэй ачаа Эрээнд “Болд төмөр Ерөө гол”-ын вагонд ачигддаг схем байсан юм. Сүүлдээ УБТЗ-ын биш Эрээний төмөр замынхан вагон хуваарилдаг ачдаг болсон. Эндээс хардлага эхэлсэн юм. Дараа нь үүнийг солих гээд чадаагүй. Ер нь Д.Жигжиднямааг “Болд төмөр Ерөө гол”-той холбоотой гэдгийг саяын томилгооноос гадна өмнө нь явуулж байсан ажлаар нь үндэслэж бичиж, ярьж эхэлсэн байдаг юм. Цаашлаад УБТЗ “Болд төмөр Ерөө гол” гэсэн гадаадын эзэнтэй компанийн төмөр зам болчих вий гэсэн эмзэглэл энэ салбарынханд байгаа.

-Таны эмзэглэл бодитой байх шалтгаан мэргэжлийн бус бидэнд ч харагдаж байна. Яагаад гэхээр “Болд төмөр Ерөө гол”-ын 90 гаруй км төмөр замыг барьчихсан байгаа. Тэр нь цаашаагаа “МТЗ”-ын эзэмшлийн 30-иад км замтай холбогддог. Тэгэхээр “МТЗ”-ын зам бол ерөөсөө л “Болд төмөр Ерөө гол”-ын замыг ашиглахгүйгээр гол замтайгаа холбогдож чаддаггүй тийм нөхцөл байдал үүсчихээд байна?

-Төр салаа замын хувьд эзэмшдэг хэд хэдэн үндэслэл байдаг. Хуульд заасан ач холбогдлоор нь суурь бүтцийн 51 буюу түүнээс дээш хувийг төр эзэмшиж болно гэдэг заалт нь зөвхөн салаа зам дээр хэрэглэх заалт юм. Хил гарч байгаа ба стратегийн орд газар руугаа тавьсан 100 хувь төрийн эзэмшлийн гол замаа ачаа тээврээр дэмжих зорилгоор түүнтэй огтлолцсон салаа замын 51 ба түүнээс дээш хувийг төр эзэмшдэг жишиг улс орнуудад байдаг. “Болд төмөр Ерөө гол”-ын төмөр замаас Төмөртэй орд хүртэл тавьсан 30-аад км төмөр зам нь хуулиараа ч ач холбогдолоороо ч төрийн байх ямар ч үндэслэл байхгүй.

-Гэтэл зууны бүтээн байгуулалт боллоо гээд л өнгөрсөн жил дарга нар очиж тууз хайчлаад байсан шүү дээ.

-Ямар юмны зууны бүтээн байгуулалт байх вэ. Төр эзэмшээд байх ямар ч ач холбогдолгүй зам. Яагаад гэвэл Нэгдүгээрт, тэр замыг тавьсан орд нь улсынх биш. Хоёрдугаарт, энэ зам нь 100 хувь хувийн салаа замаас үргэлжилсэн салаа зам юм. Энэ зам бол тэр ордын эзэд болон “Болд төмөр Ерөө гол” компанийн эзэмшилд байх ёстой төмөр зам юм. Төрд бол нэг төгрөгийн үнэгүй эд.

-“Зууны бүтээн байгуулалт”-ыг хэлээд байна уу?

-Тийм ээ. Тэр ордыг төрийн эзэмшлийнх биш гэж би ойлгож байгаа юм. Хувийн хэвшлийн салаа замаа үргэлжлүүлээд 30-аад км зам тавьчихаад төр түүнийг нь 100 хувь авна гэдэг бол зүгээр л луйвар. УБТЗ-тай огтлолцож байгаа 30 гаруй км зам бол төрд ашигтай, ашиггүй нь огт хамаагүй. Угаасаа манай төр төмөр замынхаа 50 хувийг эзэмшдэг зам руугаа оруулж байгаа салаа замаа тэр тусмаа 100 хувь хувийн хэвшил, гаднынхан эзэмшдэг замаа ашиглуулаад буцаагаад худалдаад авч байгаа нь Монголын төр эзэнгүйн шинж. Хулгайч луйварчдын төлөө үйлчилдэг болчихсон л гэж харж байна. Тэр зам хэнд үнэтэй вэ гэвэл нэгдүгээрт, тухайн замыг тэтгэх ачаа өгч байгаа “Болд төмөр Ерөө гол”-д л ашигтай. Эндээс Монголын төр эзэнгүй болчихсон, луйварчдын гарт хэдийнэ орсныг харж болно.

-Төр эзэмшилдээ авсан гэхээр Монголын төмөр зам компани (МТЗ)-ийн эзэмшилд ирсэн гэсэн үг биз дээ?

-Мэдэхгүй байна. “МТЗ”-аас өөр төрийн мэдлийн төмөр замын компани байхгүй юм чинь тэнд л байгаа байх. Ямар ч байсан дээрх төмөр замыг төр худалдаад авсан гэж хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээс хараад гайхаж сууна.

-“МТЗ”-ын эзэмшилд тэр зам орсон уу гэж асуугаад байгаа нь одоогийн сайд Д.Ганбат тухайн үед “МТЗ”-ын гүйцэтгэх захирлаар нь ажиллаж байсан болохоор ямар нэгэн холбоо байгаа юм болов уу гэж сэтгүүлчийн хардах эрхээ эдлэх гээд л…

-Энэ талаар сайн мэдэхгүй байна. Хэвлэлийн хэмжээнд мэдээлэлтэй л байна. Гэхдээ тэр зам төрд нэг төгрөгийн үнэгүй гэдгийг дахин хэлье. Ямар зорилгоор хэн нь худалдаж авсан юм бол бүү мэд.

-Уг нь тухайн замыг УБТЗ-ын замтай огтолцуулсан бол ашигтай байх байсан уу?

-Салаа зам ер нь ашиггүй байдаг юм. Яагаад гэхээр УБТЗ-ын 50 хувийг л төр эзэмшиж байгаа учраас түүнээс салбарлаж байгаа зам, тэрийгээ ачаа тээврээр дэмжиж явдаг. Түүнээс биш салаа замаас салсан замыг цаашаа үргэлжлүүлээд тавьсан салаа замыг төр нь худалдаж авдаг жишиг дэлхийн түүхэнд байхгүй. Хувийн компанийн тавьсан салаа замаас үргэлжлүүлсэн салаа замыг шүү дээ.

-1949 оны гэрээгээр УБТЗ-ын 50 хувийг Монголын төр эзэмшдэг. Суурь бүтэц нь 100 хувь улсын мэдэлд байхгүй байх нь ямар хор хохиролтой байдаг юм бэ. Хэрвээ 100 хувь төрийн мэдэлд байвал ямар ашигтай байдаг юм бол

-Энгийнээр тайлбарлавал автозамтай адилхан. Дархан, Замын-Үүд рүү явж байгаа автозамын тодорхой хувийг нь хувийн хэвшил эзэмшээд эхэлбэл “Чиний машин явахгүй. Миний машин явна” гэнэ биз. Дээрээс нь, тээврийн хураамж өндөр авна гээд зовооно. Үүнтэй л адилхан. Далайд гарцгүй манайх шиг оронд төмөр зам шиг үндэсний аюулгүй байдалд хамгийн их ач холбогдолтой зүйл байхгүй. Бидний хувьд далайд гарцгүй, манайх өргөн царигтай, хятадууд нарийн царигтай учраас Эрээн хүртэл л явдаг. Ийм учраас уул уурхайн бүтээгдэхүүнээс эхлээд бүх юмаа тэндхийн үнээр өгч байгаа. Дэлхийн зах зээлийн үнээр өгөх ямар ч боломжгүй. Эрээнд очоод ачаагаа буулгасан л бол тэндхийн үнийг дагахаас өөр аргагүй. Нүүрсний үнэ жишээ нь 200 ам.доллар байлаа гэхэд яг тэр үнээр Эрээнд аваачаад зарна гэж хэзээ ч байхгүй.

-Одоо бол Австралиуд нүүрсээ 300 доллараар бид аман дээрээс нь 20 доллараар зарж байна гэж халаглаад байгаа шүү дээ. Ингэхгүйн тулд яах ёстой юм бэ?

-Уурхайн аман дээрээс шууд далайд гарах дэлхийн стандарт гэж бий. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн стандартаар ажилладаг тийм л төмөр замтай болох хэрэгтэй. Ингэхгүй бол сайн чанарын нүүрсээ Эрээний болон уурхайн аман дээрх үнээрээ өгсөөр байх болно. Уг нь Зам тээврийн яаманд Диспитчерийн албыг бий болгосон. Галт тэрэгний хөдөлгөөн зохицуулах зорилгоор. Тэгэхээр энэ алба юу хийх ёстой юм гэхээр Дэлхийн худалдааны байгууллага, Далайд гарцгүй орны дамжин өнгөрөх худалдааны конвенц, Варшавт төвтэй олон улсын төмөр замын холбооны дүрэм журмын дагуу үйл ажиллагаагаа явуулах ёстой. Төмөр замаар хоногт хэчнээн галт тэрэг ямар маршрутаар явуулах, ямар боомтод хүргэх зэргийг сар, жилээр нь аваад тээвэрлэлтийн график гаргах ёстой юм. Манайд хил огтолсон Баянтүмэн, Наушк гээд хоёр гарц байдаг. Тэгэхээр дээрх албаныхан энэ замаар явж байгаа гал тэрэгнүүдийг цаашаа явуулах ямар боломж байна гэдгийг нь график маягаар гаргаж байх ёстой байдаг. Гэтэл суурь бүтэц, тээвэрлэлтээ Оростой 50, 50 хувь эзэмшдэг болохоор хийж чадахгүй байна. Одоо Тавантолгойд олон улсын зэрэглэлийн нарийн царигтай төмөр зам тавьчихвал энэ алба жинхэнэ утгаараа ажиллана.Харамсалтай нь, төмөр замаа ч тавьж чадахгүй улс төр, бизнесийн бүлэглэлийн ашиг сонирхлын хүрээнд л ажиллаж байна. Шинээр сайд болсон хүмүүс нь ч намынхаа болон өөрийнхөө сонгуулиар ажилласан хүнийг цалинтай болгох шат нь төмөр зам болчихоод байна. Хөдөлгөөн зохицуулалтын албанд гэхэд нэг ч мэргэжлийн хүн байдаггүй юм гэсэн. Баахан биеийн тамирын багш, хуульч суудаг гэж би сонссон.

-Суурь бүтцийг 100 хувь эзэмшдэггүй болохоор олон улсын гэрээ конвенцоор хүлээсэн үүргээ биелүүлэхийг Оросоос шаардаж чаддаггүй юм байна гэж ойлгож болох уу?

-Монголоос хойшоо гарч байгаа ачааг монгол вагонд ачаад ч гаргадаггүй юм шдээ.

-Яагаад?

-Оросууд танай вагоныг хүлээж авахгүй гэдэг. Олон улсын гэрээ конвенцоо биелүүлэхийг шаардаж зарга үүсгэлээ гэхэд 50 хувийг эзэмшдэг оросуудаас бас зөвшөөрөл авах шаардлагатай байдаг юм.

-Хэрвээ бид суурь бүтэц, тээвэрлэлтээ 100 хувь эзэмшдэг байсан бол ямар давуу эрхийг эдэлдэг юм. Хууль дүрэмдээ яг юу гэж заасан байдаг юм бол?

-Далайд гарцгүй орны дамжин өн¬гөрөх конвенцийн маш том заалт байдаг. Тэр нь далайд гарцгүй орны галт тэргийг үг дуугүй хүлээж авна. Ингэдээ дотоод тарифаараа тухайн галт тэргийг хүссэн нь боомт руу нь хүргэж өгөх тухай. Варшавт төвтэй олон улсын төмөр замын холбоо бол тухайн улсын вагон, өөрийнхөө ачааг тээвэр¬лээд явахад ямар нэгэн байдлаар саад болохгүй байх зохицуулалтыг хий¬дэг. Варшавт төвтэй төмөр замын хол¬бооны дүрэм, техникийн нөх¬цөлөөр Оросын нутгаар Монголын вагон явахад илүү техникийн нөхцөл шаардах¬гүйгээр өөрсдийн стандартыг шаарддаг. Тэгээд өөрсдийн дотооддоо мөрддөг тарифаар манай ачааг явуулах үүрэгтэй. Суурь бүтцээ 100 хувь төр эзэмшдэг бол ийм сайхан боломжууд байдаг.

-Суурь бүтцээ бүрэн эзэмшдэггүй болохоор Оросуудад монопуульдаг юм байна. Тэгвэл Хятад руу холбогдохын тулд заавал нарийн царигтай төмөр замд бидэнд хэрэг болно. Тавантолгойгоос Хятад руу нарийн царигтай төмөр тавих илүү ашигтай байх нь ээ?

-Тийм. Олон улсын хууль дүрмээр зохицуулаад л цаад боомт руугаа хүрнэ. Манайхан яриад байгаа. Өвөрмонголтой хамтраад төмөр зам тавина гэж. Тэр өртөө бол яг үнэндээ зүгээр уурхай хүртэл Хятадаас оруулж ирэх салаа зам. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын хууль дүрмээр зохицуулахгүйгээр орон нутгийн дүрмээр явуулах салаа зам.

-Зам тээвэр, хөгжлийн яамнаас Өвөрмонголын Шилийн гол аймагтай төмөр замын асуудалд хамтран ажиллахаар болсон тухай мэдээлэл гарсан. Энэ нь бидний хүсээд байгаа нүүрсээ Тянжинь боомт руу аваачдаг замын эхлэл нь болох юм биш үү?

-Эсрэгээрээ тэр хүслийг бүрэн хааж байгаа асуудал.

-Яагаад?

-Олон улсын хууль дүрэм, Варшавт төвтэй төмөр замын олон улсын холбооны дүрмээр биш Шилийн гол аймаг, Монгол Улс хоёрын хооронд байгуулсан гэрээний дагуу л явна. Өөрөөр хэлбэл, Зам тээврийн яамны Хөдөлгөөн зохицуулалтын албаар орж зохицуулах нөхцөл бүрдэхгүй. Харин Шилийн гол аймгийн үнээр нүүрсээ хүргэх гэж байгаа маш буруу асуудал.

-Тэгээд яана гэж?

-Урагшаа бүтээгдэхүүнээ гаргах гэж байгаа компаниуд нийлж байгаад олон улсын дүрэм журмаар зохицуулах стратегийн нэг л замтай болох ёстой. Тэр нь 100 хувь төрийн мэдэлд байх ёстой. Тэр замаасаа уурхайнууд руугаа салаа зам тавих эсэх нь тэдний өөрсдийнх нь асуудал. Тэгж байж төмөр замын ачаа, тээвэрлэлт олон улсын хууль дүрмийн дагуу явна. Ингэхгүйгээр Өвөрмонголын Шилийн гол аймагтай гэрээ хийгээд хил гарсан мухар замыг оруулах нь буруу. Энэ нь Шилийн гол аймаг руу бүтээгдэхүүнээ гаргадаг салаа замтай болж буйгаас өөрцгүй. Миний хувьд үүнийг битгий хийгээсэй гэж маш их мөрөөдөж, санаа тавьж байна. Хэрвээ энэ замыг баривал Говь-Алтайгаас Өвөрмонголын нэг аймагтай нийлсэн замтай болно. Хөшөөтөөс бас л Өвөрмонголын салаа мухар зам бий болно. Тэр нь цааш явсаар Дорнод, Сүхбаатар гээд олон салаа замтай болно. Үр дүнд нь бид дэлхийн зах зээлд хэзээ ч гарахгүй. Өвөрмонголын нэг, нэг аймгийн үнээр арилждаг тогтолцоотой болох эхлэлийг нээж өгнө. Тиймээс хилээр бүтээгдэхүүнээ гаргадаг хувь, хувьсгалын хүмүүс бүгдээрээ нийлээд ганцхан суурь бүтэц нь төрийнх байх стратегийн нэг замтай болох хэрэгтэй.

-Нүүрсний үнэ 300 доллар байсан ч хамаарахгүй гэсэн үг үү?

-Дэлхийн зах зээлийн үнэ 1000 ам.доллар хүрсэн ч Шилийн гол аймгийн үнээр л зарсаар байх болно.

-Таны хэлдэг “Тавантолгой анхдагч уу, төмөр зам анхдагч уу” гэдгийн учир ийм байх нь ээ.

-Төмөр замгүй бол мянган сайхан орд газартай байгаад нэмэр байхгүй. Тэр орд газрыг үнэд хүргэх зүйл нь ерөөсөө л төмөр зам.

Ярилцсан: С.Гандөл, С.Ононтуул

...Ц.Нямдорж гэж ард түмний дунд “Баастай бурхан” болтлоо нэрд гарсан “Этгээд” түүний өөдөөс чулуу шидэж, О.Магнай хүч нэмснээр юун “Ариун цэвэр”-ийн асуудал ярихтай манатай болоод байна. Тэрбээр “Ураг төрлийн мод”-ны салаа мөчир бүхнийг нэгд нэгэнгүй тоочсон нь Ц.Нямдоржийн асаасан галыг улам өрдсөн бөлгөө...

өнөөдөр

Монгол хүний биеийн онцлогт тохирсон өглөөний цайны жорыг Нийгмийн эрүүл мэндийн хүрээлэнгийн Хоол судлалын төвөөс зөвлөж байна. Өглөөний цайны жор №6. Энэ цэс нь 1 ш өндөг, 1 ш гадил, цөцгийн тос 7.5 гр, элсэн чихэр 2 гр, нэг аяга зөгийн балтай ус зэргээс бүрдэнэ.

Өндөг, гадил жимстэй бин нь зөөлөн сайхан амттай, эрүүл, амин дэмээр баялаг өглөөний цайнд идэхэд маш тохиромжтой.

Зөгийн бал бол биеэс хорыг гадагшлуулагч байгалийн органик бүтээгдэхүүн юм. Өглөө бүр өлөн элгэн дээрээ нэг халбага зөгийн балтай ус ууж байх юм бол ходоодны үйл ажиллагаа, хоолны шингэц сайжирдаг ач холбогдолтой.

НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн шийдвэрээр Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах Олон улсын өдрийг дэлхий нийтээр 2009 оноос хойш эхлэн жил бүрийн 10 дугаар сарын 13-ны өдөр тэмдэглэдэг уламжлалтай.

Гамшгийн эрсдэлийг бууруулахад иргэд, олон нийтийн оролцоог хангах, олон нийтийг аюулгүй амьдрах арга ухаанд сургаж, дадлагажуулах, гамшгийн эрсдэлийг бууруулахын ач холбогдолыг хүүхэд, залууст таниулан мэдүүлэхэд дэлхийн улс орнууд нэгэн зорилго, уриаг дэвшүүлэн ажилладаг.

Энэ жилийн хувьд НҮБ-ын Ерөнхий ассамблиас “Live to Tell” буюу “Мэдлэгээ түгээцгээе” уриаг дэвшүүлээд байна. Гамшгаас урьдчилан сэргийлэх, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах нь иргэн, хувь хүнээс ихээхэн шалтгаална. Иргэн бүр болзошгүй эрсдэлээс өөрийгөө болон бусдыг авран хамгаалах, бусдад тусламж үзүүлэх мэдлэг, дадлыг эзэмшсэн байх нь чухал.

Тэгвэл гамшгаас өөрийгөө болон бусдыг аврах хамгаалах мэдлэгээ бусадтай хуваалцаж, бусдад түгээн дэлгэрүүлэхийг НҮБ-ын Ерөнхий ассамблиас “Мэдлэгээ түгээцгээе” уриагаараа дэлхий нийтэд уриалж байна. Гамшгаас урьдчилан сэргийлэх өөрт байгаа мэдлэгээ бусдад түгээснээр дэлхий нийтээр гамшгийн эрсдэлийг хамтдаа бууруулж чадах юм.

Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах олон улсын өдрийг тохиолдуулан Онцгой байдлын ерөнхий газраас төв, орон нутгийн Онцгой байдлын анги байгууллагын хүрээнд гамшгаас урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр иргэд, олон нийтийн дунд хичээл, сургалт дадлагуудыг зохион байгуулан ажиллаж байна.

2016.10.13, Пүрэв гараг / Билгийн тооллын: 12
Намрын адаг шар нохой сар
Есөн улаан мэнгэтэй Шар луу өдөр

Аргын тооллын: 2016.10.13, Пүрэв гараг
Наран ургах шингэх: 07.09-18.08
Үс засуулбал: Өвчин эмгэг ирнэ
Барилдлага: Үл тохирох
Шүтэн барилдлага: Авахуй

Тухайн өдөр хулгана, бич жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн ба үхэр, луу, хонь, нохой жилтнээ сөрөг муу нөлөөтэй тул элдэв үйлд хянамгай хандаж, биеэ энхрийлүүштэй. Эл өдөр хууль цааз гаргах, батлах, хэрэглэх, хулгай дээрмийг номхотгох, гэмтнийг шийтгэх, мал адгуус номхруулах, хишиг даллага дуудуулах, насан бүтээл хийлгэх, зэтгэрийг номхотгох, хөгжмийн зэмсэг урлах, хур оруулах, дарханы үйлд сайн. Гүүр тавих, газар шороо ухахад муу. Өдрийн сайн цаг нь бар, луу, могой, бич, тахиа, гахайболой. Хол газар яваар одогсод зүүн зүгт мөрөө гаргавал зохистой. Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад тохиромжгүй.

БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлшинэ. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун өмнөөс секундэд 7-12 метр, Алтайн уулсаар секундэд 14-16 метр хүрч ширүүсч шороон шуурга шуурна. Алтай, Хангайн уулархаг нутгаар шөнөдөө 1-6 градус хүйтэн, өдөртөө 6-11 градус, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 3-8 градус, өдөртөө 18-23 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 3 градус дулаанаас 2 градус хүйтэн, өдөртөө 12-17 градус дулаан байна.

ТӨВИЙН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Солигдмол үүлтэй. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун өмнөөс секундэд 6-11 метр. Хангай, Хөвсгөл, Хэнтэйн уулархаг нутгаар шөнөдөө 4-9 градус хүйтэн, өдөртөө 5-10 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 2 градус дулаанаас 3 градус хүйтэн, өдөртөө 10-15 градус дулаан байна.

ЗҮҮН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Багавтар үүлтэй. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун өмнөөс секундэд 6-11 метр. Шөнөдөө 0-5 градус хүйтэн, өдөртөө 10-15 градус дулаан байна.

ОТРЫН НУТАГ ХЭРЛЭНБАЯН-УЛААН ОРЧМООР: Багавтар үүлтэй. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун өмнөөс секундэд 6-11 метр. Шөнөдөө 2-4 градус хүйтэн, өдөртөө 9-11 градус дулаан байна.

ГОВИЙН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Багавтар үүлтэй. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун өмнөөс секундэд 5-10 метр, өдөртөө Арц Богдын өвөр хоолойгоор секундэд 12-14 метр хүрч ширүүсч шороон шуурга шуурна. Дундговийн нутаг, Дорноговийн хойд хэсгээр шөнөдөө 0-5 градус, өдөртөө 11-16 градус, бусад нутгаар шөнөдөө 4-9 градус, өдөртөө 17-22 градус дулаан байна.

УЛААНБААТАР ХОТ: Багавтар үүлтэй. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун өмнөөс секундэд 5-10 метр. Шөнөдөө 0-2 градус хүйтэн, өдөртөө 12-14 градус дулаан байна.

Улсын Драмын Эрдмийн Театрын уран бүтээлчид түүхэн жүжгийн өдрүүдийн хүрээнд “Оролмаа эх” түүхэн жүжгийг тоглох гэж байна. Жүжгийг энэ сарын 13,14-нд 19.00 цагт УДЭТ-т тоглоно.



Уг бүтээлийн гол дүр Оролмаа эхэд Ардын жүжигчин С.Сарантуяа, Найданжавд соёлын тэргүүний ажилтан Б.Отгонбат, Сангадоржид соёлын тэргүүний ажилтан С.Болд-Эрдэнэ, Дуламсүрэнд Гавьяат жүжигчин Г.Урнаа нар тоглох аж.

Өмнө говь аймгийн Гурван тэс сумын нутагт байх ”Тост, Тосон бумын нуруу”-ны асуудал өнөөг хүртэл шийдэгдээгүй байна. Уг хэрэг “Ирвэс хамгаалах сан”-д биологич, ирвэс судлаач байгаль хамгаалагчаар ажиллаж байсан Төмөрсүхийн Лхагвасүмбэрэл хэмээх залуу учир битүүлгээр амиа алдсанаар олны хараанд өртсөн юм. Хэзээ шийдэгдэх нь тодорхойгүй байгаа эл асуудлыг нутгийн иргэд ”Ирвэс хамгаалах сан”-аар дамжуулан Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбатад захидал хүргүүлсэн байна. Энэхүү газрыг байгалийн нөөцөд бүртгэж авах УИХ-ын тогтоолын төсөл батлагдсантай холбогдуулан 2016 оны дөрөвдүгээр сарын 15-нд эмэгтэй гишүүдийн өгсөн мэдээллээр Тост, Тосон бумбын нуруу орчмын 896 мянган га талбайг улсын тусгай хамгаалалтад авах, хилийн заагийг тогтоох ажлыг Засгийн газар 60 хоногт багтаан хэрэгжүүлэх үүрэгтэй байжээ. Б.Цэцэг

Өнгөрсөн есдүгээр сард улсын хэмжээнд байгаа нийт хадгаламжийн хэмжээ 8,1 их наяд төгрөг болж, 4,3 тэрбум төгрөг буюу 0,1 хувиар буурчээ. Энэхүү хадгаламжийн 69,9 хувь нь төгрөгийн хадгаламж байдаг гэж Үндэсний статистикийн хорооноос мэдээллээ. Мөн банкны системийн хэмжээнд чанаргүй зээл 1 их наяд төгрөгт хүрсэн нь өмнөх сарынхаас 20,8 тэрбум төгрөг буюу хоёр хувиар буурсан байна. Харин өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулбал 21,6 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Чанаргүй зээлийн үзүүлэлтийг урт хугацаанд харж үзвэл зээлийн хэмжээ 2008 оны есдүгээр сараас нэмэгдэж эхэлсэн байна. Зээлийн өрийн үлдэгдэлд хугацаа хэтэрсэн зээл 6,3 хувийг эзэлж буй бол чанаргүй зээл 8,4 хувийг эзэлж байгааг тогтоожээ. Гэхдээ чанаргүй зээл 2014 арванхоёрдугаар сард хамгийн өндөр буюу нийт зээлийн 17,4 хувьтай тэнцэж байсан бол одоо 8,2 хувийг эзэлж буй юм байна.
Б.Цэцэг

Улсын Их Хурлын гишүүн, УИХ дахь Монгол-Америкийн парламентын бүлгийн дарга Г.Занданшатар, тус бүлгийн дэд дарга Л.Оюун-Эрдэнэ, А.Ундраа нар өнөөдөр /2016.10.12/ АНУ-ын Төрийн Департаментын Зүүн Ази, Номхон далайн товчооны Туслах төрийн нарийн бичгийн даргын тэргүүн орлогч Сюзан Торнтон тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа.

УИХ дахь Монгол-Америкийн парламентын бүлгийн дарга Г.Занданшатар уулзалтын эхэнд АНУ-ын Олон улсын хөгжлийн агентлагийн шугамаар Монгол Улсын хөгжлийн олон асуудлаар, тэр дундаа төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг төлөвшүүлэх, сайн засаглалыг бэхжүүлэхэд чиглэсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийг амжилттай хэрэгжүүлж, тодорхой дэмжлэг туслалцаа үзүүлж ирсэнд талархал илэрхийлэв. Тэрээр АНУ-ын Олон улсын хөгжлийн агентлаг Монгол Улсад хэрэгжүүлэх төсөл, хөтөлбөрүүдийг 2012 онд зогсоох шийдвэр гаргасан байдаг. Учир нь тухайн үед Монгол Улсын эдийн засгийн үзүүлэлт өндөр байсан төдийгүй бага-буурай орлоготой орны ангилалаас бага-дунд орлоготой орны ангилал рүү шилжсэн байдал нөлөөлсөн юм. Иймд эдийн засгийн хүндрэлтэй байгаа өнөө үед манай улсад ядуурлыг бууруулах, эдийн засгийн хөгжлийг сайжруулах, эдийн засгийн шинэчлэлтэй холбоотой төсөл, хөтөлбөрүүдийг үргэлжлүүлэх хүсэлтэй буйгаа дуулгасан юм.

Хатагтай Сюзан Торнтон Улсын Их Хурлын гишүүдийг цаг, зав гарган хүлээн авч уулзаж буйд талархал илэрхийлээд Ардчилал болон сонгуулийн туслалцааны олон улсын хүрээлэн Монгол Улсад үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа төдийгүй Монгол Улс бусад гишүүн орнуудтай туршлага хуваалцах зорилт тавин ажиллаж байгааг сайшаав. Уулзалтын үеэр хоёр талын цаашдын хамтын ажиллагаа, өмнө нь хэрэгжүүлсэн төсөл хөтөлбөрийн үр дүн, зорилтын талаар харилцан санал солилцов.

Уулзалтад АНУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд хатагтай Женифер Зимдал Галт болон албаны бусад хүмүүс байлцав гэж Улсын Их Хурлын Тамгын газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтсээс мэдээлэв.

Дотоодын бүх их, дээд сургуулиас шалгарсан 50 оюутан тэтгэлэгт хамрагдна. Тодруулбал, Швейцарийн хөгжлийн агентлаг, Зориг сан хамтран шилдэг 50 оюутанд бүтэн жилийн сургалтын төлбөрийн тэтгэлэг олгох батламжийг маргааш гардуулахаар болов. Батламжийг ”Central Tower Convention Center”-ийн 412 тоотод гардуулах юм байна. Ёслолд Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн Монгол дахь суурин төлөөлөгч болон Зориг сангийн тэргүүн С.Оюун нар оролцох аж. Энэ удаагийн ээлжит шалгаруултад 614 оюутан оролцжээ. Шалгаруулалтыг Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулдаг их, дээд сургуулиудын хоёроос дээш курст суралцдаг, голч дүн 3.2-оос дээш, суралцах эрмэлзэл, нийгмийн идэвхтэй хэдий ч санхүүгийн боломж тааруу оюутнуудыг харгалзан үзсэн гэнэ.
Б.Цэцэг

Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ улсын хэмжээнд 2016 оны 9 дүгээр сард өмнөх сарынхаас 0.6 хувь, өмнөх оны мөн үеийнхээс 0.1 хувиар буурсан бол, өмнөх оны эцсийнхээс 0.6 хувиар өслөө.



Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ 2016 оны 9 дүгээр сард өмнөх оны мөн үеийнхээс 0.1 хувиар буурахад хүнсний бараа, ундаа, усны бүлгийн үнэ дүнгээрээ 2.8 хувиар буурсан нь голлон нөлөөлсөн байна. Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ 2016 оны 9 дүгээр сард өмнөх оны эцсийнхээс 0.6 хувиар өсөхөд хүнсний бараа, ундаа, усны бүлгийн үнэ дүнгээрээ 2.7 хувь, боловсролын үйлчилгээний бүлгийн үнэ дүнгээрээ 2.5 хувиар өссөн нь голлон нөлөөлсөн байна. Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ 2016 оны 9 дүгээр сард өмнөх сарынхаас 0.6 хувиар буурахад хүнсний бараа, ундаа, усны бүлгийн үнэ дүнгээрээ 2.8 хувь, үүнээс төмс, хүнсний ногооны дэд бүлгийн үнэ дүнгээрээ 11.9 хувь, мах, махан бүтээгдэхүүнийх 7.1 хувиар буурсан нь голлон нөлөөлөв.


Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ 2016 оны 9 дүгээр сард өмнөх сарынхаас Орхон, Өвөрхангай, Ховд, Дархан-Уул, Говьсүмбэр аймагт 0.1-1.2 хувиар өсч, бусад 16 аймагт 0.1-2.3 хувиар буурчээ. Говьсүмбэр аймагт 1.2 хувиар өсч, ГовьАлтай аймагт 2.3 хувиар буурсан нь хамгийн өндөр үзүүлэлт байна.



Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ Улаанбаатар хотод 2016 оны 9 дүгээр сард өмнөх сарынхаас 0.9 хувь, өмнөх оны мөн үеийнхээс 0.7 хувиар буурсан бол өмнөх оны эцсийнхээс 0.1 хувиар өслөө.

Хүнийг эрт сохрохоос урьдчилан сэргийлэх зорилгоор жил бүрийн аравдугаар сарын хоёр дахь пүрэв гаригийг дэлхий нийтээрээ Хараа хамгаалах өдөр болгон, тэмдэглэн өнгөрүүлдэг уламжлалтай.



Үүнтэй холбогдуулан энэ сарын 10-16-нд Ази, Номхон далайн бүсийн Нүдний эмч нарын академийнхан манай улсад ирж, арга хэмжээ зохион байгуулах нь. Харин манай улсын гуравдугаар шатлал болон нүдний томоохон хувийн эмналгийн эмч нар нийслэлийн дүүргийн Эрүүл мэндийн төвүүдэд ажиллаж, харааны бэрхшээлтэй хүмүүст зөвлөгөө мэдээлэл өгч буй.



Тэгвэл маргааш Улсын нэгдүгээр тев эмнэлэгийнхэн харааны бэрхшээлтэй иргэдэд үнэ төлбөргүй үзлэг хийж, зөвлөгөө өгөх юм байна. Ингэхдээ харьяалал болон эрүүл мэндийн даатгалтай, эсэхийг харгалзахгүй ажээ.

Шошгын шаардлага хангаагүй 3327 зөрчил илэрлээ
Пляжный отдых
лучшие аудио книги

IMG 3806 1200x800

2016.10.12

-Хүнсний бүтээгдэхүүнийг бүрэн шошгожуулах шаардлагатай байна-

МХЕГ-аас хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний шошгололт буюу Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.3-12.7 дахь заалтын хэрэгжилтэд хийсэн тандалт судалгааны дүнг танилцуулж, зөвлөгөө өгөх хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа.

Засгийн газрын 100 хоногийн арга хэмжээний хүрээнд хийсэн энэхүү хэлэлцүүлэгт хүнс импортлогч, худалдаа эрхлэгчид, иргэд оролцсон юм.

IMG 3818 1200x800

Тандалт судалгаанд 21 аймаг, нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж буй мал амьтны гаралтай түүхий эд бүтээгдэхүүний анхан шатны үйлдвэрийн 279, ургамал, ургамлын гаралтай түүхий эд бүтээгдэхүүний анхан шатны бэлтгэн нийлүүлэх, хадгалж савлах, худалдаалах үеийн 261, хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч 445, худалдаа үйлчилгээ эрхлэгч 964, импортлогч аж ахуйн нэгж 120, нийт 2069 хүнсний чиглэлийн үйл ажиллагаа эрхлэгчийн давхардсан тоогоор 6420 нэр төрлийн хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг хамруулав.

IMG 3792 1200x800

Тандалт судалгааны явцад давхардсан тоогоор 3327 зөрчил илрүүлснээс газар дээр нь 62.1 хувийг арилгуулж, улсын байцаагчийн 731 заалт бүхий 173 албан шаардлага, зөвлөмж хүргүүлсэн байна. Ингэснээр хэрэгжилт 68.7 хувьтай, гүйцэтгэлд нь хяналт тавин ажилласнаар биелэлт 75.5 хувь болж, албан шаардлага, зөвлөмжийн хэрэгжилт 6.8 хувиар өссөн. Гэсэн хэдий ч хүнсний чиглэлийн үйл ажиллагаа эрхлэгчдийн дотоод хяналтын тогтолцоо бүрэн хэрэгжээгүй, худалдаа эрхлэгчдийн хууль эрх зүйн мэдлэг сул байгаатай холбоотойгоор хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний шошгололттой холбоотой зөрчил буурахгүй байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл хүнсний сүлжээний үе шат бүртээ бүтээгдэхүүний шошгыг хянаж хүлээн авч бие биедээ хяналт тавьж ажиллаж хэвшээгүй байна.

Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.3-12.7 дахь заалтын хэрэгжилт хэрхэн хангагдсан эсэхийг хүнсний сүлжээний үе шатаар бүрээр, хуулийн заалт тус бүрээр харьцуулж улсын хэмжээнд дүн шинжилгээ хийхэд:

Тандалт судалгаанд хамрагдсан 6420 нэрийн хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнд шошгын мэдээлэл шаардлага хангаагүй 3327 зөрчил илэрсэнээс багцалсан болон жижиглэн савласан тохиолдолд шошгоны мэдээллийг бүрэн тусгаагүй 23.7, хаяг шошгоны хэлний зөрчилтэй 19.5, хадгалах болон хэрэглэж дуусах хугацаа хэтэрсэн 14.5, буруу шошголсон 12.3, олон улсад хэрэглэдэг тэмдэг, тэмдэглэгээг тавиагүй 7.5, шошгон дээр заасан нөхцөлд хадгалаагүй зөрчил 5.7 хувь илэрлээ.

IMG 3810 1200x800

Тандалт судалгаанд 2069 хүнсний чиглэлийн үйл ажиллагаа эрхлэгчийг хамруулахад Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн шошгололттой холбоотой заалтуудын хэрэгжилт улсын хэмжээнд дунджаар 53.3 хувьтай байна.

Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн хэрэгжилтийг хүнсний сүлжээний үе шат бүрээр нь гаргавал мал, амьтны гаралтай түүхий эд бүтээгдэхүүний анхан шатны үйлдвэрлэлийн хүнсний бүтээгдэхүүний шошгололт 51.5, ургамал, ургамлын гаралтай түүхий эд бүтээгдэхүүний анхан шатны үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүнд 39.0, хүнсний үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнд 52.8, худалдаалж буй бүтээгдэхүүнд 46.6, импортын хүнсний бүтээгдэхүүнд 76.6 хувьтай байна.

Мал амьтан, ургамал, ургамлын гаралтай анхан шатны үйлдвэрлэлд гарал үүслийн гэрчилгээтэй бүтээгдэхүүн зах зээлд нийлүүлэгдэх нөхцөл бүрдээгүйгээс гарал үүсэл нь тодорхойгүй, шошгогүй бүтээгдэхүүнийг зах зээлд нийлүүлж, худалдаалах үндсэн шалтгаан болж байгаа юм. Зөрчлийн дийлэнх буюу 38.6 хувь нь нийслэлд, 9.3 хувь нь Өмнөговьд, 7.9 хувь нь Увсад, 7.5 хувь нь Завханд, 6.6 хувь нь Хөвсгөлд, 6.3 хувь нь Баянхонгор аймагт илэрсэн байна.

Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний шошгололтын байдалд хийсэн тандалт судалгааны дүнг МХЕГ-ын дэд даргын зөвлөлийн хуралдаанаар хэлэлцэж, хурлын шийдвэр, цаашид авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаарх саналыг холбогдох яам, агентлаг, аймаг, нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газруудад хүргүүлсэн.

IMG 3791 1200x800

Цаашид хууль эрх зүйн орчинг боловсронгуй болгох, шинээр холбогдох журмыг яаралтай боловсруулан баталж мөрдүүлэх, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг хүнсний сүлжээний бүх үе шатанд хуульд заасан шаардлагын дагуу бүрэн шошгожуулах;

Харагдах байдлаар нь шинж чанарыг тодорхойлох боломжтой хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний шаардлагатай мэдээллийг дагалдах хуудсанд тусгаж нэвтрүүлэх талаар заавар, журам боловсруулж мөрдүүлэх;

Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний шошгын мэдээллийн талаар хэрэглэгчдийг үнэн зөв, бодит мэдээллээр хангах талаар зөвлөмж боловсруулж үйлдвэрлэл, худалдаа эрхлэгч, хэрэглэгдэд хүргэх, сургалт, сурталчилгааг бүх шатанд зохион байгуулж, болзошгүй эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх чадавхийг дээшлүүлэх ажлыг төрийн болон төрийн бус байгууллагуудтай хамтран хийх;

Хаяг шошгын зөрчилтэй, буруу шошголсон, хуурамч түүхий эд, бүтээгдэхүүнд тавих хяналтыг чангатгах шаардлагатай байна.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар, Европын Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллага хамтран өнөөдөр Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Иргэний танхимд “Хөрөнгө оруулалт ба өрсөлдөх чадвар” сэдвээр ажлын хэсгийн уулзалт зохион байгууллаа.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Иргэний оролцоо, эдийн засгийн бодлогын зөвлөх Л.Дашдорж хэлэлцүүлгийг нээж хэлэхдээ “Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас Европын Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагатай хамтран өнөөдрийн арга хэмжээг зохион байгуулж байна.

Европын Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагаас Монгол Улсад сүүлийн нэг жил хагасын хугацаанд Монголын жижиг, дунд бизнесийн санхүүгийн хүртээмжийг сайжруулах чиглэлээр судалгаа хийсэн. Судалгааны үндсэн тайлан гарлаа.

Ажлын хэсгийн уулзалтыг өнөөдөр зохион байгуулж хөрөнгө оруулалт ба өрсөлдөх чадварын талаар ярилцаж хэлэлцэх, мэргэжлийн хүмүүс илтгэл тавьж, мэдээлэл өгөх гэж байна.

Аль ч улсын хувьд жижиг, дунд бизнес эдийн засгийн нэг гол хөдөлгөгч хүч болж явдаг. Дийлэнх оронд нийт ажиллах хүчний 50-60 хувь нь жижиг, дунд бизнест ажилладаг, эдийн засгийн суурь нь болдог зүй тогтолцоотой.

Монгол Улсын хувьд жижиг, дунд бизнесийн эдийн засгийн орчинг сайжруулах тодорхой хуулиуд гарсан. Гэвч бодлогын зүгээс жижиг, дунд бизнесийг дэмжих чиглэлээр зээл, татварын орчинг яаж сайжруулах, эдийн засгийн тааламжтой нөхцөлийг хэрхэн бүрдүүлэх тал дээр тодорхой бодлогын шийдлүүд шаардсан байдал үүсээд байна.

Олон улсын нийтлэг туршлагаас харахад шинээр байгуулагдсан жижиг, дунд бизнесийн 5 нэгж тутмаас нэг нь л эхний 3 жилдээ үлддэг. Үлдсэн 4 нь татан буугдах юм уу, дампуурч, эсвэл зохион байгуулалт нь өөрчлөгддөг гэсэн судалгаа бий. Жижиг, дунд бизнес өөрөө асар том өөрчлөлт, шинэтгэлийн эхний алхам болж явдаг.

Жишээ нь, Майкрософт компани 2-3 оюутан залуугийн эхлүүлсэн жижиг бизнесээс дэлхийн тэргүүлэх чиглэлийн компани болсон. Гүүгл гэхэд хэдэн залуу интернэтийн хайлтын компани байгуулаад өнөөдөр дэлхийн хамгийн үнэ цэнтэй компанийн нэг болоод явж байна. Өнгөрсөн зун Монголд Хятадын тэрбумтан Жак Ма ирсэн. Жирийн сургуулийн англи хэлний багш тэрээр жижиг компани байгуулаад тэр нь Хятадын тэргүүлэх компани болсон байх жишээтэй.

Энэ агуулгаараа жижиг бизнес нь тодорхой хэмжээний бодлогын дэмжлэг шаардсан үйл ажиллагаа юм гэдэгтэй хэн ч маргахгүй байх.

Тийм учраас Европын Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагаас жижиг, дунд бизнесийн орчинг эрүүл болгох, түүний зээлийн хүртэмж, боломжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр анхаарал тавьж, Монгол Улсын эрх бүхий байгууллагууд, Засгийн газар, төрийн байгууллагуудтай хамтарч байгаа нь нэн чухал ач холбогдолтой, Монгол Улсад үзүүлж байгаа бодлогын чиглэлийн дэмжлэг юм.

Хамтын ажиллагааны цаашдаа үргэлжлэх ёстой сэдэв юм гэж хувьдаа боддог юм” гэлээ.

Пауэрлифтингийн ДАШТ-ээс манай тамирчин С.Энхбат мөнген медалийн эзэн болжээ. Тэрээр таталтын төрөлд 250 кг өргөснөөр ДАШТ-ээс хоёр дахь медалиа хүртсэн нь энэ юм.



Тус тэмцээн Эстонийн Талин хотод болсон байгаа бөгөөд манай улсаас зургаан тамирчин өрсөлдсөн аж.

ОУХМ Б.Ууганхүү өнөөдөр шинэ байрныхаа түлхүүрийг гардан авчээ.



Тэрээр Рио-2016 Паралимпийн наадамд жүдо бөхийн төрлөөр хүрэл медаль хүртсэнд баяр хүргэн төрөлх нутаг болох Дорноговь аймгийн нутгийн зөвлөлөөс нь “Sunshine Village” хороололд гурван өрөө байр бэлэглэсэн билээ.

Мессеж ирэх дохио дуугарав. Аваад үзвэл “Мөнх тэнгэрийн хүчинд хааны суу дор нэгэн үйл явдлыг дурсан хананд бичиж хүр болгон бэлгэдэж, тахиа жилийн есөн сарын шинийн наймнаа” гэжээ. Хавсралтаар бас зураг ирлээ. Нээж харвал нисэж байгаа жигүүртэн шувуу, дөрвөлжин хүрээн доторхи нэг омог отгийн хүмүүс байна. Тийм ээ, энэ бол өнөөгийн бидэнд ирүүлсэн өвөг дээдсийн минь мессеж, илгээмж, уран зургийн галерей билээ. Чухамхүү бид Дарханыхаа нутагт байдаг Хүйтэний голын бичигт хадны тухай ярьж байгаа нь энэ. Энэхүү түүхэн дурсгалт захиа, зургийг гүйцэд тайлан уншихаар хичээн судалж яваа доктор, хатагин Готовын Аким гуайтай хамтран “Art Ger” энтэртаймэнтийнхэн бид аяны жолоо залж зорьсон газартаа ирлээ.

Бичээс зураг нь голын эхний хойд талд Бичигт хошууны хадан цохионы нөмөрт тэгшхэн толигор чулуун дээр байна. Энэхүү монгол, дөрвөлжин бичиг, зосон зургуудыг анх 1981 онд доктор Н.Сэр-Оджав, Б.Цэвээндорж, А.Очир нар илрүүлэн судалсан гэж тайлбар толинд тэмдэглэгдсэн нь бий. Тэгэхээр олон жилийн дараа энд ирж байгаа дөрөв дэх жинтэй том судлаач нь Го.Аким доктор боллоо. Бид эрхэм ахыгаа даган хадандаа ёслон хүндэлж, номын адис хүртээд ажилдаа оров. Бичээс зургийг анхааралтай тодруулан үзэцгээв. Хар бэхээр бичигдсэн монгол бичээсийн эхний мөрүүд овоо тод хэрнээ дараагийн үгсийг бүрэн тайлан унших боломжгүй болжээ. Цагийн эрхээр их баларч бүдгэрч. Эртний хүмүүс бичиг зургаа хаданд урлахдаа тун сонин тогтоцтой газрыг шилж сонгож авсан нь илт мэдрэгддэг. Хүйтний голын чулууны бичээсийг л гэхэд салхи, цас, борооноос сайн хамгаалагдан, урагшаа хараад, өөд өөдөөсөө яг тэгш өнцөгт үүсгэсэн тэгш ханан хаданд зурж бичжээ. Зөвхөн урдаасаа л ил харагдана, бусад зүгээс болохоор далд. Монгол бичгээр бичсэн мөрүүдийн хажуу дахь долоон мөр босоо дөрвөлжин бичгийн утгыг тайлахыг Го.Аким ах их хүсч байна. Хэчнээн бүдгэрсэн ч гэсэн газар дээр нь ирж нүдээрээ үзэхэд судлаач хүний жинхэнэ нар гардаг. Ингэж ирээд бичиж буулгаж аванаа нягтлан тодруулж, мэргэжлийн шинжээч судлаач нартай хамтаран юун тухай болохыг нь илрүүлнэ гэхээс Го.Аким ах яарна. Дэргэдэх хананд нь зосоор зурсан даль жигүүрээ дэвэн нисч буй шувуу, хүмүүс, дөрвөлжин хүрээн дотор олон бөөрөнхий тэмдэг байна. Гадуур нь хөвөөлөн тэмдэглэсэн хашлаган зураасны дээд хэсэг дотор нь дүрсэлсэн олон дугуй толбоноос он цагийн уртад 20 гаруй нь л тун сайн шагайхад нүдэнд харагдана. Хашлаганы доод талд ганц дугуй хонхор, түүнээс зүүн доор том солбио чихтэй, богино сүүлтэй буга согоорхуу амьтан зуржээ. Зургийн будаг нэлэнхүйдээ баларчээ. Ийм зургуудыг хүрлийн үеийн овгийн нэгдлийг харуулсан баримт хэмээн судлаачид үздэг. Тэгвэл дөрвөлжин эсвэл дугуй хүрээгээр овог аймгийг, түүний доторхи олон толбоор овгийн гишүүдийг бэлгэдсэн хүн малын тооллого байж болох магадлалтай гэж Го.Аким ах үзэж байв. Далавчаа дэлгэсэн шувуугаар тухайн овгийг хамгаалуулах гэсэн санааг илэрхийлсэн байж магадгүй гэлээ.
Го.Аким ах бичиг, үг, үсэг бүрийг хичээнгүйлэн нягт нямбай бүртгэн тэмдэглэж, зураг дүрсний урт, өргөнийг хэмжиж тод томруун буулгаж авлаа. Судлаач шинжээч хүн гэж ийм л байдаг ажээ. Тэр тусмаа Го.Аким ах одоо ид онгод нь орсон явна. Талын хүн мөртлөө ууланд шунан дурлажээ. Дорнодын талынхаа Хадан хөвийн жижигхэн хавцлын оройд гарсан арван хэдтэй жаал хөвүүн дэлхийн дээвэр Хималайн оргилд гарсан юм шиг баярлан хөөрсөн тэр цагаас уулсад сэтгэл нь татагджээ. Тэрээр уншигч олондоо өргөн барьсан “Туульс хайлдаг уулс” хэмээх номдоо Монголын домогт, тахилгат уулс Бурхан Халдун, Отгонтэнгэр, Ээж хайрхан, Баруун, Зүүн Богд, Гурван Мандал, Алтан Овоо, Шилийн Богд, Матад хан, Зотол хан зэрэг 60 гаруй алдарт хайрхнаар аялсан замын тэмдэглэлээ багтаасан. Ингэхдээ уул болгоны домгийг хүүрнэж, сангийн судрыг нь хамтатгахын зэрэгцээ хад чулуун дээрх бичиг бичээс, зургуудыг нягтлан тайлж, хүн чулуу, буган хөшөөн дурсгалуудыг одоо байгаа байдлаар нь зураглан бичиж, 700 шахам өнгөт зураг оруулсан. Го.Аким ахын олон ажлыг зэрэг амжуулдаг нь үнэнхүү атаархмаар. Сэтгүүлч, зохиолч, дуун хөрвүүлэгч, хэл шинжээч, түүхчийн хувьд бүтээсэн болгон нь хүмүүст үнэлэгджээ.
Их үдийн нар доошлон хадан цохионы энгэр сүүдэртэх хүртэл бид хүндэт ахдаа хир чадлаараа туслан дэм болцгоов. Цаг ямар хурдан өнгөрснийг хэн нь ч анзаарсангүй. Өглөөнөөс бороо орж бүүдийсэн тэнгэр гэнэтхэн цоорч зөвхөн бичигт хадан дээр л нараа тусгасан нь үнэнхүү бэлгэшээлтэй. Хэн хэзээ бичсэн, яг ямар үйл явдлын гэрч зураг тэмдэглэл болохыг илүү тодруулах зорилготой Го.Аким ахын тайллыг бид удахгүй гарах номоос нь танилцаж сонирхох учраас энэ удаа түрүүлэн илүү үг дуугаралгүй нээлт бүтээл юуг нь тэсэн ядан хүлээе.
Холоос зорьж ирсэн гавьяат ахтайгаа хамт бид ажлаа амжуулсандаа сэтгэл дүүрэн буцахаар боллоо. Гэнэт мессежний дуу дахин гарав. Гэхдээ их чичирхийлсэн доргио мэдрэгдэх нь тэр. Нээгээд хартал аврал эрсэн дохио хангинаж харанга дэлдэх мэт цангинав. Цочиж сандарсандаа лавшруулан үзвэл Бичигт хаданд маань аюул учирчээ. Юу болох нь энэ вэ. Шуналтай хүмүүс голын хөндийг тэр чигт нь ухаад хаячихсан байна. Цэцэг жимс алаглан байсан нуга дэнжийн хөрсийг орвонгоор нь эргүүлж, улаан түйрэн болгожээ. Хамгийн аймшигтай нь судар бичээстэй цавчим хаданд ердөө аравхан алхам ойрхон ирчихсэн байв. “Хэн ингээд сүйтгэчихэв ээ. Яасан дүүрчихсэн толгой вэ“ хэмээн Го.Аким ах харамслаа. Хэлэх үг олдсонгүй. Бид бас л буруутан. Энэ нүглийн өмнө нутгийн хүмүүс бүгд л гэмтэй. Түүх, соёлын ховор дурсгалтай, онгон тансаг байгалийн үзэсгэлэн бүрдсэн Хүйтэний голын хөндийг алтны уурхайнхан ухаж төнхөөд эхэллээ гэдгийг олон удаа телевизээр үзүүлэн радиогоор ярьж, сонин хэвлэлд зөндөө гаргасан. Нутгийн байгалиа хамгаалах сэтгэлтэй иргэдийн нөхөрлөлийнхөн чамгүй тэмцсэн. Гэвч нэмэр болсонгүй. Өвөг дээдэс минь хойч үеийнхэндээ үе дамжуулан илгээж үргэлж нандигнан санаж яваарай хэмээсэн эрхэм ариун илгээлтийг хүйтэн санаатнуудаас авран хамгаалж авч үлдэх нь бидний үүрэг. Одоо алгуурлалгүй шуурхай арга чарга бодъё. Дарханчууд нутаг орныхоо хамгийн үзэсгэлэнтэй ховор газар ус, соёл, түүхийн дурсгалыг өөрсдөө нэрлэн тодруулсан. Тэр долоон гайхамшгийн нэг нь Хүйтэний голын бичигт энэ хад шүү дээ. Хүмүүс ээ, юу хийчих нь энэ вэ. Тэнгэр дээдэс минь, мулгуу биднийгээ өршөө!
Намрын адаг сарын цагаан бич өдөр.
Хүйтэний голын Бичигт хошуу.