Үндэсний хувцсаараа гоёж, нүүрэндээ инээмсэглэл тодруулсан тэрсхэн монгол хүүхдүүд. Тэдний харцнаас  аз жаргал, хайр мэдрэгдэнэ. Яагаад монгол хүүхдүүд хэмээн онцолсон бэ гэхээр тэд бага насандаа гаднын гэр бүлд үрчлүүлсэн хүүхдүүд 10-аад жилийн дараа эх орондоо ирж, зан заншил, түүх соёл, монгол оронтойгоо танилцаж яваа нь энэ болохоор тэр.

Манай улс Хүүхэд хамгаалах болон улс хооронд үрчлэх асуудлаар хамтран ажиллах тухай Гаагийн конвенцид 1999 онд нэгдэн орсон байдаг. Үүнээс хойш АНУ, ХБНГУ, БНСУ, БНФУ, Нидерланд, Канад, Итали, Австрали, Англи, Бельги, Япон, Дани, Испани, Финлянд, Швед, ОХУ, Шинэ Зеланд, Итали зэрэг 17 улсад 269 хүүхэд үрчлүүлжээ. Эдгээрээс АНУ-д 156, ХБНГУ-д 34, Францад 20 хүүхэд үрчлэгдэн амьдарч байна.

Гаагийн конвенци болон “Хүүхдийн эрхийн тухай” НҮБ-ын конвенцид итгэмжлэгдсэн байгууллага буюу зуучлагч байгууллагаар дамжуулан гадаад үрчлэлийг хийж болохыг зохицуулсан бөгөөд 269 хүүхдээс 171 нь ийм байгууллагаар үрчлэгджээ. Үүний нэг нь АНУ-д төвтэй “Холт интернэйшнл” хүүхдийн төлөө олон улсын байгууллага бөгөөд уг байгууллагаар дамжин 71 хүүхэд АНУ-ын гэр бүлд үрчлэгдсэн байна.

Тус байгууллага нь Гадаадын иргэн, харьяатын газартай хамтран үрчлэгдсэн хүүхдийг төрөлх эх оронтой нь танилцуулах аялалыг 2017 оноос хойш зохион байгуулж байгаа аж. Энэ хүрээнд 2005-2012 онд “Холт интернэйшнл” хүүхдийн төлөө олон улсын байгууллагаар зуучлуулан үрчлэгдсэн хоёр бүлийн таван хүүхдийг ийнхүү эх оронтой нь танилцуулж байна.

 Энэ бол Антонук болон Миллерийн гэр бүлийнхэн. Тэднийг Гадаадын иргэн, харьяатын газраас монгол гэрт хүлээн авав. Энэ үеэр Антонук болон Миллерийн гэр бүлийнхэн гэрийн хоёр талаар сууж, хүүхдүүд хичээл сурлагадаа ямар амжилт гаргаж, тэдний амьдрал хэрхэн өөрчлөгдөж байгаа талаар сонирхуулж байв. Хоёр гэр бүлийн ээжүүд хүүхдүүдээ сайн хүмүүжүүлэх, хичээл сурлагад нь анхаарахын тулд гэртээ байдаг гэсэн.

-Миний хоёр хүү гэр бүлдээ аз жаргал, баяр баясал бэлэглэдэг-

Антонукийн гэр бүлийн тухайд Антонук Жакк Даваабаяр, Антонук Чарлие Баяр гэсэн хоёр хүүтэй. Том хүүгээ 2006 онд үрчилсэн бөгөөд өдгөө 14 настай. Харин бага хүүгээ дөнгөж ой гарантай байхад нь 2010 онд үрчилж авчээ.  Тэдний хувьд хүүхэд үрчилж авахаар олон орныг судалж үзсэн бөгөөд Монгол Улс таалагдсан учир том хүүгээ өргөн авч, дараагийн хүүхдээ ч гэсэн монголоос өргөж авахаар шийдсэн байна. Ээж, аав хоёр нь ингэж бүлийнхээ тухай ярих үед бага хүү Антонук Чарлие Баяр ээжийнхээ гараас зууран  эрхлэнгүй сууна. Энэ үед нь ээж нь хүүгээ үнсэж, энгэртээ наан тэвэрнэ. Нэг ч гэсэн бяцхан үрс элэг бүтэн болж, сайн айлд үрчлэгдэн хайраар өсч торниж явааг харахад сайхан байлаа. 

Аавынх нь тухайд АНУ-ын томоохон барилгын компанид менежерээр ажилладаг. Гэр бүлийнхээ төлөө их шаргуу ажилладаг гэнэ. Тэрбээр  “Миний хоёр хүү хоёул “Баяр” нэртэй. Гэр бүлдээ аз жаргал, баяр баясал бэлэглэдэг, хоёр эрдэнэ минь” гэсэн юм. 

Хүүхдүүд аль хэдийн ирээдүйд ямар мэргэжилтэй болох хүсэл мөрөөдлөө тодорхойлжээ. Бага хүү далай тэнгисийн амьтдыг судлах их дуртай. Тиймдээ ч далай тэнгисийн амьтдыг судалдаг биологийн судлаач болно гэв. Харин том хүүгийн хувьд хуульч болох зорилго тавьжээ. Мөн усан спортоор хичээллэдэг бөгөөд муж улсуудын дээд амжилтуудыг эвдэж чаджээ. Ирээдүйд олимпод оролцох чин хүсэлтэй гэдгээ мөн хэлсэн.

-Миний бага хүү амьдралдаа авсан хамгийн том төрсөн өдрийн бэлэг минь-

Миллерийн гэр бүлийн хувьд том хүү Миллер Аугуст Төгсбаярыг 2005 онд үрчилжээ. “Хүүгээ үрчилж авахаас өмнөхөн хүүхдийн сувиллын газартай танилцахад асрамжлагч багш нь хүүхдүүдийг их сайн халамжилж, хайрлаж байгаа нь таалагдсан. Тухайн хүүхэд багаасаа эцэг, эхийнхээ хайр энэрлийг мэдэрч чадаагүй ч өөр хүмүүсийн хайр халамжийг авах нь чухал гэж үздэг. Тиймээс хүүгээ үрчилж авсныхаа дараа дараагийн хүүхдүүдээ Монголоос авна гэж шийдсэн” хэмээн ярьсан юм. Ингээд Миллер Елизабет Сарнайг 2009 онд, Миллер Албин Тамирыг 2012 онд үрчилж авжээ. 

Бага хүүгийн тухайд шүүгч болох хүсэлтэй бол дунд охин нь мэс заслын эмч болох мөрөөдөлтэй. Учир нь тэрбээр гимнастикаар хичээллэдэг бөгөөд гарандаа хэд хэдэн удаа бэртэл авснаас үүдэн спортоо орхиход хүрсэн аж. Харин том хүү нь хувийн бизнес эрхлэх зорилго тавьжээ.

Том хүүгээ “их зөөлөн сэтгэлтэй, даруу төлөв. Гэхдээ саад бэрхшээлийн өмнө их шийдэмгий, хүчтэй” хэмээн магтаж байлаа. Тэрбээр гутлын загвар их сонирхдог гэсэн. Харин Миллерийн гэр бүлийн туяа бутарсан хацар, ягаахан уруултай охин тэр гэрийн чимэг юм. Ээж аав нь ч түүнийг бүсгүй хүн болохоор нь ч тэр үү, нандигднаж харагдана.

Аавын тухайд АНУ-д тосны үйлдвэрт менежерээр ажилладаг. Тэрбээр нэг зүйлийг гойд ярих дуртай юм билээ. Энэ нь Миллерийн гэр бүл бага хүү болох Тамирыг төрсөн өдрөөрөө үрчилж авсан байна. Үрчлэлийн бүх бичиг баримт тухайн өдөр бүрдэж, хүүтэйгээ уулзсан учраас "амьдралдаа авсан хамгийн том бэлэг минь” хэмээн төрсөн өдрөө монголд тэмдэглэж байснаа хуучилсан юм.

Манай улс гаднын улсад үрчлүүлсэн хүүхдээ хэрхэн хараа хяналт тавьдаг талаар Виз зөвшөөрөл харъяатын газрын мэргэжилтэн Ц.Номингоос тодруулахад  “Үрчлэлийн дараах хяналтыг гэрээгээр зохицуулдаг” гэв. Мөн тэрбээр “Үрчлэлийн дараах хяналт гэдэг хамгийн чухал. Хүүхдүүд төрсөн газраа мэдэж, түүх соёлтойгоо танилцах нь энэ уулзалтын гол зорилго, үр дүн юм. Мөн бид шаардлагатай тохиолдолд үрчлэгч гэр бүлийн зардлаар тухайн хүүхдийн амьдарч буй нөхцөл байдалтай газар дээр нь очиж танилцдаг. Түүнчлэн зуучлагч байгууллага, Гадаадын иргэн харъяатын газар, үрчлэгч гэр бүлтэй гурван талын хэлэлцээр хийдэг.

Уг гэрээнд үрчлэгч эцэг, эх бичиг ирүүлж байхаар заасан. Тухайлбал, гурав хүртэлх насны хүүхэд үрчилж авсан бол хагас жилд нэг удаа, 4-8 настай хүүхэд үрчилсэн бол жилд нэг удаа 9-16 настай хүүхэд үрчилсэн бол хоёр жилд нэг удаа үрчлэлийн дараах тайланг ирүүлэх ёстой. Ингэхдээ эцэг эх биш тухайн орон нутгийн нийгмийн ажилтан бичиж, хүргүүлэх юм” хэмээн тайлбарлалаа.

Манай улс Гаагийн конвенцийн хүрээнд өнгөрсөн онд гурван хүүхэд үрчлүүлжээ. Харин энэ онд хүүхэд үрчлүүлээгүй байна.

Гэр бүлийн халуун дулаан уур амьсгал хүссэн бяцхан үрсийг хайраар энэрэн, зорилготой хүн болгон өсгөж байгааг харахад сайхан байлаа.

Б.Лхам