УИХ-ын дарга Д.Амарбаягалан цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл өглөө.

Тэрбээр "Ирэх долоо хоногийн даваа гарагт буюу есдүгээр сарын 15 -нд шинээр байгуулагдсан парламентын хоёр дахь намрын чуулган эхэлнэ. Энэ жил УИХ-ын тухай хуултд өөрчлөлт орсноор 9 дүгээр сарын 15-ны өдрөөс УИХ-ын чуулган албан ёсоор эхэлдэг болсон. Үүнийг 15 хоногоор урагш татсан үндсэн шалтгаан бол төсвийн хэлэлцүүлгийг өргөн хүрээнд явуулах нөхцөлийг хангах зорилгыг агуулсан. Шинээр бүрдсэн парламент олон намын оролцоотой болсноор улс төрийн намын институц бэхжих, хариуцлага дээшлэх шаардлагыг аяндаа бий болгож буй. Улс төрийн намын шинэчилсэн найруулга 2026 оноос хэрэгжиж эхлэх болсонтой холбогдуулаад намууд их хурлаа зохион байгуулж, намын дарга болон удирдлагуудаа сонгож, Дээд шүүхэд бүртгүүлэх ажил явагдаж байна. Ардчилсан намд нээлттэй, ардчилсан байдлаар үлгэр жишээ болохуйц дотоод сонгуулиа зохион байгуулж чадсанд баяр хүргэж байна. Иймд АН-ын даргаар сонгодсон О.Цогтгэрэлд баяр хүргэж амжилт хүсье.

Парламентын тогтолцоо УИХ-д суудалтай намуудаас шууд хамааралтай байдаг. Парламентыг бүрдүүлж байгаа улс төрийн намын хариуцлага, үнэт зүй, хөгжил дэвшил бол төрийн шийдвэр гаргах процесст шууд нөлөөлдөг. Төрийн шийдвэр илүү мэргэн, илүү чанартай, хэрэгжих боломжтой нөхцөлийг бүрдүүлсэн байна гэдэг нь улс төрийн намуудын хөгжлөөс шууд хамаардаг. Тэр утгаараа би парламентын спикерийн хувьд парламентад суудалтай намуудын институт байдалд анхаарч ажиллах ёстой гэсэн байр суурьтай байдаг.

2022 онд Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн асуудлыг МАН-ын ЕНБД-аар ажиллаж байхдаа санаачилж байсан. Тухайн цаг үеийн санаачлага хоёр их гүрний дунд орших ардчилсан Монгол Улсын парламентын дархлааг улам бүр нэмэгдүүлэх зорилготой байлаа.

МАН хэдий хоёр дараалсан үнэмлэхүй ялалтыг байгуулж дангаараа Засгийн эрхийг барьж байсан хэдий ч нэг намын дарангуйлал тогтох эрсдэлээс урьдчилан сэргийлж, парламентад олон намын оролцоог хангах зорилгыг ч мөн агуулсан. Тэр ч утгаараа намуудын институт байдлыг парламентын зүгээс дэмжиж ажиллаж байгаа. 

Хүн төвтэй эрх зүйн орчныг бодитой бий болгоё, Монгол Улсад хэрэгжиж байгаа хуулийн үзэл баримтлал, филосоци нь социалист нийгмээс салж чадаагүй байгааг бүрэн өөрчлөхийг зорьж, УИХ-ын стратегийг баталсан. Ирэх намрын чуулганаар таван зүйлд анхаарал хандуулж ажиллана. 

Өнөөдөр Монголын асуудал монголын төр болсныг ард түмэнтэй хийсэн уулзалт, жагсаал цуглаанаас харж байна.  Төр өөрөө ард түмний зовлон болж байгаа энэ цаг үеийг бид өөрчлөх шаардлагатай. Ялангуяа парламентад суудалтай намууд төрийн дутагдал болгоныг засахын төлөө хамтарч ажиллаж байх ёстой. 

Төрийн данхайсан бүтэц өнөөдөр нийгмийн асуудал болсон байна. Үүнд голлон анхаарч ажиллана. Төрийн системийн дахин инженерчлэлийг хийж, давхардсан шаардлагагүй процессыг үгүй болгоно. Хөрөнгө чинээтэй, эрх мэдэлтэй хүмүүст илүү боломж олгосон 2700 журмыг 2026 оны тавдугаар сарын 1-ний дотор хуулинд шингээхэд анхаарч ажиллана. Татварын реформыг хийнэ. Нийгмийн даатгалын тогтолцоог өөрчлөхөд анхаарал хандуулна.

Улс төрийн нам өдөр бүр шинэчлэгдэж, дэлхий нийтийн болон нийгмийн асар их өөрчлөлтийг мэдэрч байж амьд оршин тогтнодог. Тийм замаар явж байж л сонгогчдын саналыг авч чаддаг. Монгол Улс хувь хүн бус хууль засагладаг эрх зүйт төртэй байх ёстой. Үүний төлөө үе үеийн парламент зорьж ирсэн. Их гүрнүүдийн дунд оршиж байгаа ардчилсан Монгол улс ардчиллаа улам баталгаажуулж явах учиртай. Хуулийн дор хүн бүр эрх тэгш амьдардаг нийгмийг бодитоор цогцлоох ёстой. Энэ нь Монголын төрийн үндсэн зорилго байх учиртай.

Энэ утгаараа 100 жилийн түүхтэй МАН-ыг хувь хүний бус хамтын удирдлагын байгууллага хэвээр хадгалахын төлөө, 300 мянган гишүүнтэй МАН-ын иргэдэд өгсөн амлалтыг биелүүлэхийн төлөө, МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар найман жил ажиллахдаа шинэчлэл өөрчлөлт, дэвшилтэт үзэл санааг намын үйл ажиллагаанд нэвтрүүлэхээр зорьж байсныхаа төлөө, удаа дараа намынхаа гишүүдийн итгэл дэмжлэгийг аван ажиллаж байсныхаа төлөө МАН-ын даргын сонгуульд нэр дэвшиж оролцоно.

Миний Монголын мөнх хөх тэнгэр, миний Монголын хөгжил дэвшил мөнхөд мандан бадрах болтугай" гэлээ. 

Д.Гэгээ