Даяарчлал хурдацтай хөгжиж байгаа өнөө үед өвөг дээдсийнхээ өв уламжлалыг сэргээн хөгжүүлэх нь өнөө үеийн бидний гол үүргийн нэг.

Энэ л үүргээ ухамсарлаж, гарын ураар гайхамшгийг бүтээж буй хүмүүс цөөнгүй.  

Сийлбэрийн бүтээлийг үр хойчдоо өвлүүлэн үлдээхийн төлөө зүтгэж буй нэгэн эрхэм гэр бүлийн талаарх мэдээллээр тэдний ажлын байрыг зорив.

“Эм Би Эм Ди” гэх сийлбэрийн үйлдвэр нь хотын төвд түрээсийн жижиг байранд үйл ажиллагаагаа явуулдаг ч тэдний туурвисан зүйл нь үнэхээр гайхамшигт урлагийн бүтээл гэлтэй.

Үйлдвэрийн байранд орвол модны үнэр сэнгэнэсэн нам гүм орчин угтав. Тус үйлдвэрийнхэн хуучны аргаар буюу модыг ухаж сийлбэр хийдэг аж. Тиймээс ч бидний сурвалжлагаар очих үед сийлбэрчид тус тусын бүтээлийг туурвиж байсан учир тийн нам гүм байсан юм.

Үйлдвэрийн захирал гэх даруухан өндөр залуу биднийг угтан авч, үйлдвэрийнхээ талаар танилцуулав. Байгаль эхийн хүйн холбоонд хөглөгдөж, хөдөлмөрлөдөг тэдний зөөлөн дулаан уур амьсгал, бүтээлүүдэд нь ч шингэсэн нь илт.   

Тэд Хуш, Нарс, Царс, Улаан модоор төрийн сүлд, хорол тоглоом, авдар, гэр, майга хөлтэй ширээ, бурханы гүнгэрваа зэрэг сийлбэрээр хийж болох бүхнийг уралдаг байна. Түүнчлэн амьтдыг хүртэл модоор бодит мэт сийлж байгаатай бид таарсан юм.

Чоныг амьд мэт урлах сийлбэрчин Э.Нямдоржоос хэдэн жил сийлбэр хийж байгаа болон сийлбэрчин хүний жаргал, бэрхшээлийн талаар хэдэн зүйл тодруулбал тэрбээр “Би багаасаа л сийлбэр хийх дуртай хүүхэд байсан. Улмаар сийлбэрийн сургуульд сурч, сийлбэрийн урлагт хүчин зүтгэж байна. Модоор бүтээл хийж хийсэн бүтээлийг маань хэрэглэгч, захиалагч нар үнэлж, сэтгэл хангалуун байхыг харах үнэхээр жаргалтай байдаг. Би ер нь амьдарлаа модгүй, сийлбэрийнхээ багажгүйгээр төсөөлж чаддаггүй шүү. Ямар ч байсан чадлынхаа хэрээр л бүтээл туурвиж, олонд хүргэхсэн л гэж боддог доо” хэмээн даруухан өгүүлээд ажлаа үргэлжлүүлэв.     

Сийлбэрчин дүүгийнхээ энэ л авьясыг дэмжиж, дүүдээ итгэсэн ах эгч нар нь тус үйлдвэрийг байгуулсан гэдгийг үйлдвэрийн эзэн бидэнд өгүүлсэн. Хэдхэн жилийн өмнө компьютерын ширээний ард сууж байсан үйлдвэрийн эзэд өдгөө сийлбэрийн урлагт нэгэнт оржээ. Өөрсдөө сийлбэр хийж чаддаггүй ч дүүгийнхээ зааж зөвлөснөөр сийлбэрчдийнхээ урласан бүтээлийг өнгөлөх, түүхий эд материалаа татах, бэлэн болсон бүтээгдэхүүнээ зах зээлд борлуулах гээд тэдэнд хийхгүй ажил ховор.

Байгуулагдаад гурван жил гаруйн хугацаа өнгөрч байгаа ч тус үйлдвэр хэдийнэ олны танил болж, бүтээлүүд нь ард түмний сайшаалт нийцжээ.

Тэд ардын тоглоом болох хорол тоглоомыг урлаж, зах зээлд нийлүүлсэн нь олонд илүү танигдсан байна. Тиймээс ч удахгүй болох “Улаанбаатар түншлэл 2015” олон улсын үзэсгэлэнд уг бүтээлээрээ оролцохоор бэлтгэж байгаа аж. Тус үйлдвэрийнхэн урлаж буй бүтээл болгоныхоо бэлгэдлийг нарийн судалж, түүндээ сэтгэлээ шингээж урладаг гэдгээ ч энэ үеэр онцолж байсан юм.   

Түүнчлэн “Ганц олдох амьдралд хийж бүтээсэн, хэлэх үгтэй амьдарч хөдөлмөрлөх шиг сайхан зүйл үгүй. Бидний сийлбэр хамгийн багадаа 300 жилийн настай гэж бодохоор үнэхээр бахархмаар сайхан байдаг” хэмээн хүүрнэх үйлдвэрийн эзэн Ц.Мөнхжаргалтай хөөрөлдсөнөө сийрүүлье.   

Үйлдвэрийн эзэн Ц.Мөнхжаргал

-Та бүхэн энэхүү үйлдвэрлэлээ хэзээнээс эхэлсэн юм бэ. Ер нь энэ төрлийн бизнес эрхлэх санааг хаанаас олж авав?

-Манай дүү сийлбэрчин. Энэ төрлийн үйлдвэрт ажилладаг байсан юм. Тэгээд л дүүгийнхээ авьясыг ашиглаад өөрсдөө үйлдвэртэй болъё гэж бодсон юм. Ер нь Өвөг дээдсээс уламжлан ирсэн модон сийлбэрийг хөгжүүлж, үр хойчдоо түүхийн өв соёлоо таниулан өвлүүлэх нь зүйтэй юм байна гэж бодоод л зориглосон доо.

-Үйлдвэрлэлтэй болно гэдэг амаргүй л байх л даа. Тэр тусмаа өөр мэргэжлийн хүмүүс энэ төрлийн салбарт орно гэдэг амаргүй байсан уу?

-Тийм ээ. Эхнэр бид хоёр компьютерын мэргэжилтэй хүмүүс. Гэхдээ л хүн бүр үүргээ ухамсарлаж, үр хойчдоо өв уламжлалаа өвлүүлэн үлдээхийн төлөө гар бие оролцох ёстой гэсэн үзэл баримтлалаар л ажлаа эхлүүлсэн. Мөн бид хоёр компьютрын мэргэжилтэй хүмүүс болохоор уламжлалт модон сийлбэрийг гар аргаар хийх төдийгүй орчин үеийн дэвшилтэт техник технологийг ашиглан хийж байна. Үүнд бол бидний мэргэжил маш чухал үүрэгтэй.

-Сүүлийн үед иргэд гар аргаар хийсэн, хуучны шинж чанартай бүтээлүүдийг их сонирхох болсон юм шиг санагддаг. Энэ талаар?

-Тийм шүү. Нэг хэсэг модон сийлбэр, хээ угалз гэхээр хөдөөний гэх ойлголт давамгайлж байсан бол өдгөө хуучны дээр үеийн шинжтэй эд зүйлсийг их сонирхох болсон байна. Тиймээс ч бидэнд эрэлт хэрэгцээ гарч үйлдвэрлэл явуулах боломж олдож байгаа юм. Ер нь өвөг дээдсийнхээ өв уламжлалыг орхигдуулахгүй хөгжүүлэх нь бидний Монгол гэх бахархал, үндэстэн оршин тогтнох гол эх үүсвэр болох учиртай гэж ойлгодог.

-Та дээрх манай хамт олон модон тавилганы насыг 300-400 жил, үүнээс ч илүү байна гэж харж байгаа хэмээж байсан шүү дээ. Үнэхээр ийм олон жилийн эдэлгээ таах чадвартай гэж үү?

-Тийм ээ.  Жилийн 4 улиралд нүүдэллэн амьдарч ирсэн бидний өвөг дээдсийн хэрэглэж ирсэн авдарны нас бол 70-100 жил байгаа нь баримтаар нотлогдсон. Харин бид суурин амьдрал руу шилжиж байгаа тул манай хамт олон модон тавилганы насыг 300-400 жил, үүнээс ч илүү байна гэж харж байгаа. Иймд насжилтаар нь модон бүтээгдэхүүнийг ДСП тавилгатай харьцуулахад илүү урт настай төдийгүй, бат бөх чанартай. Мөн монгол түмний маань өв соёлыг хадгалсан түүхийн үнэт бүтээл болох нь дамжиггүй юм.

-Модоор бүтээл хийхэд сайхан мэдрэмж төрдөг талаар сийлбэрчид ярьдаг. Таны хувьд ингэж бодогддог уу?

-Тэгэлгүй яах вэ. Мод чинь мөнхийн настай эд шүү дээ. Модоор хийсэн бүтээлээс үргэлж амьд, эерэг энерги цацагдаж байдаг. Тиймээс ч бид амьд зүйлийг амьдруулах бүтээл туурвихыг эрхэмлэдэг.

-Нууц биш бол үйлдвэрлэл явуулах хөрөнгө санхүүгээ хэрхэг бүрдүүлж байв?

-Бид Жижиг дунд үйлдвэрлэл хөгжүүлэх сангаас зээл авсан. Гэхдээ ажил маань урагштай байгаа болохоор зээлээ цаг тухайд нь төлөөд л явж байна.

-Та бүхний хэтийн зорилгыг сонирхож болох болов уу?

-Бид өөрсдийн бүтээлийг дотоодын төдийгүй гадаад улс оронд сурталчилж, монгол сийлбэрийн урлагийг таниулахыг хүсч байгаа. Тиймээс ч бүрэн сийлбэртэй монгол гэрийн модыг гадны улс орон руу экспортлох боломж бололцоог судалж байгаа. Энэ л бидний хамгийн том зорилго доо.

Ярилцсанд баярлалаа. Та бүхний ажилд амжилт хүсье. 

24tsag.mn Б.Батчимэг