Эрх баригчид УИХ-ын сонгуулийн тойрог, мандатын хуваарилтаа хийж, албан ёсоор баталгаажуулснаас хойш багагүй хугацаа өнгөрөв. Сонгуулийн шинэ “газрын зураг”-аар нийслэлд 24, орон нутагт 52 мандат байхаар хуваарилсан нь АН-ын эгдүүцэл, эсэргүүцэлтэй нүүр тулсан ч тэдний хүслээр болсонгүй. Аргаа барсан АН-ын дарга С.Эрдэнэ УИХ-ын сонгуулийн тойрог, мандатын хуваарилалтад Ерөнхийлөгч Х.Баттулга хориг тавина хэмээн найдаж буйгаа илэрхийлээд, шаардлагатай тохиолдолд Үндсэн хуулийн цэцэд хандахаа онцолсон.

Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт, тэтгэврийн зээлийг нэг удаа тэглэх асуудал гээд томоохон хэд хэдэн шийдвэрт санал нэгдсэн Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийнхөө хоёр гишүүний намын гаргасан шийдвэрт төдийлөн хориг тавих магадлал нь бага. Энэ байдлаараа тэд санал нэгдэж, зуузай холбосоор сонгуультай золгож мэднэ.

Сөрөг хүчин АН-ын зүгээс тойрог, мандатын хуваарилалтаар Цэцэд хандлаа ч гуравдугаар сарын 2-ныг хүртэл ямар нэгэн хуралдаан зохион байгуулах боломжгүй гэдгээ тэд хэдийнэ илэрхийлчихсэн. Ерөнхийлөгчийн зүгээс хориг тавих найдлага бага, Цэцийн хуралдаан нэг сарын хугацаанд “засварласан” энэ цаг үед С.Эрдэнэ дарга, АН-ын зүгээс яаж ч улс төр хийгээд суурин дээрээ хий эргэхээс өөрцгүй гэсэн үг.

Гагцхүү С.Эрдэнэ даргын эгдүүцлээс илүүтэй өөр нэгэн сонирхолтой асуулт хөврөх болсон нь нийслэлд 24, орон нутагт 52 мандатын хуваарилтаас Ерөнхийлөгчийн халаасанд хэд нь очих вэ?. Нэг үгээр, УИХ-ын сонгуулийн 76 мандатаас хэдэн квот нь Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад ногдох бол? Учир нь, үүнийг илэрхийлэх үйл явдал өнгөрсөн өдрүүдийн улс төрд ганц нэгээр тодров.

Жишээ нь, олон нийтэд Чөлөөт ахмадын холбооны нэрээрээ танигдсан Г.Баасан АН-ын Үндэсний бодлогын хорооны гишүүний нөхөн сонгуульд нэр дэвшихээр намын дарга С.Эрдэнээс батламжаа авсан нь саяхан. 

Нэгэн цагт төр, засгийн тэргүүнүүдтэй тэмцэж явсан түүний замнал 2017 оны наймдугаар сараас Авлигатай тэмцэх газрын дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөлийн даргаар болсноор өөрчлөгдсөн. Х.Баттулга Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөснийхөө дараа хийсэн томилгооны тэргүүнд шугаманд Г.Баасан байсан нь олон хүнд асуулт гайхширал төрүүлсэн ч тэрбээр Олон нийтийн зөвлөлд очсоныхоо зорилгыг гаргасан. 

Мэдээлэлд ойр байдлаа ашиглан бусдын эрх ашгийг хөндсөн зарим хэрэгтэй холбоотой асуудлыг ямар нэгэн цензургүйгээр олон нийтэд түгээж, улс төрийн зорилгоор ашиглах болсон нь нууц биш, хүн бүрийн өмнө ил болсон асуудал. Г.Баасан хатагтай ч Ерөнхийлөгчийн "цензургүй цагаан хоолой" болтлоо Ерөнхийлөгчид шадарласан. Харин энэ удаад АН-ын ҮБХ-ны хорооны нөхөн сонгуульд нэр дэвшихээр батламжаа авсан Г.Баасангийн зорилго арай өөрөөр илэрч мэднэ, магадгүй УИХ-ын сонгуульд нэр дэвших эцсийн шалтгаантай ч байж мэднэ. Түүний хувьд нөхөн сонгуулийн үр дүнгээр ҮБХ-ны гишүүн болох магадлал нь өндөр. Бараг сонгогдож таарна. Харин тэр үед УИХ-ын сонгуульд АН-аас нэр дэвших эрхтэй болсон Г.Баасанд С.Эрдэнэ дарга хаана, аль тойрогт мандат олгох вэ гэдэг нь сонирхолтой.

Ямар ч байсан АТГ-ын дарга асан Х.Энхжаргалыг албан тушаалаас нь буулгахад "үнэтэй" хувь нэмэр оруулсан Г.Баасангийн шагнал нь сонгуулийн аль нэг тойрог байх магадлалтай.

Үүнээс гадна үзэл бодлоо илэрхийлэх замаар АН-ын дарга С.Эрдэнэд шүүмжлэл дайх болсон УИХ-ын гишүүн асан Г.Уянгыг дурдаж болно. Ерөнхийлөгчийн зөвлөхийн албатай түүний хувьд АН-аас УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшихээ илэрхийлсэн ч түүнийг нь С.Эрдэнэ хүлээж аваагүй.

Үүнд нь эгдүүцсэн Г.Уянга "АН-аас нэр дэвшихийн тулд эхлээд гишүүн болно, 12000 төгрөг. ҮБХ-ны гишүүн байх ёстой, зургаан сая төгрөг төлнө. Үүнийг давж чадвал 60 саяыг төлнө. Тэр мөнгө чиний сонгуульд зарцуулагдахгүйг чи мэдэж байгаа. Зүгээр л хариуцлагагүй, тайлан тавьдаггүй намын асар том бункерт орно. Чиний сурталчилгаанд явах намын гишүүдэд энэ мөнгө цалин болж очихгүй, тэдний хөлсийг чи 60 саяасаа гадна төлнө" хэмээн АН-ын даргад үг чулуудах болов.

Сонгуулийн кампанит ажлаас нь эхлээд өнгөрсөн хугацаанд дэргэд шадарлуулж ирсэн зөвлөхийнхөө энэ бухимдлыг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга анзаарсан л байж таарна.

Тиймээс АН-ын дарга С.Эрдэнийн шийдвэрт нөлөөлж зөвлөх Г.Уянгынхаа нэр дэвшүүлэх замыг засах нь Ерөнхийлөгчид алга урвуулахтай адилхан, цаг хугацааны л асуудал. Ил болсон дээрх хоёр эрхэм болохоос УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшигчдээ тодруулах АН-ын процесст үзүүлэх Ерөнхийлөгчийн нөлөө их болов уу.

Учир нь, тэрбээр Ерөнхийлөгчийн албан тушаалд очихоосоо өмнө АН доторх нөлөө бүхий фракц болох МоАХ-ны тэргүүний албатай явсан. Одоо ч тус холбоонд өөрийн гэсэн нөлөөтэй яваа. Сонгуулийн ялалтын бялууны зүсмээс хамгийн томыг нь хүртдэг, Засгийн газрын сайд нарын томилгоонд голлох нөлөөтэй оролцож ирсэн МоАХ-ны нөлөө одоо ч АН-д хүчээ алдаагүй нь АН-аас нэр дэвшүүлэх квотын тодорхой хувийг эзлэх нь дамжиггүй. Гагцхүү МоАХ-ны биш Монгол Улсын Төрийн тэргүүн Х.Баттулгын халаасанд хэдэн квот яваа, намын дарга С.Эрдэнэ түүнийг нь ёсоор болгох уу гэдэг нь сонирхолтой сэдэв. Энд АН-ын дарга асан, одоо Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргын албыг хашиж байгаа З.Энхболд ч тодорхой хэмжээнд нөлөөлж таарна.

Эцэст нь хэлэхэд ээлжит сонгуулийн өмнө өрсөлдөгчөө намнадаг, харлуулдаг, нэр дэвших эрхийг хязгаарладаг танил технологи Монголын улс төрд өнөөг хэр нь байгаа бол прокурор, Авлигатай тэмцэх газар, шүүгчдийг хөдөлгөх эрх мэдэл Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл, түүнийг даргалдаг Х.Баттулгын гарт байгааг санахад илүүдэхгүй.

Г.Эрхэс