Монгол Улсыг Засгийн газар, АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорац хооронд байгуулсан 2-р компакт гэрээний хүрээнд бүтээн байгуулсан “Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдэв”-ийн нээлийн ёслол өнөөдөр боллоо
Ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төслийн хүрээнд энэхүү Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэр нь ашиглалтанд орж байгаа бөгөөд нээлтийн ёслолд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх болон АНУ ын Мянганы сорилтын корпорацын тамгын даргын үүрэг гүйцэтгэгч Дан Пийтри нарын албаны хүмүүс уригдан орцолцлоо.
Өнөөдөр бид долоон эх үүсвэрээс жилдээ 58 сая метр куб усолборлон унд, ахуйдаа хэрэглэж байна. 2016 оноос эхлээдэрдэмтэд, тэр дундаа Дэлхийн банкны усны нөөцийн 2030 байгууллага, АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорацынсудлаач мэргэжилтнүүд одоо ашиглаж байгаа долоон эхүүсвэрийн нөөц дээр судалгаа хийсэн. Ингээд “2023, 2024 оноос эхлээд эх үүсвэрүүдийн нөхөн сэргээгдэх хэмжээ, хэрэглэж байгаа хэмжээтэйгээ нэг түвшинд ирэх нь. Үүнээсхойш нөхөн сэргээгдэж байгаа хэмжээ нь хэрэглээгээгүйцэхгүй болох эрсдэл байна” гэсэн судалгааны дүгнэлтгарсан. Өөрөөр хэлбэл, Улаанбаатар хотыг ойрын хугацаандундны усны шинэ эх үүсвэрээр хангах зайлшгүй шаардлагаүүсэж байна гэсэн энэ дүгнэлт гарсан үг. Үүнд үндэслээдУсны Компакт гэрээ буюу Улаанбаатар хотын нийт усхангамжийг нэмэгдүүлэх хөтөлбөрийг АНУ-ын Мянганысорилтын корпорац, Монгол Улсын Засгийн газар хамтранхэрэгжүүлэхээр болсон. Усны Компакт маань АНУ-ын 350 сая ам.долларын буцалтгүй тусламж, Монгол УлсынЗасгийн газрын 111.7 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт, нийтдээ 461.7 сая долларын санхүүжилтээр хэрэгжижбайгаа. Хөрөнгө оруулалтын дүн, бүтээн байгуулалтын цархүрээгээрээ Монгол Улсын усны салбарт сүүлийн 30 жилдоруулж байгаа хамгийн өндөр хөрөнгө оруулалт юм.
Ус хангамжийн Баруун эх үүсвэр, заримдаа доод эх үүсвэр ч гэж нэрлэдэг энэ шинэ эх үүсвэрийг ашиглаж эхэлснээрдангаараа жилдээ 50 сая хүртэл метр куб ус олборлохболомжтой, Улаанбаатар хотын хамгийн том ундны усны эхүүсвэр болж байна. Хэдийгээр Улаанбаатар хотын усныхэрэглээ барилгажилт, хүн амын өсөлт гээд олон хүчинзүйлээс шалтгаалах боловч бид ямар ч байсан ойрын 30 жилдээ ундны усны хомсдолд орохгүй байх өндөр ачхолбогдолтой төсөл хэрэгжиж байна гэж ойлгож болно.
Усны Компактын хүрээнд Улаанбаатар хотын усхангамжийн асуудлыг аль болох цогцоор нь харжшийдвэрлэхэд дэмжлэг үзүүлэхийг зорьсон.Үүнд Усхангамжийн баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төсөл, хоёр дахь Хаягдал ус дахин боловсруулах төсөл, гурав дахьнь Усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төсөл. Эхнийхоёр төслийн хувьд дэд бүтцийн төслүүд, ус хангамжийншинэ эх үүсвэр, шугам хоолой, Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэр, Хаягдал ус дахин боловсруулах үйлдвэр гэх мэт томоохондэд бүтцийг барьж байгуулж байгаа. Гурав дахь төслийнхувьд энэ дэд бүтцүүд, үйлдвэрүүдээ урт хугацаандтогтвортой ажиллуулах, усны салбарт оруулж байгаа энэтом хөрөнгө оруулалтын үр өгөөжийг урт хугацаандтогтвортой хадгалах зорилготой зөөлөн дэд бүтцийн, бодлогын чанартай жижиг төслүүдээс бүрдэж байгаа.
Ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулахтөсөл буюу эхний дэд бүтцийн төслийн хүрээнд гүнийхудгууд, шугам хоолойн барилга угсралтын ажил багтажбайгаа бөгөөд энэ шинэ эх үүсвэрээсээ олборлосон усааМонгол Улсын ундны усны стандартад нийцүүлэнцэвэршүүлээд хотын хэрэгцээнд нийлүүлэх Ус гүнцэвэршүүлэх үйлдвэрийг мөн барьж байгуулж байгаа. Биокомбинат, Шувуун фабрик орчимд байгуулж байгаашинэ эх үүсвэрийн талбайдаа нийтдээ 30 гүний худаггаргаж тоноглож байна. Шувуун фабрик орчмоос 16, Биокомбинат орчмоос 14 гүний худгаас ус татан авна. Худгууд маань 70 метрийн гүнтэй. Худгуудад суурилуулахнасосууд Монгол Улсдаа хамгийн том гүний усны насосуудболж байна. Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэр маань басМонголд анх удаа ундны усыг цэвэршүүлэх том хэмжээнийцогц үйлдвэр юм.
