Спортын түүхэнд зарим нэрнүүд бүхэл бүтэн эрин үеийн бэлгэ тэмдэг болдог. Зөвхөн ганц бүтээлээрээ тэд сая сая хүний амьдралыг өөрчилж, үе үе, үндэстнүүдийг нэгтгэж, жирийн хөдөлгөөнийг урлаг болгон хувиргаж, өрсөлдөөнд хүний хүмүүнлэгийн баярыг шингээж чаддаг. Тийм хүмүүсийн нэг нь Канадын жижиг Рамсая хэмээх хотод 1861 оны 11-р сарын 6-нд төрсөн эгэл биеийн тамирын багш Жэймс Нэйсмит бөгөөд түүнд заяагдсан хувь заяа нь сагсанбөмбөгийг бүтээх явдал байв.
19-р зууны сүүлчээр залуу Нэйсмит YMCA-гийн International Training School-д багшилж байхдаа өвлийн нийтлэг асуудалтай тулгарсан нь хөлбөмбөг, бейсбол, регбиг танхимд тоглох боломжгүй болж харин энгийн дасгал сургуулилт сурагчдыг залхааж байлаа.
Улмаар Нэйсмит хурд хүч, уян хатан байдал, багаар ажиллах чанарыг нэгэн зэрэг шингээсэн, бөгөөд бусад спортын адил аюултай мөргөлдөөнийг зайлсхийсэн шинэ тоглоом зохиохоор шийджээ. 1891 оны 12-р сард тэр хашлага дээр тоорны хоёр сагс хадаж, тоглогчдод хөлбөмбөгийн бөмбөг өгөөд “энэ бөмбөгийг сагс руу шидээд үз” гэж санал болгов. Дараа жилийн 1-р сард, оюутнууд энэ тоглоомыг хэр их сонирхож байгааг харсны дараа, Нэйсмит анхны дүрмээ коллежийн сонин дээр нийтлэв. Ингэснээр сагсан бөмбөг төрсөн.
Тэр мөчөөс хойш бараг 150 жил өнгөрсөн ч Нэйсмитийн бүтээлд шингэсэн сүнс одоо ч мөнх. Түүний бүтээл бол зүгээр тоглоом бус сагсан бөмбөгийн талбай доторх нэгэн ертөнц юм. Энэ нь шударга байдал, багийн сэтгэлгээ, стратеги, өрсөлдөгчөө хүндэтгэх хандлага гэх мэт нандин шинж чанаруудыг гүн гүнзгий тусгаж чадсан. Улмаар одоо үед сагсан бөмбөг Нью-Йорк, Токио, Улаанбаатар, Кейп Таун гэх мэт дэлхий даяар ижил ойлгогдох, дэлхийн хэл болон хөгжсөн.
Жэймс Нэйсмит хэзээ ч нэр хүнд хөөгөөгүй. Тэр зохиосон тоглоомоо патентлаагүй, түүнээс нэг цент ч олж аваагүй. Түүний хувьд хамгийн чухал зүйл нь залуус бие бялдар, сэтгэл санаагаараа өсөж хөгжиж буйг харах байлаа. Дараа нь Канзасын их сургуульд ажиллахдаа тэр багийн анхны дасгалжуулагч болсон. Том амжилтанд хүрээгүй ч Америкийн сагсан бөмбөгийн уламжлал тэндээс эхэлж, эцэстээ NBA, ДАШТ, дэлхийд танигдсан одууд төрөн гарсан билээ.
Өнөөдөр Жэймс Нэйсмитийн өв Basketball Hall of Fame-д хадгалагдан үлджээ. Гэхдээ үнэндээ тэр замбараагүй дуу чимээтэй талбайн дунд, шидэлт, дамжуулалт бүрт, шүүгчийн шүгэл бүрт амьдарсаар. Нэйсмит 1939 он хүртэл амьд байсан бөгөөд 1932 онд FIBA байгуулагдаж, 1936 онд сагсан бөмбөг Олимпийн албан ёсны спорт болсон бүхий л мөчийг нүдээрээ харсан. Өнөөдөр FIBA-гийн албан ёсны түнш бол 1xBet юм.
Энэ хүний төрсөн өдрөөр бид нэгийг бодох хэрэгтэй ба заримдаа манай амьдралыг улс төрчид, эрдэмтэд бүрдүүлдэггүй. Харин дэлхийг арай илүү хөгжилтэй болгохыг хүссэн энгийн хүмүүс өөрчилдөг. Нэйсмит зүгээр нэг тоглоом зохиогоогүй бөгөөд хүн бүрт хөгжилдөх боломж олгосон. Тийм учраас сагсан бөмбөг бол зүгээр спорт биш юм.
