Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.16
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Д.Бумдарь: Сонгуулиа өгөөгүй бол бүү гомдолло гэдэг зүйлийг иргэд ойлгох хэрэгтэй

2020-6-03
0
ЖИРГЭХ

Улс төр судлаач, доктор Д.Бумдарьтай ярилцлаа.


-УИХ-ын ээлжит сонгууль тун удахгүй боллоо. Сонгууль бүрээр иргэдийг ухаалаг  сонголт хийхийг уриалдаг, лоозонддог. Гэвч сонголт мэргэ байсангүй гэх нь бий. Ер нь манай улсын сонгогчийн боловсролын түвшин ямар хэмжээнд байна вэ?

-Сонгогчийн боловсрол өндөр байх шаардлагатай биш. Тухайн нийгмийн хөгжил, аливаа асуудалд хандаж байгаа байдлаас нь шалтгаалж сонгогч төр, засаглал, нам зэргийг ойлгох нь хүний эрхийн асуудал. Гол нь тухайн боловсролыг олгодог иргэний нийгмийн байгууллага, төрийн байгууллагууд энэ чиглэлийн үйл ажиллагааг сул хийдэг. Энэ нь мөн сонгогчдын боловсролд нөлөөлдөг. Учир нь сонгуулийн системээс шалтгаалж нэг удаа л холимог тогтолцоогоор сонгуулиа явуулснаас бусад үед мажоритар тогтолцоо байсан. Энэ нь томсгосон, жижгэрүүлсэн бай ялгаагүй танигдсан нам, нэр дэвшигч, ажилладаг баг гэдэг ч юм уу, ийм сонгуулийн соёл нь нийгэмд тогтоод ирэхээр заавал улс төрийн боловсрол олгох шаардлагагүй гэх хандлага түгээмэл байна.

Гэхдээ сүүлийн үед сонгогчдын боловсролын асуудал ихээр хөндөгдөж байгаа нь нийгэмд өөрчлөлт, бодит амьдрал дээр эерэг үр дүн гарахгүй байгаатай холбож үздэг. Улс төрийн боловсрол сул байснаар бодлого тодорхойлогчдоо буруу сонгох үр дагаварт хүрч байна.

-Улстөрийн боловсролыг хэн олгох вэ?

-Боловсролын байгууллага, төрийн байгууллага, улстөрийн нам, Сонгуулийн ерөнхий хороо зэрэг байгууллагууд хийх ёстой. Гэсэн ч үндсэн үүргээ биелүүлж чадахгүй байн.

-"Нөгөө" л сонгогддог хүмүүс нь сонгогдоно биз. Ямар ч сонголтгүй харагдаж байна гэх шүүмжлэл цахим сүлжээнд харагдсан. Ядаж өөрөө саналаа өгч, сонгуульдаа оролцоогүй байж дараа нь гомдоллодог асуудал зарим иргэдийн дунд бий. Энэ нь мөн сонгогчдын улс төрийн мэдлэгийг харуулж байгаа хэрэг үү?

-"Нөгөө" л гэдэг хандлага нь иргэд өөрсдөө саналаа өгөхгүй байгаатай холбоотой. Магадгүй тухайн нэр дэвшигчдийн дундаас нөгөө л гэдэг хүнийг яаж мэдэх юм бэ. Ямар шалгуур тавьж байгаа юм бэ. Олны амыг дагах нь утгагүй хэрэг. Нэгэнт л Үндсэн хуулиар сонгох, сонгогдох эрхийг нь олгосонд байхад тэр эрхээ эдлээгүй байж дараа нь миний амьдрал сайхан болохгүй байна, ажил олдохгүй байна, түгжрэл их байна зэрэг нийгмийн үйлчилгээтэй холбоотой гомдол хэлэх эрхгүй гэсэн үг. Сонгуулиа өгөхгүй бол бүү гомдол гэдэг зүйлийг ойлгох хэрэгтэй. Хэрэв дэмжих үү, эс дэмжих үү гэдэг тал дээр ямар нэгэн үйлдэл хийсэн бол дараа нь шүүмжилж болно. Хариуцлага нэхэж болно. Өөрөө үүргээ биелүүлээгүй байж бусдаас хариуцлага нэхэх нь утгагүй асуудал. Тиймээс хандлагаа өөрчлөх хэрэгтэй.

-Иргэдийн улс төрийн боловсролд иргэний нийгмийн байгууллагууд чухал үүрэгтэй гэж үзвэл, одоогийн түвшинд тэдний үүрэг, оролцоо иргэдэд нөлөөлөх нөлөөлөл ямар байна вэ?

-Олон улсын сангуудын тусламжтай үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага их сайн. Улс төрийн боловсролд чиглэсэн сангууд тодорхой тохиолдолд чиглэлтэй болчихдог. Залуучуудын улстөрийн боловсролын талаар төдийлөн дорвитой зүйл хийдэггүй. Олон улсын байгууллагууд нь түлхүү ажилладаг гэхэд болно. Анзаарах нь ээ, сонгогчид нар өөр болсон байна. Насны эзлэх хувиуд өөр болж, шинэ сонголтууд гарч ирсэн байна. Мөн КОВИД-19 халдвартай холбогдуулан улс төрийн боловсрол олгох, саналаа худалдахгүй байх, залуучуудын оролцоог нэмэгдүүлэх талаар ихэнх олон улсын байгууллагууд ажиллаж байх шиг анзаарагдсан.

-Сонгуулийн үеэр эд материал, бэлэн мөнгө тарааж санал цуглууллаа гэх асуудал их яригддаг. Энд ямар бүлгийн хүмүүс түлхүү өртөөд байна вэ?

-Авлигын төсөөллийн индексээр манай улс жил бүр хойшилж байна. Нэг үгээр авлига гэдэг чинь өөрөө бодитой биш. Бид "Энэ хүн авлига авч байгаа байх" гэх зэргээр хардаж төсөөллөөр хийсэн индекс гэсэн үг. Ер нь авлига гэдэг асуудал албан тушаалтай холбоотой гэж үзэхээр өндөр түвшинд буюу асуудлыг шийддэг газар хийгддэг. Авлигын авагч болон өгөгч талууд нь тодорхой хэмжээнд боловсорчихсон өөр түвшинд байна. Хээл хахуулийг хэн өгөх боломжтой гэхээр эмнэлэгт үзүүлж байгаа хүн өгч болно. Тэгэхээр авлига, хээл хахууль хаана хийгдэх боломжтой гэдгийг харах ётсой.

Залуучуудын нөлөөлөл дээр гээд үзвэл авлига, хээл хахуулиар саналаа худалдах нь бага.

Харин тэд ямар тохиолдолд саналаа худалдах эрсдэлтэй байна вэ гэхээр найз нөхдөөрөө дарвих эсвэл гэр бүлийнхээ заавраар сонголт хийх нь олон. Сонгуулийн үеэр яригддаг  асуудал ямар түвшинд их байна гэхээр амьдралын түвшин бага айл өрхүүдэд түлхүү гарч ирдэг байх.

-Энэ удаагийн сонгуульд олонд танигдсан хүмүүс бие дааж өрсөлдөж байна. Ер нь бие даагчид олноороо сонгогдох нь ямар үр дагавартай вэ. Нам бол нэг бодлогоор ажиллана. Бие даагч нарын хувьд?

-УИХ-ын тухай хуульд нэг намын 39-өөс дээш гишүүн байж олонх гэж үзнэ гэж заасан байдаг. Ингэж байж дангаараа хууль батлах, Засгийн газраа бүрдүүлэх эрхтэй. Харин бие даагч нарт бүлэг байгуулах эрхгүй. Бие дагч нарт УИХ-ын тухай хуулийн дагуу хууль санаачлах, хуулийг дэмжихгүй байх л эрхтэй.

-Хэнд саналаа өгөхөө шийдээгүй эсвэл тухайн нэр дэвшигчийн талаар мэдээлэлгүй байж болно. Эдгээр иргэд юуг анхаарах шаардлагатай вэ?

-Өөрийнхөө тойрог дээр хэн хүн нэр дэвшиж байгааг мэдэхгүй тохиолдолд Сонгуулийн ерөнхий хорооны албан ёсны сайтад хандахад бүрх мэдээлэл ил бий. Үүний дараа тухайн нэр дэвшигчийн харьяа нам, эсвэл бие даагчийн мөрийн хөтөлбөртэй заавал уншиж танилцах хэрэгтэй. Сонгуулийн тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр тухайн тойргийн мандатын тоогоор дугуйлж байж таны санал хүчинтэй болох учраас хоёр хүн дугуйлах бол хоёр, гурав бол гурвыг дугуйлна. Ингэж байж иргэний сонголт хүчинтэй болох юм.

Хамгийн гол нь сонгогч ирээдүйд эсвэл ирэх жил амьдралд нь ямар өөрчлөлт гарахыг хүсч байна вэ. 

Таны хүссэн зүйл нэр дэвшигчийн мөрийн хөтөлбөрт бий юу гэдгийг харах ёстой. Түүнээс биш худлаа ч гэсэн дугуйлъя гэж болохгүй. Миний асуудлыг шийдвэрлэх боломжтой юм байна гэж үзвэл дугуйлж болно. Өөрт тань тулгамдсан нийгмийн асуудлыг хэрхэн шийдэх бодлогын хувилбаруудыг тавьж байна гэдгийг харж чадвал, хэн нэгний нөлөөнд орохгүйгээр санал өгөх боломжтой болно.

Б.Лхам

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЛИЙН ЭРХ ЧӨЛӨӨГ ХАНГАХЫН ТУЛД ХУУЛИЙН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ БОДИТОЙ БОЛГОХ ШААРДЛАГАТАЙ
Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • зочин (192.82.75.128)
    Сонгуулиа өх бишээ сонгуульд саналаа өх гэж хэлээч дээ
    2020 оны 06 сарын 03 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Хэнтий аймагт хүрэн баавгай 361 удаа үзэгдэж давхардсан тоогоор 375 толгой баавгай бүртгэгджээ
    4 цаг 59 мин
  • Монгол Улсад 958 мянган жуулчин иржээ
    6 цаг 12 мин
  • Улаанбаатарт 168,000 орчим эзэнгүй нохой, муур байна
    7 цаг 42 мин
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
    7 цаг 59 мин
  • ОХУ-ын тулаанч Сергей Билостенный PFL холбооны хүнд жингийн дэлхийн аварга боллоо
    8 цаг 6 мин
  • Аравдугаар сард гадаадын 3,646 иргэнд визийн зөвшөөрөл олгожээ
    8 цаг 40 мин
  • Шинэ дасгалжуулагчийн эхний сорилт эх орондоо...
    8 цаг 57 мин
  • Мэдэгдэл
    8 цаг 57 мин
  • Нийтийн тээврийн зарим чиглэлийг богино эргүүлж байна
    9 цаг 34 мин
  • Т.Сайфолла ДАШТ-ээс мөнгөн медаль хүртлээ
    9 цаг 57 мин
  • Израилын цэрэг газын зурваст хамас бүлгийн ахлах командлагчийг устгажээ
    10 цаг 21 мин
  • Дональд Трамп Путин, Ши Жиньпин нартай анх удаа гурван талт уулзалт хийнэ
    11 цаг 6 мин
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
    11 цаг 13 мин
  • Мексикийн хар тамхины нэрт толгойлогч, “боссуудын босс” хочит Мигель Анхель Феликс Гальярдо таалал төгслөө
    11 цаг 25 мин
  • Өөрийн барааг худалдаж авахыг хориглодог Өмнөд Солонгос наймаачин эр
    11 цаг 33 мин
  • Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
    11 цаг 49 мин
  • Энэ долоо хоногт ордуудын амьдрал хэрхэн өрнөх вэ?
    11 цаг 55 мин
  • Битүүний өдрийг бүх нийтийн амралтын өдөр болгох уу?
    12 цаг 10 мин
  • Төв аймгийн ихэнх сумдын нутгаар 0.2-3.0 мм нойтон цас, цас орж, цасан шуурга шуурна
    12 цаг 26 мин
  • Үйл явдал: Хил хамгаалах байгууллагад хүний эрхийн сургагч багш бэлтгэх сургалт болно
    12 цаг 29 мин
  • Чингис хааны тухай гадныхны бичсэн сонирхолтой баримтууд
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Чингис хааныг магтан дуулсан БҮХ дуу
  • Чингис хааны тухай өгүүлэх БҮХ кино
  • Сагсанбөмбөгт ур чадвараараа гайхагдаж байгаа Өлзийбатын Индра гэж хэн бэ?
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • ФОТО: УИХ-ын хүндэтгэлийн хуралдаан эхэллээ
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • "Чингис хаан" одонг хүртсэн эрхмүүд
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Чингис хааны тухай гадныхны бичсэн сонирхолтой баримтууд
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Чингис хааныг магтан дуулсан БҮХ дуу
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Чингис хааны тухай өгүүлэх БҮХ кино
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • У.Хүрэлсүх: Их Монгол Улсын үргэлжлэл болохоо өглөө бүр санаж, өдөр бүр хичээж, үдэш бүр цэгнэж явахыг уриалж байна
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК