БАРИМТ 1
Андоррагийн вант улс нь 467 хавтгай дөрвөлжин километр газар нутагтай, Принейн зүүн хэсэг дэх Иберийн хойгт орших далайд гарцгүй бичил муж улс юм. Андорра улс хойд талаараа Франц, урд хэсгээрээ Испани улсуудтай хиллэдэг ба манай улсын адилаар хоёр том гүрний дунд оршдог.
БАРИМТ 2
Андорра улсын нийт хүн амын тоо нь 79,535 (дэлхийд 203-аар байранд) бөгөөд 2017 оны байдлаар тэдний 48.8 хувь нь андорра, 25.1 хувь нь испани, 12 хувь нь португали, 4.4 хувь нь франц хүмүүс байдаг. Улсын нийслэл хотыг Андорра ла-Велья гэдэг ба албан ёсны нэл нь каталан хэл.
БАРИМТ 3
Андорра улсыг анх Чарлеман байгуулсан гэж үздэг ба тус улс нь манай эриний 988 он хүртэл Ургелийн гүнгийн удирдлагад байсан. Харин одоогийн вант улс нь 1278 онд Арагон буюу одоогийн Барселонаас тусгаар тогтнож албан ёсоор байгуулагдсан. Андоррачууд бол каталан үндэстнүүд бөгөөд тэд каталан хэлнээс гадна франц, испани, португали гэх хэлнүүдээр чөлөөтэй ярих чадвартай.
БАРИМТ 4
Андорра улс газар нутгийн хэмжээгээрээ 16 дахь, хүн амынхаа хэмжээгээр 11 дэх дэлхийн жижиг орон. Тус улсын нийслэл болох Андорра ла-Велья далайн түвшнээс дээш 1,023 метрийн өндөрт оршдог ба уг хот нь Европ тивийн хамгийн өндөрт байрладаг нийслэл юм.
БАРИМТ 5
Коронавирусын халдвар дэлхий даяар тархахаас өмнө Андорра улс жилд дунджаар 10.2 сая жуулчдыг хүлээн авдаг байсан. Андорра улс Европын холбооны орон биш боловч тус улсын албан ёсны мөнгөн тэмдэгт нь евро. Тэд 1814 онд Францын эзэнт гүрний мэдлээс гарч бие даасан улс болсон бөгөөд одоогийн үндсэн хуулиа 1993 онд баталсан.
БАРИМТ 6
Андорра улсын хүн амын дундаж наслалт 2013 онд 81 жил байсан ба энэ нь тэднийг тухайн үеийнхээ дэлхийн дээрх хамгийн өндөр насалдаг ард түмэн болгож байв. Харин одоо тэдний дундаж наслалт 81.9 болж өссөн хэдий ч дэлхийд 8-аар байранд жагсаж байна.
БАРИМТ 7
Андорра улс нэгдмэл парламентын сонгомол үндсэн хуульт засаглалтай ба улсын хамгийн өндөр албан тушаалт хоёр хан хүү буюу улсыг удирдагчидтай. Тэдгээр нь одоогийн Франц улсын ерөнхийлөгч Эмманюэль Макрон болон Каталаны санваартан Жоан Энрик Вивес-и-Сисилья нар юм. Харин тус улсын ерөнхий сайдын албыг Ксавьер Эспот Самора гэх эрхэм хашдаг.
БАРИМТ 8
Андорра улс бол дэлхийн хамгийн аюулгүй орнуудын нэг. Тус улсад халаасны хулгай, машин болон орон байрны хулгай, эмх замбараагүй байдал гэх зэрэг бараг л тохиолддоггүй. Мөн зарим тооцооноос үзэхэд Андорра нь одоогийн оршиж буй орнуудын 14 дэх эртний улс юм.
БАРИМТ 9
Андорра улсын засгийн газар, шүүх болон шорон нь бүгд 1580 онд баригдсан “Хөндийн байшин” гэх нэртэй барилга дотор байдаг. Тур Де Франц гэх дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй дугуйн уралдааны зам Андорра улсыг дайрдаг. Мөн тус улсын батлан хамгаалахын төсөв нь 100 хувь сайн дурынхны өгсөн хандиваас бүрддэг.
БАРИМТ 10
Андорра улсад хөдөлмөрийн чадвартай бүх эрчүүд эх орон нь дуудсан үед юунд ч үйлчилж юуг ч хийх тухай зохицуулалт байдаг. Тиймээс аливаа байгалийн гамшиг болон бусад онцгой нөхцөл байдал тулгарвал эрчүүдийг дохиоллын тусламжтайгаар дуудаж тэднийг зохион байгуулалтад оруулдаг.
БАРИМТ 11
Андорра гэх нэрний гарал үүслийг баттай тайлбарласан онол байдаггүй хэдий ч араб хэлний “Сувд” гэх үгнээс гаралтай байх өндөр магадлалтай. Андорра улс 1933 онд Франц улсад эзлэгдсэн ба тус улс нь дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Франц болон Испани улсуудын хилээр хүн хууль бусаар нэвтрүүлэх гол зам болж байв.
БАРИМТ 12
Андорра улс нь хамтран захирагчдын системтэй, мөн каталан хэлийг албан ёсны хэлээрээ ашигладаг дэлхий дээрх цор ганц улс юм. Европын эрүүл мэндийн даатгалын карт Андорра улсад хүчингүй. Өндөрлөг бүсэд оршдог тул Андорра улсын хойд хөндий жилийн ихэнх хэсэгт цасаар бүрхэгдсэн байдаг.
БАРИМТ 13
Андорра улсын нийт газар нутгийн дөнгөж 5 хувь дээр нь л газар тариалангийн аж ахуй эрхлэх боломжтой. Андорра улс амьдрахад маш тохиромжтой бөгөөд нэгэн цагт “ядуу хүмүүсийн Швейцар” гэж нэрлэгддэг байсан. Тус улсад ямар нэгэн орлогын болон эд хөрөнгө өв залгамжлах тухай татвар байхгүй.
БАРИМТ 14
Андорра улсын хамгийн өндөрлөг цэг нь далайн түвшнээс дээш 2,942 метрийн өндөрт оршдог Кома Педроса уул. Тус улсад ямар нэгэн онгоцны буудал байдаггүй бөгөөд гадаадын жуулчид Испани болон Франц улсаар дамжиж Андорра улсад хүрдэг. Мөн Андорра эмэгтэйчүүд эрчүүдээсээ илүү удаан амьдардаг.
БАРИМТ 15
Андорра улсын хуульд зааснаар гэр бүлийн хамгийн ахмад эрэгтэй гишүүн нь гэр бүлээ хамгаалахын тулд винтов бууг хадгалах ёстой. Харин тус улсын зэвсэгт хүчин нь дөнгөж 12 гишүүнтэй бөгөөд 700 гаруй жилийн турш ямар нэгэн тулаанд оролцоогүй.
БАРИМТ 16
Андорра улсын газар нутаг ихэвчлэн уулархаг, бартаатай замаас бүрддэг. Мөн бүх хүүхдүүд 16 нас хүртлээ сургуульд суралцаж боловсрол эзэмших үүрэгтэй. Андорра улс сургуулийн барилга болон бусад хэрэгслүүдийг хангадаг боловч Испани болон Франц улс багш нарыг цалинжуулдаг.
БАРИМТ 17
Андорра улсад далайн болон гахайн махан бүтээгдэхүүнүүд нэлээд алдартай. Тэд дунг амтархан иддэг ба согтууруулах ундаа хэрэглэх боломжтой хамгийн бага нас нь 18. Мөн тус улсын анхны хурдны зам 1911 онд баригдсан бөгөөд уг зам нь Андорра улсыг Испани улстай холбож өгсөн.
БАРИМТ 18
Андорра улсад зуны спортуудаас илүүтэйгээр өвлийн спортууд хөгжсөн. Энэ нь тэдний газар нутгийн онцлог шинж чанартай салшгүй холбоотой бөгөөд Андорра улсад хэд хэдэн алдартай цанын баазууд бий. Гэхдээ Андорра улсын баг тамирчид одоогийн байдлаар олимпын наадмаас ямар нэгэн медаль хүртээгүй.
БАРИМТ 19
Харин андоррачуудын хамгийн ихээр шимтэн үздэг спорт бол хөлбөмбөг. Андоррагийн үндэсний хөлбөмбөгийн шигшээ баг анхны олон улсын түвшин дэх ялалтаа 2019 оны аравдугаар сарын 11-нд Молдав улсын шигшээ багийн эсрэг байгуулсан. Мөн тус улсад регби, сагсанбөмбөг, заалны хоккей гэх спортууд алдартай.
БАРИМТ 20
Андорра улсын нэг захаас нөгөө зах хүртэл машинтай аялал зохион байгуулбал 50-60 минут буюу нэг цагийн дотор дуусна. Андорра улсын газар нутгийн есөн хувийг бүрдүүлдэг Мадриу-Перафита-Кларорын хөндий 2004 онд дэлхийн үнэт өвөөр нэрлэгдэж ЮНЕСКО-д бүртгэгдсэн. Тэгэхээр тус улсын есөн хувь нь ЮНЕСКО-д бүртгэлтэй гэсэн үг.
БАРИМТ 21
Андорра улс еврог улсынхаа албан ёсны мөнгөн тэмдэгт болгон ашиглахаасаа өмнө Франц болон Испани улсын мөнгөн тэмдэгтүүдийг ашигладаг байсан. Энэ нь тус улс хэзээ ч өөрсдийн гэсэн мөнгөн тэмдэгттэй байж үзээгүй гэдгийг илтгэнэ. Мөн Андорра улс эртний архитектурын үнэт өвүүдээ маш сайн хадгалж үлдэж чадсан. Үүний ачаар Андорра улс нэг хүнд оногдох гадаадын жуулчдынхаа тоогоор дэлхийд тэргүүлдэг.
БАРИМТ 22
Андорра улсад ямар нэгэн үйлдвэр байдаггүй тул тус улс бараг л тэг хувийн бохирдолтой. Мөн аюулгүй байдал, уян хатан татварын систем, цаг агаар гэх зэргээс шалтгаалж Андорра улсын иргэд дэлхийн хамгийн аз жаргалтай хүмүүсээр нэрлэгддэг. Андорра улсын тэнгэр ихэвчлэн цэлмэг байдаг хэдий ч өндөр уулс нь цасаар бүрхэгдсэн хэвээр байдаг.
БАРИМТ 23
Андорра улсын төрийн далбаа нь Молдав, Чад, Румын улсуудын төрийн далбаануудтай маш төстэй. Эдгээр далбаанууд нь ижилхэн гурван өнгийн босоо зурааснуудаас бүрддэг. Андорра улсын далбааны хувьд цэнхэр, шар, цэнхэр өнгөнүүдээс бүрддэг ба төрийн сүлд нь далбааны төв хэсэгт байрладаг. Цэнхэр болон улаан өнгө нь Франц улсын далбаанаас гаралтай бол шар өнгө нь Испани улсын далбааг илтгэдэг.
БАРИМТ 24
Хэрэв та Испани эсвэл Франц улс руу нэвтэрч чадсан бол танд Андорра улс руу нэвтрэхэд ямар нэгэн нэмэлт виза, бичиг баримт хэрэггүй. Андорра улсын тамхи үйлдвэрлэлтийн аж ахуй маш арвин түүхтэй. Тэд нэгэн цагт уг салбарыг дэлхий дахинд тэргүүлж байсан ба одоо ч нөлөө бүхий улсуудын нэг. Мөн андоррачууд бол дэлхийн хамгийн шилдэг тамхичид хэмээн нэрлэгддэг юм байна.
