Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.20
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Ноён уулын тусгай хамгаалалт юу болов

2015-12-03
0
ЖИРГЭХ

Тоймчийн үг

 

Ирвэс хамгаалагч залуу учир битүүлгээр амиа алдсан нь төр, засаг болон олон улсын байгаль хамгаалах байгууллагуудын анхаарлыг Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын Тост, Тосонбумбын нурууны зүг хандууллаа. БОНХАЖЯ-наас улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг өргөжүүлж нийт газар нутгийн  30 хувьд хүргэх бодлого баримталж буй.

 

Үүнтэй холбоотойгоор найман газрыг шинээр Улсын тусгай хамгаалалтад оруулахаар төлөвлөсний нэгд Тост, Тосонбумбын нуруу ороод байгаа юм. Энэ асуудлаар УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хороо  хэлэлцүүлэг зохион байгуулж,  улсын тусгай хамгаалалтад авах асуудлыг энэ оны 12 дугаар сард багтаан шийдвэрлэж, УИХ-д өргөн мэдүүлж хэлэлцүүлэхийг Засгийн газарт даалгах тогтоол гаргалаа.

 

Хүний амь эрсдэж асуудал хурцадсаны дараа л УИХ, Засгийн газрын хэмжээнд Тост, Тосон бумбын тусгай хамгаалалтын асуудлыг ийнхүү яаран сандран шийдэхээр болов. Бараг жил гаруй яригдсан Тост, Тосон бумбын нурууг  Улсын тусгай хамгаалалтад авах асуудлыг Засгийн газар, УИХ тэр үед нь хугацаа алдаж хойш тавилгүй шийдсэн бол өнөөдөр үе дамжсан байгаль хамгаалагч залуу амь насаа харамсалтайгаар алдахгүй байх байлаа. 

 

Харин өнөөдөр иргэний хөдөлгөөнийхөн ба улстөрчдийн эх оронч, урвагчийн зааг болоод байгаа Ноён уулын Гацууртын аманд  байдал бас л хурц хэвээрээ байна. Тэнд хууль бусаар алт олборлож буй  гурван мянга гаруй нинжаг хүчээр  тараасан хэмээн сар гаруйхны өмнө мэдэгдэж байсан. Гэтэл  энэ даваа гаригт хоёр нинжа шороонд дарагдсаныг онцгой байдлынхан  гурван хоног ноцолдож байж  өчигдөр  14-15 цагийн үед арай гаргаж авсан талаар орон нутгаас мэдээллээ.  Нинжа ч гэсэн хүн. Айл гэрт ажилтай орлоготой хүн цөөрсөөр байгаа энэ үед нэгэнт  илэрчихсэн алттай газраас аз, эзээ үзэж  амь насаараа дэнчин тавьж алт ухаж байгаа нинжа нарыг буруутгах аргагүй. Төр, засаг Ноён уул, Гацууртын алтыг хэрхэх нь тодорхойгүй эзэнгүйдүүлсэн нь ийнхүү хүний аминд хүрлээ.  Төр, засагтаа  нинжа гэж адлагдсан ч тэд аав ээж, үр хүүхэддээ аав нь, ах нь байсан. Цаашид Ноён уул, Гацууртын орд эзэнгүй хэвээр байсаар байвал маргааш юу болохыг хэн ч мэдэхгүй.

Ноён уулын Гацууртын аманд  байдал бас л хурц хэвээрээ байна

Манай төр, засаг, эрхэм улстөрчид сүүлийн үед баялагтай холбоотой асуудлуудыг санаатай санамсаргүйгээр гацаадаг, хойшлуулдаг болсон. Үүний уршгаар эдийн засаг хүндэрснээс эхлээд эрдэнэт хүний амь нас үнэ цэнэгүй боллоо.

 

Байгаль орчин болон баялагийн ашиглалттай холбоотой асуудалд төр, засгийн зохицуулалт зайлшгүй шаардлагтай. Гэтэл Ноён уулыг Улсын тусгай хамгаалалтад авах асуудал УИХ, Засгийн газрын дунд тодорхойгүйгээр гацсанаас Ноён уулыг хэрхэн хамгаалах, Гацууртын ордыг ашиглах эсэх нь хүлээлт үүсгээд удлаа. Уг нь үүнийг зохицуулах хүсэл эрмэлзлэл улстөрчдөд буй бол гарц нь бэлэн байгаа. Уул уурхайн яам Гацууртын стратегийн орд дээрх төрийн хувь эзэмшлийг хөрөнгө оруулагч нартай үндсэндээ тохиролцсон.

 

Ашигт малтмалын хуульд заасан төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг хамгийн дээд хэмжээ буюу 34 хувиар тогтоож,  роялтийн гурван хувийн татвар авахаар болсноо саяхан мэдээлсэн. Харин одоо БОНХАЖЯ-наас  Улсын тусгай хамгаалалтад оруулах хил хязгаарыг хэрхэн тогтоох, ямар байдлаар хамгаалалтад оруулахыг хүлээж буй. Шинэ сайд Батцэрэгийн хувьд орон нутагт газар дээр нь ажиллаж нутгийн  иргэдийн саналыг сонссон.

 

Гэвч  өнөөдрийг хүртэл Засгийн газарт танилцуулсангүй. БОНХАЖЯ-ны албаны эх сурвалжийн мэдээлснээр УИХ-ын Өргөдөл, гомдлын байнгын хороо Ноён уулын асуудлаар хэлэлцүүлэг зохион байгуулж чиглэл өгөх тул үүнийг хүлээж байгаа аж. Уг нь УИХ тэртусмаа байнгын хороо салбарын яамны ажилд ийнхүү оролцох нь ажил үүргийн хуваарийн хувьд зохисгүй.

 

Асуудлыг удаашруулж, тодорхойгүй хүлээлтийг улам  нэмэхээс хэтрэхгүй. Төрийн ажил өмнө нь ингэж явагддаггүй байсан.  Салбарын яам, асуудал хариуцсан газар, агентлагийн мэргэжлийн хүмүүс нь газар дээр нь очиж ажлаад  шаардлагатай тохиолдолд орон нутаг, төрийн бус байгууллага иргэний хөдөлгөөнийхнийг байр суурийг сонсож судлаад яам нь Засгийн газартаа, Засгийн газар нь УИХ-д өргөн барьж хэлэлцүүлдэг байсан.  Төр, засгийн ажлын процедур ийм л байсан.

 

Гэтэл өнөөдөр Засгийн бүх асуудлыг УИХ-ын Ажлын хэсэг эсвэл Байнгын хороон дээр төвлөрүүлдэг болсон нь  фракц бүлэглэлүүдийн  ашиг сонирхол,  хувь улстөрчдийн оролцоогоо дөвийлгөх гэсэн сонгууль угтсан шоунуудын тоог нэмэв. Ноён уулыг Улсын тусгай хамгаалалтад оруулах асуудал яг ийм шоунаас болж өнөөдөр гацчихаад байна. 

 

Энэ асуудлыг өнгөрсөн зун, намаржингаа судалж, нягталсан БОНХАЖЯ-ны байр суурь уг нь тодорхой байгаа.  Сэлэнгэ аймгийн ИТХ-ын энэ оны зургадугаар сарын 14-ний өдрийн 98 тоот албан бичиг, Төв аймгийн ИТХ-ын энэ оны дөрөвдүгээр сарын 28-ны өдрийн 43 тоот тогтоол гээд Ноён уулыг Улсын тусгай хамгаалалтад авах талаар орон нутгийнхан ч өөрсдийн байр суурь, саналаа илэрхийлжээ. Гэтэл өнөөдөр энэ асуудал эргэж буцсаар, улам л тодорхойгүй болсоор, эргэлзээ тээнэгэлзэл нэмсээр байгаа нь төрийн түшээд төрийн нэрийн өмнөөс шийдвэр гаргах чадамжгүй болсныг харуулаад байх шиг. 

 

Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын Ноён уул орчмын нийт 11.194.22 га газрыг Байгалийн нөөц газрын ангиллаар, Төв аймгийн Борнуур сум, Сүжигтийн ам орчмын Хүннүгийн түүхийн дурсгалуудыг нэгтгэсэн 405.1 га газрыг Дурсгалт газрын ангиллаар Улсын тусгай хамгаалалтад оруулахаар тус тус төлөвлөсөн. Ноён уулын Байгалийн нөөц газрын хил дотор Ойн хуулиар онцгойлон тогтоосон хамгаалалтын бүсийн ой (хориотой зурвасын ой) 6,410 га буюу нийт нутгийн 17 хувь, хамгаалалтын бүсийн ой (ногоон бүс) 12,816 га буюу 35 хувь , ашиглалтын бүсийн ой 17848 га буюу 48 хувийг тус тус эзэлж байгаа аж.  Энэ нь ой багатай Монгол орны өвөрмөц тайгын бүсийн байгаль , Хэнтийн уулархаг нутгийн амьтны шилжилт хөдөлгөөн хийдэг экологийн корридорыг хамгаалах  байгаль орчны ач холбогдолтойгоос гадна Ноён уул орчмын Хүннүгийн үеийн түүхэн дурсгалуудыг нэгтгэн оруулснаараа  нутгийн иргэдийн эрх ашиг, иргэний хөдөлгөөнийхний  саналыг ч тус тус тусгаж чадсан  гэж мэргэжлийнхэн үзэж буй. 

 

Харин иргэний хөдөлгөөнийхний  хувьд  Ноён уулыг бүхэлд нь буюу Хэнтийн нурууны үргэлжлэл, олон бэсрэг уулсынх нь хамт Улсын тусгай хамгаалалтад оруулах ёстой хэмээн туйлширч буй. Энэ тохиолдолд зөвхөн  Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд  ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөлтэй 32 аж ахуй нэгж болон зохистой ашиглах гэрээгээр ой бүс бүхий хэсэгт ажиллаж буй 17 ойн нөхөрлөл, гурван  аж ахуйгаас гадна байгалийн баялагийг амь амьжиргаандаа ашигладаг орон нутгийн иргэдийн үйл ажиллагааг хязгаарлах асуудал хөндөгдөх юм. Үүнтэй холбоотойгоороор албан ёсны тусгай зөвшөөрлөөр  үйл ажиллагаагаа явуулж буй олон компанийн эрх ашгийг зохицуулах шаардлага гарна.  

 

УИХ-ын сонгуулийн шоу, улстөрчдийн пиар эхэлсэн энэ үед олон нийтэд таалагдах гэсэн улстөрчдөөс ул суурьтай шийдвэр гарна гэдэгт итгэх аргагүй. Олон нийт хаашаа хошуурна, улс орны эрх ашиг, зөв бурууг үл хамааран тэдэнд таалагдах шийдвэр гаргахыг ч үгүйсгэх аргагүй. Ийм улстөржилт, туйлширсан шийдвэрийн горыг дөрвөн жилийн хугацаатай нүүдлийн шувуу шиг эрхэм гишүүн,  сайд нар биш ард түмэн үүрч үлддэг.

 

Тиймээс байгаль орчин, баялаг дагасан улс орны эрх ашигтай холбоотой асуудалд эрхэм улстөрчид бага мэдэмхийрч, үл туйлширч, салбарын мэргэжилтэн, мэргэшсэн эрдэмтэн судлаачдын санал дүгнэлт, судалгаанд түшиглэн шийдвэр гаргадаг болмоор байна. Ялангуяа Ноён уулын асуудлаар алийн болгон иргэний хөдөлгөөний нэр барьсан мэддэг зүйлгүй атлаа мэдэхгүй юмгүй хийрхэхчдийн  мэдэмхийрэлд автаж, төр засгийн үйл ажиллагааны процедурыг гацаасаар байх вэ?

 

 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Арьс судлалын үндэсний төвд агаар шүүгч хүлээлгэн өглөө
Монголын баг, тамирчид бишкекийг зорилоо
Улсын шалгалт зохион байгуулах хуваарь гарчээ
Оюутан цэргийн бүртгэл ирэх сарын 2-ноос эхэлнэ
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (8)

  • Зочин (59.153.114.250)
    Носн у уулыг төрийн тусгай хамгаалаллттай болгох асуудлыг шийдэхэд юу нь болдоггүй юм бэ. Тэгэхдээ энэ асуудлыг ашигт малтмалыг ашигт малтмалыг зүй зохистой ашиглах төрийн бодлоготой хольж, хутгаж болохгүй шүү та минь ээ .
    2015 оны 12 сарын 07 | Хариулах
  • Mgl (103.57.93.250)
    Malaa boli ninja nar orni
    2015 оны 12 сарын 05 | Хариулах
  • Зочин (103.57.93.250)
    Bitgii tenegt
    2015 оны 12 сарын 05 | Хариулах
  • Зочин (123.254.194.71)
    gatsuurtiig ashiglaval tednii l hool bolno, etgsnees ongon heveeree hoich uedee ugchihue
    2015 оны 12 сарын 04 | Хариулах
  • Зочин (123.254.194.71)
    gatsuurtiig ashiglaval tednii l hool bolno, etgsnees ongon heveeree hoich uedee ugchihue
    2015 оны 12 сарын 04 | Хариулах
  • Зочин (123.254.194.71)
    gatsuurtiig ashiglaval tednii l hool bolno, etgsnees ongon heveeree hoich uedee ugchihue
    2015 оны 12 сарын 04 | Хариулах
  • зочин (103.23.51.4)
    Хөөе ,нөгөө өршөөлөөр сулласан нөхөд нь очоод, азаргалаад суучихсан байна гэнэлээ,Элбэгдөрж,Баярцогт, Сайханбилэг нар ингэж бужигнаан үүсгээд ,гадныханд өгөх нөгөө аргаа хэрэглэхгүй юу.
    2015 оны 12 сарын 04 | Хариулах
  • zoloo (202.72.245.165)
    huguu baigali hamgaalagch nertei olon turiin bys baigyyllagyyd , ulsgulun zarlagchid haachsan be? yagaav turiin ordnii hajyyd buun heryyl hiigeed baisan ene ter hymyys jinheneesee ter ninja nartai yagaad temtsehgui bnaa.ninja nar jinhene baigali suitgegch ,suitgej baigaa ogt medehgui bn gj bh uu?esvel hamsaatan yum uu? tur ylsad bolhoor buun sadaa bolj bhaar Noyon yyl ryy ochij temtseesei hydlaa dur esgech novshnuud
    2015 оны 12 сарын 03 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
    9 цаг 28 мин
  • Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
    10 цаг 26 мин
  • Европын 23 орны 23 киног БНСУ-ын Сөүл хотод үнэ төлбөргүй толилуулна
    11 цаг 30 мин
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Алтангэрэлийн Азбаяр Японы B.LEAGUE-ын "ASIA ALL-STARS" багийн бүрэлдэхүүнд шалгарчээ
    11 цаг 47 мин
  • Үнэт цаасны арилжаа түүхэн дээд үзүүлэлтэд хүрлээ
    11 цаг 54 мин
  • У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
    12 цаг 22 мин
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Ч.Маргад эх орондоо ирлээ
    13 цаг 35 мин
  • "Доха" олон улсын кино наадам эхэллээ
    14 цаг 36 мин
  • Дэлхийн тайзанд шилдэг 20-т бичигдэж байгаа О.Намуунаа дараагийн шатанд үлдэхийн тулд олон нийтээс өндөр санал авах шаардлагатай байна
    15 цаг 8 мин
  • 8660 хүүхэд гэртээ ойр суралцаж, анги дүүргэлтийн асуудал буурсан үзүүлэлттэй байна
    15 цаг 26 мин
  • "Өмнөговийн Хүлэгүүд" баг Зүүн Азийн супер лигийн хоёр дахь тоглолтдоо 29 онооны хожигдлоос эргэн ирсэн ч хожигдол хүлээлээ
    16 цаг 4 мин
  • Д.Трамп Ши Жиньпин, В.Путин нартай түүхэн уулзалт хийхийнхээ өмнө Филиппин саатлаа
    17 цаг 42 мин
  • 13 жилийн хүлээлтийн эцэст “Grand Theft Auto 6” тоглоом дэлхий даяар нээлтээ хийлээ
    18 цаг 26 мин
  • Мьянмар улс Рохинжа үндэстний цөөнхийн эсрэг хийсэн үйлдлийнхээ төлөө геноцидын хэрэгт хариуцлага хүлээх анхны улс болно
    18 цаг 48 мин
  • Японы Кюүшюү аралд 5.3 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ
    18 цаг 48 мин
  • Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
    18 цаг 51 мин
  • ХЭҮК: Хаврын морин уралдааныг сэргээх хуулийн төслийг дэмжихгүй
    18 цаг 57 мин
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ-д зодоглох Монголын 18 бөх
    19 цаг 5 мин
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
    19 цаг 16 мин
  • Агаарын бохирдлыг бууруулах эрчим хүчний хэмнэлттэй, дулаан хуримтлуурын технологийг иргэдэд танилцуулна
    19 цаг 24 мин
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • УИХ-ын гишүүн Х.Болормаа “Нээлттэй парламент” танхимд хоёр дахь удаагаа ажиллав
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • Улаанбаатарт 168,000 орчим эзэнгүй нохой, муур байна
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
24 баримт
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК