Өнгөрсөн пүрэв гаригийн УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар аж ахуй нэгжийн хуулийн төсөл “зүсээ хувиргачих”-лаа. Тодруулбал, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл анх өргөн баригдсан хэлбэрээсээ тэс өөр  хувилбарт шилжчихээд байна.

Тодруулах юм бол хөнгөлөлтөд хамрагдахаар хуульчлагдсан дөрвөн чиглэлийг  нэгтгэх ба шууд нэмэгдэх байдлаар долоогоор өсөв. Мөн 1.5 тэрбумаас ихгүй борлуулалтын орлоготой ААН-үүдэд зориулагдсан байсан хуулийн төсөл эцсийн хэлэлцүүлэг дээрээ ашигт ногдох татвар нь 1.5 тэрбумаас ихгүй ААН-үүдэд үйлчлэхээр орж ирэх жишээтэй.

Уг нь энэ хуулийг бага орлогтой жижиг дунд үйлдвэр эрхлэгчдийг тухайлсан чиглэлээр дэмжихээр зорьж боловсруулсан. Харин өнөөгийн боловсруулагдаж буй хэлбэрийг тэр чигт нь эрх баригч нам олонхоор шийдэх аваас эдийн засагт тооцоолсноос эсрэг үр дүн авчирах юм.

Эхний хувилбараар 4678 ААН татварын хөнгөлөлтөд хамрагдахаар байсан. Харин эцсийн хэлэлцүүлэг дээрээ жижиг ААН-ээс томоохон компаниуд хүртэл энэ хөнгөлөлтөд хамрагдахаар болчихжээ.

Манай улс  төсвийн орлогынхоо 80 гаруй хувийг цэвэр татвараас бүрдүүлдэг. Иймд их багагүй хөнгөлөлтөд хамрагдахад  улсын данс улайх аюул ч нүүрлэх өндөр эрсдэлтэй билээ. Тиймээс ч сошиалаар  “Энэ хуулийн төслөөр бол татвар төлөх ААН үлдэхгүй юм байна. Ингэж улс орноо хорлож байхаар хуулийн төслөө засгийн газар татаж авах хэрэгтэй” гэсэн шүүмжлэл хүртэл өрнөсөн юм.

Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл намрын чуулганы эхнээс хамгийн эерэг байдлаар яригдсаар ирсэн ч эцсийн шийдвэр дээрээ Засгийн газрын хуралдаанаар дахин хэлэлцэгдэхээр болж, буцах дээрээ тулав.

Учир нь, анхлан боловсруулагдахдаа 1.5 тэрбумаас ихгүй борлуулалтын орлоготой ААН-үүдэд зориулагдсан байсан хуулийн төсөл эцсийн хэлэлцүүлэг дээрээ ашигт ногдох татвар нь 1.5-аас ихгүй ААН-үүдэд үйлчлэхээр болж хувирлаа. УИХ-ын чуулганы үеэр “Борлуулалтын орлого” гэсэн үгийг хэн хэзээ “Ашигт ногдох татвар” болгон өөрчилсөн нь тодорхойгүй байгаа юм. Энэ талаар УИХ-ын дарга М.Энхболд “Уг хуулийн төслийг Аж ахуй нэгжийг биш Том үйлдвэрлэлийг  дэмжих бодлого болсон”  хэмээн онцолсон нь дээрх хуулийн төсөл “зүсээ хувиргасан”-ыг баталчих шиг.

“Борлуулалтын орлого” гэдэг үгийг “Татварт ногдох орлого” болгон өөрчлөх үү гэдэг асуудал эрх баригч намын бүлгийн хуралдаан дээр давхар яригдаж, асуудалд нухацтай хандах шаардлага үүсээд байна.

Уг нь Хуулийн төсөл батлагдсанаар 1.5 тэрбумаас ихгүй борлуулалтын орлоготой хүнс, хувцас, болон нэхмэл барилгын материал газар тариалан зэрэг  зорилтот бүлгүүд хөнгөлөлт эдлэхээр заасан. Тиймээс ч дээрх салбаруудад   нэлээд  хүлээлт үүсгэчихээд буй юм.