Интернет, сошиал сүлжээ, онлайн тоглоом болон бусад дижитал хэрэглээ хүний өдөр тутмын амьдралын салшгүй хэсэг болсон ч хэтрүүлэн ашиглах нь сэтгэл санаа, эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлж болзошгүйг шинэ судалгаа харуулжээ. Германы Дуйсбург-Эссений их сургуулийн судлаачдын хийсэн судалгаагаар интернетийг хэт их ашигладаг хүмүүс илүү өндөр стресс мэдэрч, сэтгэл санааны байдал муудах, амьдралын бусад чухал үйл ажиллагаагаа орхигдуулах эрсдэлтэй байдаг гэж дүгнэжээ. Судалгаанд 2025 онд 900 гаруй насанд хүрсэн хүн оролцож, тэдний интернет хэрэглээ, сэтгэл хөдлөл, стрессийн түвшинг хоёр долоо хоногийн турш ажигласан байна.
Судлаачид интернетийн хэрэглээг гурван түвшинд ангилжээ. Үүнд хэвийн хэрэглээ, эрсдэлтэй хэрэглээ, мөн амьдралын хэвийн үйл ажиллагаанд саад учруулах хэмжээнд хүрсэн асуудалтай хэрэглээ багтсан байна. Ялангуяа цахим тоглоом, сошиал сүлжээ, онлайн худалдаа болон бусад үйлдэлд хэт автах нь хүний цаг хугацаа, анхаарал төвлөрөлд нөлөөлж байгааг тогтоожээ.
Сонирхолтой нь, интернетэд дахин дахин орох гол шалтгаан нь зөвхөн стресс эсвэл муу сэтгэл санаа биш, харин тухайн мөчид төрж буй “цахим орчин руу орох хүсэл” буюу татагдах мэдрэмж хамгийн хүчтэй нөлөөлдөг болохыг судалгаагаар тогтоосон байна. Онлайн орчинд байх нь түр зуурын таашаал, тайвшрал өгдөг учраас хүмүүс энэ зан үйлийг давтах хандлагатай болдог гэж эрдэмтэд тайлбарлажээ.
Гэхдээ судлаачид интернет ашиглах нь өөрөө хор хөнөөлтэй гэж үзээгүй байна. Онлайн орчин нь мэдээлэл авах, харилцаа холбоо тогтоох, ажиллах, суралцах зэрэг олон давуу талтай. Харин асуудал нь интернет хэрэглээ нь унтах, дасгал хөдөлгөөн хийх, найз нөхөдтэйгээ уулзах зэрэг эрүүл амьдралын чухал хэсгүүдийг орлож эхлэх үед үүсдэг гэж анхааруулжээ.
Сүүлийн жилүүдэд хүүхэд, өсвөр үеийнхний дэлгэцийн хэрэглээ мөн эрүүл мэндийн томоохон асуудал болж байна. АНУ-ын эрүүл мэндийн байгууллагуудын зөвлөмжид хэт их дэлгэц ашиглах нь нойр, биеийн хөдөлгөөн, сурлагын үзүүлэлт болон нүүр тулсан харилцаанд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй гэж анхааруулсан байна.
Мэргэжилтнүүдийн зөвлөж буйгаар интернетийг бүрэн хязгаарлах бус, харин хэрэглээгээ хянах нь хамгийн зөв арга юм. Тодорхой хугацаанд утас, сошиалаас завсарлага авах, тогтмол хөдөлгөөн хийх, гэр бүл, найз нөхөдтэйгөө бодит харилцааг нэмэгдүүлэх нь дижитал хэрэглээний сөрөг нөлөөг бууруулахад тустай гэж үзэж байна.
Л.Баяр
