Ноён ногоон нэг үеэ бодоход үнэ цэнээ алдаж, Америкийн эдийн засаг 2008 оны уналтаасаа гарч чадахгүй гацаанд орчихоод байна. Шуудхан хэлэхэд дэлхийн жандармын үүргийг 19 дүгээр зууны дунд үеэс эхлэн сайн дураараа гүйцэтгэсээр ирсэн АНУ дайнаар “бизнес” хийж, гэнэн орнуудаар гэдсээ тэжээдэг байж болзошгүй гэсэн таамаглалыг олон улсын эдийн засгийн шинжээчид дэвшүүлэх болсон. Вьетнам, Лаос, Ливи, Кувейтэд болсон дайнуудад хүний эрхийг хамгаалах, ардчиллыг дэмжих нэрээр зэвсэг барин орсон америк цэргүүд хамгийн сүүлд л гэхэд  Иракаас цөмийн зэвсэг олоогүйг дэлхий мэднэ.
   Харин одоо Иран, БНАСАУ-ын асуудал яригдаж, магадгүй үүнийг өдөөж буйгаараа АНУ ноён ногооны ноёрхлыг авч үлдэх оролдлогоо баталгаажуулж ч болзошгүй нөхцөл байдал бүрдчихлээ. Саяхан Б.Обама хоёр Солонгосын хилийн заагт орших цэрэггүй бүсэд айлчлах үедээ Умард Солонгосын нутгийг дурандсан тухай CBS мэдээлсэн. Бусдын газар нутагт хүний эрх, эрх чөлөө, ардчилал, цөмийн аюулгүй байдал гэсэн багаар халхавч хийн, зэвсэг агсан нэвтэрч ордог АНУ-ын стратегийн нууц эдүгээ нэгэнт дэлхий дахинд нээлттэй болсон тухай өгүүлдэг кино ч байдаг. Ямартай ч энэ улсын өр одоо 15,3 их наяд доллараар хэмжигдэж, эдийн засгийн ноёрхол нь нурж эхлэв.

   АНУ-ын гол өрсөлдөгч ойрын 10 жилдээ БНХАУ байх болно. Эдийн засгийн нөхцөл байдал нь хэдийнэ бүрдсэнийг өнөөгийн “тоон ухаан, бизнесийн урсгал” харуулж байна. ОХУ хэдийнээс АНУ-ын нөлөөнд автаагүй нь  дэлхийн жандармын хувьд мөн л томоохон тотгор. Ажиглаад байхад АНУ-ын зүгээс санаачилгыг гартаа авч,  дайн өдөөсөн, буу дуугаргасан орнууд газрын тос, эрдэс баялгийн асар их нөөцтэй хэдий ч хөгжиж чадаагүй улсууд байдаг.
  Харин одоо Монгол Улс аль ч утгаараа АНУ-ын анхаарлыг хамгийн ихээр татаж буй орнуудын тоонд багтах болов. Эдийн засгийн бодлогоороо тэргүүлэх эгнээнд яваа БНХАУ, нэр нөлөөгөө хадгалан барьсаар буй ОХУ-д сарвайгаад хүрч чадах газарзүйн түшиц газар нь Монгол Улс. Нөгөө талаар эрдэс баялаг, уран, газрын тосны танигдсан болон бүрэн судлагдаагүй арвин нөөцтэй орон бол мөн л Монгол улс. Магадгүй, энэ бүх нөхцөл байдал НАТО буюу Умард Атлантын цэргийн эвслээс Монгол Улсыг Ази тив дэх түнш орноороо онцлон нэрлэхэд хүргэсэн байж болох талтай.
  НАТО хийгээд Монгол Улсын хооронд удаан хугацааны, хамтын, харилцан үр ашигтай ажиллах хөтөлбөрийг боловсруулан гуравдугаар сарын 19-нд баталлаа. Энэ тухай мэдээллийг НАТО-гийн төв штабаас хэвлэлийнхэнд цацжээ. Уг хөтөлбөр нь өнөөх л аливаа дайн, зэвсэгт мөргөлдөөний хамаг шалтгаан, халхлах бамбай болдог олон улсын аюулгүй байдал, хүний эрх, ардчилал, энх тайвныг хангах үндсэн зорилгод тулгуурласан аж. Хөтөлбөрийн хүрээнд Монгол Улсыг терроризм хийгээд кибер халдлагаас хамгаалах тал дээр НАТО онцгой үүрэг хүлээх болж байна.

  Монгол Улсыг тойрсон гадаад сонирхол, нөхцөл байдал ийнхүү эдийн засаг болон эрх мэдэл, эрдэс баялаг, нөгөөтэйгүүр дэлхийд жанжлах сонирхолтой том гүрнүүдийн өрсөлдөөн талаасаа анхаарал татаж байгаа үед улс орны маань дотоод амьдрал хаашаа явж байна вэ?
  УИХ-ын болон Орон нутгийн сонгуулиа хамт явуулна, явуулахгүй хэмээн МАН, АН хоёр талцаад суучихлаа. Энэ нь сонгуулийн хямралд хүргэж, долдугаар сарын 1-ний үймээнийг дахин давтаж, төрийг хямраана гэдгийг хоёр талын аль аль нь гадарлаж байгаа.  Хөгжиж буй орнуудын сонгуулийг ил, далд аргаар хямрааж, төрийн зохицуулалтад  нь хөндлөнгөөс оролцон, үүнийгээ ардчиллыг хамгаалж буй хэрэг хэмээн нэрлэдэг олон жишээг бид мэднэ. Ялангуяа сүүлийн үед Монголд ардчилал байна уу, үгүй юу гэсэн асуулга хэвлэлээр өрнөж, АН-ын голдуу гишүүд идэвхтэй оролцох болсон. Ийнхүү сонгуулийн хямрал хаяанд ирчихээд, хаалга тогшиж буй энэ үед Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн оролцоотойгоор монгол хүн бүрийн сэтгэлд шарх үлдээсэн долдугаар сарын 1-ний үймээнийг шүүх прокурорын төвшинд дахин сэдрээж, нийгмийн анхаарлын төвд авчирч чадлаа. Долдугаар сарын 1 бол нийтлэг утгаараа хүчирхийллийн өдөр байсан. Хүчирхийллийг хүчирхийллээр дарах гэсэн оролдлогын улмаас таван хүн амь насаа алдсан. Харин одоо Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж хүчирхийллийг хүчирхийллээр сэдрээхийг оролдож байна. Энэ нь юунд хүргэж болох вэ?

  Уг нь манай Ерөнхийлөгч сайн хүн. Архины оронд сүү өргөе гэж хэлж чадсанаараа Далай ламын дараа орно. Цаазын ялгүй Монгол Улсыг тунхагласнаараа хүнлэг энэрэнгүй үйлстэн. Хүчирхийллийг хүчирхийллээр зогсоох боломжгүй гэдгийг Ц.Элбэгдорж энэ алхмаараа нотлохыг хүссэн. Ингээд бодохоор манай Ерөнхийлөгч сайн хүн. Гэхдээ тэр бас муу хүн. Туршлагатай улс төрчийн хувьд Монгол Улсын гадаад болон дотоод нөхцөл байдлыг тооцоолон үзэж, зөв нүүдэл хийсэн бол тэрбээр УИХ-ын сонгуулийн өмнөх энэ хариуцлагатай өдрүүдэд ард түмнээ долдугаар сарын 1-ний гэх үйл явдлыг ашиглан хагалан бутаргаж, иргэд болон цагдаа нарын хооронд хагарлын хар чулуу шидэхгүйгээ мэдэх учиртай байсан.
  Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тухай хууль болон Үндсэн хуульд “...Ерөнхийлөгч нь ард түмний эв нэгдлийг сахин хамгаалагч байна” гэж заасан. Энэ эрхэм үүргийн улмаас Ерөнхийлөгч  намын харьяаллаас татгалзан, төр, түмний төлөө хоёргүй сэтгэлээр зүтгэх учиртай. Эл үүргээ хээгүй П.Очирбат, хийгүй Н.Багабанди, муу хэлүүлж модоор цохиулаад ч болов Н.Энхбаяр нар биелүүлж ирсэн. Тэдэнд баруун гараа зүүн гараараа барих улс төрийн ухаан байсан хэрэг. Харин одоо барьцгүй Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн гавьяагаар “хүн буудуулсан” гэх цагдаагийн экс дарга нар маргаантай, хуучирсан, хүчингүй болсон гэх хуулийн зүйл заалтуудаар шүүхийн өмнө зогсож байна. Зогсож л байна биз. Авах ялаа авна уу, завшина уу, хэлмэгдэнэ үү, хамаагүй. Тэр тухай ярих гэсэнгүй.

  Өршөөлийн хуульд хамрагдсан гэх цагдаагийн дарга нарын асуудлыг урьд нь сөхөж байхгүй яасан юм бол гэсэн асуулт гарч ирнэ. Сонгууль хаяанд ирчихээд байгаа үед Ерөнхийлөгчийн зүгээс идэвхтэй оролцож буй энэ алхам нь ард түмэн болоод хүчний байгууллагуудын хооронд асар том ан цав гаргаж, тэр ангалд нь Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал ч ойчиж магадгүй болоод байгааг онцлохыг хүсч байна. Таван хүний амь үрэгдсэн нь үнэн. Одоо дөрвөн цагдаа ял авна л биз, яадаг юм. Тэднийг өмгөөлөх гэсэнгүй. Хамгийн гол нь энэхүү сэдвийг цаг үеэ зориуд олон хөндөж, хүчирхийллийг хүчирхийллээр сэдрээх улс төрийн арга замыг сонгосонд иргэн Ц.Элбэгдоржид харамсал илэрхийлэх эрх хувь хүний хувьд надад ч бас бий.
  Аливаа юм хяналтаас гарна, хяналтаа алдана гэж юу байдгийг уг нь ноён Ц.Элбэгдорж мэдэхийн сайнаар мэднэ. Долдугаар сарын нэгний өдөр Сүхбаатарын талбайд жагсаж, О.Магнай, Ж.Батзандан нарын ард ч билүү, урд нь ч билүү дарцаглаж явахдаа ухаарахын сайнаар ухаарсан байх учиртай. Тэр үед гудамжинд турхиран үймсэн олны дунд хашгирч явсан, улмаар хяналтаа алдсан Ц.Элбэгдорж одоо Ерөнхийлөгч болсон хойноо бүгдийг хянаж чадна гэвэл худлаа.
Иргэн Элбэгээгийн алдсан алдааны улмаас нэг байтугай байшин шатаж болох юм. Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн гаргасан алдааны улмаас бүхэл бүтэн улс орны нэгдмэл байдал хэлмэгдэж таарахгүй.