Улирч одох гэж буй 2017 он мэдээж хэрэг, олон сонин содон үйл явдлаар дүүрэн байсан. Ялангуяа улс төрийн амьдралд. Засаг төрөө шилгээж унагаснаас эхлээд ясли цэцэрлэгийн балчрууд шиг УИХ-ын багачуул нь янз бүр болоод л. Төрийн түшээ болж хөлөө олох нь бүү хэл, турсик бандааш, түмпэн жаазны нэр хочтой болцгоохов дээ. Түүх түүхээрээ л үлддэг хойно эргэн сануулахад юун нь буруу гэж. 

 

УИХ-ын гишүүн Л.Энхболд баяр наадмын үеэр өөрийн сонгогдсон Өмнийн говийнхондоо нэгэн сонирхолтой бэлэг тараажээ. Тэрбээр Залуу уяачдын холбооны гишүүдэд хурдан удмын дааганы жолоо атгуулахдаа гоёмсог жаазтай өөрийнхөө хөргийг хамт бэлэглэсэн нь тухайн үед цахим ертөнцөөр тарж олны нүдийг бүлтийлгээд авсан. Ямартаа л их аварга Асашёорюү өөрийн цахим хуудсандаа “Ёооё, ямар би биш дээ” хэмээн уулга алдаж байхав. Ингэж эрхэм гишүүн “Жааз Энхболд” хоч зүүсэн бөгөөд өмнөх УИХ-ын зарим гишүүн дөчийн бидон болон усны саван дээр зургаа буулган сонгогчдодоо тарааж байсан түүхийг давтсан юм. 

 

Харин УИХ-ын хамгийн залуу гишүүнээр нэрлэгдэж, сонгуулийн сунгаанд хэн ч танихгүй хүүхэд гүйж ороод гишүүн болон тодорч, аз од нь гийснээрээ гайхагдаж явсан Д.Гантулга идэр залуу насныхаа ид хавыг арай л өөрөөр харуулсан. Чуулганы танхимын нэгэн “ангийнхныхаа” уур цухлыг барсан үйлдлийнхээ талаар хэвлэлээр тайлбар  хийхдээ болчимгүй алдаа гаргасан нь түүнд хачир нэмэх шалтаг болсон юм. “Хүчингийн хэрэг”-т холбогдсоныхоо дараа хэсэг чимээгүй байсан тэрбээр өөрөөс нь үг унагахаар ээрсэн сэтгүүлчдэд “Би дотуур хувцсаа өмсөж гарна. Хэзээ ч тийм юм байхгүй” гэснээр яах аргагүй “бандааш” хочийг зүүсэн билээ. Товчхондоо “Тийм, үгүй” хоёрын аль нэгийг хэлбэл л болоо биш үү. Заавал дотуур хувцсаа өмсдөг өмсдөггүйгээ хэлэх шаардлага байв уу гэх төсөрхөн бодол улс төрч болох гэж улайран зүтгэх “тэнэгхэн” залууг харахаар өөрийн эрхгүй төрдөг юм. Түмэн олонд турсик бандаашаараа дуудуулсан төлөөллөө эргүүлэн татах гэж хан Хэнтийнхэн жагсаад ч бараагүй. Энэ жилийн турсик бандааш ирэх жилд зодог шуудаг болоосой доо, ядаж. 

 

Эдгээрээс гадна гомдомхой тунимхай нь дэндэж, чихрээ голсон хүүхэд шиг ааш гаргадаг “урвагар”-ууд бас байсаан. Тухайлбал, өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард УИХ-ын Тамгын газраас УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүүд өрөөгөө суллаад өөр өрөөнд суухыг санал болгосон байдаг. Энэ санал эрхэм гишүүнд огт таалагдаагүй. Тиймдээ ч О.Баасанхүү гишүүн "Энэ асуудал бол зүгээр нэг өрөөний асуудал биш. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнө МАХН-ыг юу ч биш болгож харагдуулах гэж байна. Би том өрөөнд суухдаа гол нь биш. Хаана ч суусан болно. Сүхбаатарын талбайд гэр бариад сууж ч болно" гэсэн сүржин мэдэгдлийг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслэлээр цацаж, хэдэн орой шоудсан. Нэгэнт тэгээд хэлчихсэндээ бантсан уу, яасан нийслэлийн Засаг дарга С.Батболд болон Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн хэлтэст албан бичиг илгээж Сүхбаатарын талбайд гэр барьж суух зөвшөөрөл хүсч байсан удаатай. Хууль батлалцах хариуцлагатай үүрэг хүлээсэн төрийн түшээ хүнд “...өөрийн албан өрөөгөө жанжин Д.Сүхбаатарын төв талбайд шилжүүлэх  болсонтой холбогдуулан монгол гэр барих зөвшөөрөл олгохыг хүсье” гэсэн албан тоот ийш тийш нь шидээд сууж байхаас өөр ажил байдаггүй хэрэг үү. Ингэж төрийн ордноос гарч талбайд гэр барьж суутлаа намаа өмгөөлж, Н.Энхбаяраа хамгаалж явсан эр наймхан сарын дараа нөгөө их хайр зарлан ширээ сандлаа нүүлгэхдээ хүрч байсан бүхнээсээ урваж орхисон нь өнөөгийн улс төрчдийн үнэн царайг харуулах шиг. Тэр бүү хэл, “Би намаа Н.Энхбаяраас салгаж чадлаа” хэмээн хээвнэг хэлж суух нь инээдэмтэй санагдах. Үнэндээ түүний нам ч гэж хаана байхав, Н.Энхбаяргүйгээр МАХН ч гэж  юу байхав. Чухам МАХН-ын сүүдэр дор, Н.Энхбаярын “суганы үс” болж явсандаа УИХ-д хөл тавьсныг нь  хэн бүхэн мэдэх л газар. Шуудхан хэлэхэд, МАХН-гүйгээр, Н.Энхбаяргүйгээр О.Баасанхүү улс төрд “нусанбуу” шүү дээ.  

 

Парламентын тогоон дахь нөгөө тунимхай нөхөр нь дээрх гурваа бодвол нам хийгээд аливаа улс төрийн хүчний дэмжлэг аваагүй, бор зүрхээрээ, зон олныхоо итгэлээр гарч ирсэн УИХ-ын гишүүн С.Жавхлан. Уур нь хүрэхээр төв талбай дээр үсээ хусчихдаг, дур нь хүрвэл сонгогдсон дүүрэгтээ очоод ард иргэдтэйгээ хамтраад хогоо цэвэрлэчихдэг энэ бие даагч, төрийн түшээ “Төрийн гурван өндөрлөгт хүргүүлсэн шаардлагад минь хариу өгөхгүй бол ажлынхаа өрөөнөөсөө  гарахгүй” гэсэн. Тэгээд ч зогсоогүй, “Та нар минь намайг Төрийн ордонд ирдэггүй, ажлаа хийдэггүй гэлээ. Тэгвэл би Төрийн ордноос гарахгүй, өрөөндөө амьдрахаар шийдлээ” хэмээн мэдэгдэж, 81 цагийн турш өрөөнөөсөө гаралгүй амьдарсан юм. Хэрэг тарьсан үл бүтэх нөхдийг цагдаагийнхан гавлаж авчраад камерт хийж, улмаар 72 цаг саатуулдаг тогтолцоо байдаг даа. Түүнийг санагдуулсан дээрх үйлдэл цагийн хувьд давж гарсан төдийгүй сайн дурын үндсэн дээр бас  төрийн түшээгийн өрөөнд болсноороо давуутай, бас давтагдашгүй юм даа. Хаврын чуулганы нээлт дээр ч тэр ирээгүй. “Та бүхнийгээ, монгол төрөө ч даатгаж, уул ус овоондоо үнэнийг өчих цаг ирсэн гэж мэдэрсэн учраас энэ сарын 5-нд Их хурлын чуулганы албан ёсны нээлтийн үеэр миний бие Бурхан халдун хайрхан дээр байх болно гэдгийг та бүхэнд сонордуулах гэсэн юм” хэмээн мэдэгдээд алга болсон. Уг чанартаа уул овоо тахиж явсан уу, улс төр хийж явсан уу, бүү мэд. 

 

 

Иймэрхүү л үйл явдлыг энэ онд онцлох байна. “Гахай хариулсан хүн уураа бардаг”  гэдэг дээ. Хусмаа чамласан хүүхэд шиг Монголын төрд хошуу унжуулан эрхэлсэн энэ хэдэн дэггүй “бацаан” хэзээ жинхэнэ утгаараа улс төрийн тогоонд чанагдсан, мэдлэгтэй, мэдрэмжтэй даацтай улс төрч болох бол. Улс төрд тэд үнэхээр балчирдаж байна. “Хүүхэд ийм насан дээрээ хөөрхөн шүү” гэдэг хэлц байдаг ч тэднийг насанд хүрэхийг хүлээтэл бас чиг зай байна даа.