УИХ-ын чуулганы үдээс өмнөх хуралдаан өндөрлөж Малчид, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийг төслийг хэлэлцлээ.

Анхан шатны хэлэлцүүлгээр 45 гишүүн оролцож 88.2 хувьтай дэмжиснээр Нийгмийн бодлого боловсрол, соёл шинжлэх ухааны байнгын хороонд шилжүүллээ. Малчин хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийн төсөлд гишүүд ямар байр суурьтай байсныг хүргэе.

“Нийгмийн даатгалын  шимтгэлийг 592 мянган хүн нөхөж төлсөн. Үүнээс 113 нь малчид хамрагдсан байгаа юм.  Жил бүр нийгмийн даатгалд ирж байгаа ачалал нь 32 тэрбум төгрөг. Нийгмийн даатгалын санг халамж шиг хараад байдаг. Даатгал нөөцтэй байх ёстой. Өнөөдөр алдагдалтай байна. Нийгмийн даатгалын сангийн орлого 1.2 их наяд мөртлөө 1.3 их наяд төгрөгийн зарлагатай.

Энэ тухай ч Номтойбаяр гишүүн ноцтой ноцтой тоог дэлгэсэн байна лээ. Нийгмийн даатгалын сан нь өнөөдөр   улсаас татаас авдаг болчихоод байна. Энэ хууль батлагдаад ирвэл  дахиад Нийгмийн даатгалын санд  ачаалал ирнэ.

Төсвийн урсгал зардалд ДНБ-ний  13 хувьтай тэнцэж байна гэсэн судалгаа байна. Энэ төрийг халамжийн төр гэдэг юм байна. Халамжид зарцуулж байгаа мөнгө дөрөв дахин их болчихлоо. Нийгмийн даатгалын сангийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулахгүй бол болохгүй нь ээ. Нийгмийн даатгалын санд чинь улаан гэрэл асчихаад байна."

Х.Бадальхан “Хууль хэрэгжих ёстой. Хэдэн төгрөг төлөөд шимтгэл авах уу. Тэтгэвэрт гарахын тулд бүрдүүлэх бичиг баримт гэсэн байна. Үүнд, бүрдүүлэх материалын гурав дахь   нөхцөл нь хүнд юм. Мал тооллогын материал гэсэн байна. 10 гаруй жилийн өмнөх мал тооллогын материал  одоо олдох уу. Хувиараа хөдөлмөр эрхэлсэн бичиг гэсэн байна.  Хувиараа хөдөлмөр эрхэлж байгаа хүмүүс татвар төлөх нь ховор. Ингээд үзэхээр  тэтгэвэр авах хүн олдохгүй юм бишүү"

“ Бадальхан гишүүн Нийгмийн даатгалын шимтгэлээ төлөөгүй малчин нийт хэчнээн төгрөг төлөх вэ гээд асуугаад байгаа юм. Би нэг малчиг  яг тэдэн төгрөг төлнө  гэж хэлж чадахгүй. Тухайн хүн өөрөө нөхөн төлөх бололцоотой. Нөхөн төлөөгүй хугацааны шимтгэл дотор хэдэн жилийн хугацаанд төлөх вэ гэдгийг Засгийн газарын журмаар зохицуулна. Малчин гэж хэн хэлэх вэ, бүрдүүлэх материалтай холбоотой явцад хэлэлцүүлгийн явцад өөрчилж болно байх аа”

“Нийгмийн даатгалын санд ачаалал авчрахгүй, орлого төвлөрүүлнэ. Нийгмийн даатгалын шимтгэлээ төлөлгүй явсаар эцэст маш бага мөнгө авдаг. Нийгмийн даатгалын ачаалалд гишүүд адил санаа зовж байна. Өнгөрсөн парламентад энэ төслийг санал болгосон.

“Энэ хууль нь Малчид хувиар хөдөлмөр эрхлэгчдэд нэг удаа боломж олгож байгаа хууль юм. Хуулийн төслийг дэмжиж байна. Хэрэгжих хугацааны хувьд 2017.1.1-нээс хэрэгжих эхэлбэл яасан юм бэ. Үндсэн санхүүг бүрдүүлэх учраас ийм саналтай байна. Дуусах хугацаа нь нэг юмуу хоёр жил байвал ямар вэ. Өмнө нь нөхөн төлүүлэх хууль байсан. Хуулийн үйлчлэлийн хүрээнд боловсролын шаардлага тавигдсан байгаа. Үүнийг хасах нь зөв гэсэн байр суурьтай  байна"

“Хөдөөд энэ хямрал малчдын орлогот хүчтэй нөлөөлсөн. Засгийн газрын зүгээс "Монгол мал"  хөтөлбөрийн хүрээнд орлого нэмэгдүүлэх чиглэлийн арга хэмжээнд анхаарал хандуулах хэрэгтэй. Журмаа хурдан гаргаасай. Журам хүлээгдээд байвал нөхөн төлөх хугацаа удаашраад байна байх. Нийгмийн даатгал төлөөгүй иргэд их байгаа. Тулгавал зарим нь төлж чадахгүй.

УИХ-ын чуулганы үдээс хойшхи хуралдаан 15:00 цагаас үргэлжилнэ.