Монгол уламжлалаа өвлөн суралцаж яваа залуу уран дархчуудыг чадавхижуулах, монгол гоёл чимэглэлийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх зорилготой төслийг “Эерэг 24” буландаа онцолж байна.

“Уламжлалаар ирээдүйг гоёхуй” анхдугаар уралдааны шагналын эзэд шүүгч нарын хамт. Арт Хаус. 2017.06.14

Монгол уран дархчуудын ур ухаан шингэсэн бүтээлүүд бүхий “Уламжлалаар ирээдүйг гоёхуй” үзэсгэлэн өчигдөр “Art House”-т нээгдлээ. Ням гариг хүртэл үргэлжлэх үзэсгэлэн гоёл чимэглэлийн уран дархчуудын анхдугаар уралдааны бүтээлүүдийг дэлгэсэн байна. Залуу уран дархчуудын алт, мөнгө, хүрэл, зэсээр урлаж эрдэнийн чулуугаар гоёсон бүтээлүүд гадаад, дотоодын үзэгч олны нүдийг хужирлалаа. Үзэсгэлэнд уралдаанд оролцсон 29 уран бүтээлчийн 64 бүтээл тавигдсанаас ээмэг, бөгж, зүүлт гэсэн төрлүүдээр шилдгүүдийг шалгаруулсан юм. Мөн үйлдвэрлэн борлуулж болохуйц бүтээлийг давхар шалгаруулжээ.

Бугуйвч, зүүлт төрөлд нэгдүгээр байрыг “Бүрэн сүх” компанийн уран дархан Э.Отгонбаатар “Хөх гал” бүтээлээрээ хүртсэн бол удаах байруудад Б.Батболд, Ц.Болор-Эрдэнэ нарын уран дархчуудын бүтээл шалгарчээ. Э.Отгонбаатар дархны хувьд мөн ээмэгний төрөлд тэргүүн байрыг эзэлсэн бөгөөд үйлдвэрлэн борлуулах боломж бүхий бүтээл гэсэн төрөлд мөн шалгарч гурван шагналын эзэн болсон юм. Ээмэг урлалын төрөлд дэд байрыг уран дархан Х.Гантуяа, гутгаар байрыг уран дархан Д.Баатарсүрэн нарын бүтээл эзлэв. Харин бөгжний урлалын төрөлд тэргүүн байрт уран дархан Б.Батболд шалгарч мөн л хос шагналын эзэн болов. Уран дархан Н.Гантулга, Д.Баатарсүрэн нарын урласан бөгжнүүд удаах байрын шагналыг эздэдээ авчирсан юм.

Төрөл тус бүрт түрүүлсэн дархчууд гадаадад уран дархны чиглэлээр суралцах эрхийн бичгээр, удаах шагналын эзэд багаж худалдан авах 1.000.000-1.500.000₮-өөр шагнуулсан юм. 

Бугуйвч зүүлт, ээмэгний төрөлд тэргүүн байр эзэлсэн Э.Отгонбаатар бүтээлээ туурвиж байна. 

-Уран дарханаар ажиллаад хэр удаж байна?

-Зураач, мужаан, сийлбэрчнээр ажиллаж байгаад уран дархны урлалд суралцаж байна. Нэгэнт дүрслэх урлагт хөл тавьсан учир аль аль талд нь хослуулаад явъя гэж бодсон болохоор дархны мэргэжилд суралцаж байна. Одоо ажилладаг “Бүрэн сүх” компанийнхаа захирал Б.Галцэцэг эгчээсээ уран дархны чадваруудыг сурч байгаа.  

-Бугуйвч, зүүлт болон ээмэг төрөлд түрүүллээ. Таны бүтээлүүд яагаад шалгарсан гэж бодож байна?

-Би аль болох монголжуу, тэгсэн хэрнээ орчин үеийн хувцас дээр зохицох зүйл бүтээе гэж бодсон. Гол нь шинэлэг байдал нь их нөлөөлсөн байх. Бүтээлүүд маань орчин үетэйгээ хэр нийлсэн бэ гэдгээрээ л шалгарсан байх. Уламжлалаар ирээдүйг гоёж болохыг харуулсан юм болов уу гэж бодож байна.

-Бас үйлдвэрлэн борлогдох боломжтой гэсэн шагнал хүртсэн.

-Тийм ээ. Хөх гал бүтээлийг маш бага зардлаар хийсэн. Мөнгө, монгол арьс ашигласан. Чулуу нь замагт мана, гартаам зэрэг монголд байдаг чулуунуудын жижиг өөдсүүдийг ашиглаад хийсэн.

-Хөх гал бүтээлээ урлахад хэр их хугацаа зарцуулсан бэ? Зардал мөнгөө яаж зохицуулав?

-Бөртэ чоно, Гоо маралын дүрслэлийг хүннүгийн олдвороос санаагаа авч баяжуулсан. Сар гаруйн хугацаанд хийсэн. Үнэт эдлэл худалдан авч байж хийж байгаа учраас зардлыг “Бүрэн сүх” компани маань гаргасан. Намайг дэмжсэн  Б.Галцэцэг эгч болон үйлдвэрийнхэндээ баярлалаа гэж хэлмээр байна.

-Гоёл чимэглэлийн анхдугаар уралдаанд оролцсоны ач холбогдол юу байв?

-Дархчууд маань уламжлалт зүйлээ маш сайн хийж байгаа. Түүнийгээ орчин цагт, ирээдүйд нийцүүлэхэд хувь нэмрээ оруулахыг гол зорилгоо болгож буй төсөл юм. Энэ хөтөлбөрт оролцсоноор илүү их туршлага хуримтлуулж байна. Иймэрхүү юм хийж болох юм байна гэсэн санаа бас авч байна. Миний хувьд уран дархны нарийн гүйцэтгэл, өнгөлгөө зэргээрээ дархчуудтай эн зэрэгцэнэ гэж бодохгүй байгаа. Уран дархны урлагийг насаараа сураад ч барахгүй гэж боддог.

-Уран дархчууд бүтээлүүдээ гадаадад гаргах боломж хэр байдаг вэ?

-Дэлхийн зах зээлд монгол гоёл чимэглэлийн төрөл сайн гарч эхлээгүй. Итали, Франц зэрэг Европын орнууд бол гоёл чимэглэлээ брэнд болгосон байгаа. Монгол брэнд дэлхийн тавцанд хүрэхэд хэцүү байна. Хэрвээ гарц байдаг бол манай уран бүтээлчдийн чадал чансаа бол огт гологдохгүй.

“Уламжлалаар ирээдүйг гоёхуй” нэртэй энэхүү уралдаан нь Германы Олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэг (GIZ), Щвейцарийн Хөгжлийн агентлаг (SDC)-ийн хамтын төслийн хүрээнд зохион байгуулж буй олон арга хэмжээнүүдийн нэг нь юм.

Монголын гоёл чимэглэлийн урлалыг хөгжүүлэхийг зорьж буй уг төсөл дахин нэг жил үргэлжлэх юм байна. Төслийн хүрээнд хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагаанууд нь уран дархны урлалыг дэмжихээс гадна боловсрол, эдийн засгийн үүднээс ашиг тустай байхыг зорьжээ.

-Монгол гоёл чимэглэлийн урлалыг хөгжүүлэх зорилготой төслийг хэрэгжүүлээд нэг жил болжээ. Уран дархчуудын талаар ямар дүгнэлттэй болсон бэ?  

-Өнгөрсөн хугацаанд миний олж авсан мэдээллээр уран дархчууд маань маш их тэвчээртэй хүмүүс юм байна. Жижиг, нарийн зүйлүүдийг хатгаж, урлана гэдэг хүнээс тэвчээр их шаарддаг. Нөгөө талаар тэд сэтгэхүй сайтай хүмүүс. Юуг, хэнд зориулж хийх вэ, бүтээлээ яаж урлах вэ гэдгээ мэдэж байдаг. Гуравдугаарт яг хүнд зориулж хийж өгдөг учраас хүнийг мэдэрч чаддаг. Бүтээлийн эзний зан характерийг мэдрэх ёстой байдаг. Иймээс маш олон талын ур чадвар дархан хүнд байдаг юм байна гэж харж байгаа.

-Төсөл зөвхөн урлаг соёл биш эдийн засгийн хувьд  ч чухал ач холбогдолтойг онцолж байсан. Энэ талаар дэлгэрүүлж өгнө үү?

-Бид нар Монголын алт, үнэт чулууг яаж ашиглавал эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж болох вэ гэдгийг бодсон. Алтаа шууд гадаадад гаргах биш дотооддоо эргэлтэнд оруулж болох юм байна гэдгийг. Нөгөө талаас гар аргаар алт олборлож байгаа иргэд маань өөрсдөө өөр мэргэжил эзэмших хүсэл байдаг бөгөөд тэр нь дархан байж болох юм гэж харж байгаа. Энэ утгаараа орон нутгуудад уран дарханы сургалт зохион байгуулсан. Сэлэнгэ айгийн Мандал сум, Баянхонгор аймгийн Баян-Овоо сумуудад бас гар аргаар олборлогчдыг сургалтанд хамруулсан. Нээрээ уран дархан гэдэг чинь ямар хүн байдаг юм, суралцаж болох уу гээд залуучууд их сонирхож байна лээ.

Эндээс үндэслээд боловсролын салбарт дэмжих үйл ажиллагаануудыг хэрэгжүүлж байгаа. Герман улс бол хосолсон боловсролын системээр дэлхийд тэргүүлж байдаг. Тэр утгаар нь Ражив Гандийн нэрэмжит Үйлдвэрлэл урлалын политехникийн коллеж дээр уран дархны ангийн хөтөлбөрийг европын хөтөлбөртэй уялдуулах ажил хийж байгаа. Мөн тус сургуулийн анги танхимуудыг багаж, тоног төхөөрөмжөөр хангасан. Ингэж байж шинэ залуу боловсон хүчнүүд маань сайн сурч, амжилтанд хүрч чадна. Түүнчлэн одоо байгаа уран дархчуудыг багшийн хөтөлбөрт хамруулж цагийн багшаар ажилуулах хувилбар явж байна.

Тэмцээнд оролцогч залуучууд маань дархны мэргэжлийг яг сурч эзэмшсэн нь цөөхөн байгаа. Хүн дагалдаж сурсан юмуу богино хугацааны сургалтаар сурсан хүмүүс байна.

-Төсөл дахин нэг жил үргэлжилнэ гэсэн.

-Ийм олон зорилгуудыг харж энэ төсөл нэг жил хэрэгжсэн. Дахинд жилийн хугацаанд үргэлжилнэ. Хэдийгээр монгол гоёл чимэглэл дэлхийн тавцанд хүрэхэд бэрхшээл их байгаа ч хүний нөөцөө бэлдэх болон түүнтэй холбоотой асуудлуудыг алхам алхмаар шийдэхийг хичээж байна. Тухайлбал, одоо бол Монголбанк бүх алтаа хураагаад авчихдаг учир уран дархчууд маань хаанаас алтаа худалдан авдаг эх сурвалж нь ил тод биш байгаа юм. Швейцарийн хөгжлийн агентлагтай хамтраад Уул уурхайн яамтай ярилцаж байгаад дотоодоосоо алтаа худалдан авах боломж нөхцлөөр хангахыг хичээж байна. Тэгж байж дархдууд хар захаас биш албан ёсоор сорьцожсон алт авах боломж бүрдэнэ. Жуулчид монголд ирээд монгол алтаар монгол уран дархан үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн худалдан авдаг дэлгүүртэй болж болно шүү дээ.  

Монгол Улс алт, мөнгө зэрэг үнэт метал, өнгөт болон эрдэнийн чулууны баялаг нөөцтэй. Энэхүү баялаг нөөцөө ашиглан эцсийн бүтээгдэхүүн хийж дотоод, гадаадын зах зээлд гаргах боломжтой юм. Хамтарсан төсөл нь үнэт үйлдвэрлэлийн хөгжлийг дэмжих, хувиараа алт олборлогч иргэдийн олборлосон алтаар эцсийн бүтээгдэхүүн хийх, улмаар эдгээр иргэдийг уран дархны чиглэлээр суралцаж, хөрвөн ажиллах боломж бий болгохыг зорьж байна. Түүнчлэн уран дархны уламжлалт сургалтын агуулгыг баяжуулан тэлэх, багшлах боловсон хүчнийг бэлтгэх зэргээр монгол уран дархны урлагийг өвлөн эзэмшиж яваа залуу дархчуудыг чадавхижуулах юм. Ингэснээр тэд Уламжлалаар ирээдүйг гоёх боломжтой болж байна.

24tsag.mn Холбоотой байя