Тэжээгчээ алдсан хүүхдийн тэтгэмжийг үндэслэлгүйгээр зогсоосныг эсэргүүцэж, ээжүүд болон хуульчдын төлөөлөл мэдээлэл хийлээ.
Энэ оны тавдугаар сарын 3-ны өдөр Хөдөлмөр халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газрын улсын байцаагчийн “Асаргааны тэтгэмж зогсоох тухай” албан шаардлага гарчээ. Уг албан шаардлагыг үндэслэн нийслэл Улаанбаатар хотын хэмжээнд 400 гаруй ээжид олгогдож байсан 2700 орчим хүүхдийн тэтгэмжийг зогсоосон байна.
Тиймээс хуульчдын зүгээс ээжүүдтэй хамтарч өнгөрсөн хугацаанд Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх, Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд С.Чинзориг, ХХҮЕГ-ын дарга Нямдаваа, нийслэлийн Нийгмийн халамжийн газарт хандаж өргөдөл гомдол гаргажээ. Гэтэл зөвхөн нийслэлийн Нийгмийн халамжийн газраас “Бидний харьяалан шийдэх асуудал биш тул ХНХЯ-нд хандаж асуудлаа шийдүүлнэ үү” гэсэн хариу ирсэн байна. Тиймээс энэ удаагийн хэвлэлийн хурлыг зарласнаа хурлын эхэнд цохон тэмдэглэсэн юм.
Энэ талаар ээжүүд “Гурван тохиолдолд тэтгэмжийг зогсоох тухай заасан байна. Эхнийх нь хүүхдүүдийнхээ эцэгтэй гэрлэлтээ батлуулаагүй байсан, хоёрдугаарт гэрлэлтээ батлуулсан ч хүүхдээ ээжээр нь овоглосон, гуравдугаарт жирэмсэн байхад нь нөхөр нь нас барсан бол хүүхдэд олгогддог тэжээгчээ алдсаны тэтгэмжийг зогсоох тухай заасан байгаа.
Бидний хувьд нөхрөө нас барсны дараа тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж тогтоолгохоор шүүхэд хандсан. Шүүхээс нөхрийн хамаатан болон бусад гэрч болох хүмүүсийн мэдүүлгийг үндэслэн нас барсан хүн хүүхдүүдийн аав, тухайн эмэгтэйтэй хамтран амьдрагч мөн байсан гэдгийг тогтоож, шийдвэр гаргасан. Шүүхийн шийдвэрийг үндэслэн бид тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж авч ирсэн.
Гэтэл одоо “Нас барсан хүнийг хүүхдийн биологийн эцэг мөн болохыг Шүүх шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгээр тогтоолгосны дараа тэтгэмжээ ав” гэж байна. Нас барсан хүнээс яаж дээж авч шинжилгээ хийх юм бэ. Нөхөр нь нас барсны дараа задлан шинжилгээ хийлгэсэн цөөн хэдэн тохиолдол бий. Шүүх эмнэлгийн архивт шинжилгээ хийлгэх дээж хадгалагдан үлдсэн байх, боломжтой гэсний дагуу зарим ээж шүүх эмнэлэгт хандсан. Гэтэл “Шинжилгээ хийх дээж байхгүй” гэдэг хариу ирсэн.
Шүүх эмнэлэг шүүхийн шийдвэрээр эцэг тогтоох шинжилгээ хийдэг. Тэр шийдвэрийг гаргуулахын тулд 70200 төгрөг, шүүх эмнэлэгт шинжилгээний төлбөр 100 гаруй мянган төгрөг төлөх болсон. Хань нөхрөө алдсан, 1-5 хагас өнчин хүүхэд өсгөдөг ээжүүдэд энэ бол их мөнгө. Гурван ихэр хүүхэдтэй үлдсэн ээж ажил хийх боломжгүй болж, хүүхдүүдээ тэтгэмжийн мөнгөөр өсгөдөг. Ийм атал нийгмийн хамгийн эмзэг хэсгийн тэтгэмжийг хассанд харамсаж байна” гэлээ.
Харин хуульчдын хэлж байгаагаар “ХХҮЕГ-ын улсын байцаагчийн “Асаргааны тэтгэмж зогсоох тухай” албан шаардлагыг Гэр бүлийн тухай хуулийн 23.2, Халамжийн тухай хуулийн 31 гэсэн хамааралгүй хоёр заалтыг үндэслэсэн гаргасан байна.
Хүүхдийн аав эсвэл ээж амьд. Хүүхдээ өсгөж байгаа нь нөгөөгөөсөө хүүхдийн тэтгэмж авах гэж байгаа тохиолдолд заавал эцэг/эх/ тогтоох шинжилгээ хийдэг. Үүнийг Гэр бүлийн тухай хуулийн 23.2 дахь заалтаар зохицуулдаг.
Халамжийн тухай хуулийн 31 дэх заалтаар албан тушаалтанд хариуцлага тооцох талаар заасан байдаг. Уг заалт эдгээр ээжүүдэд огт хамаагүй. Харин хуурамч бичиг баримт бүрдүүлж тэтгэмж авсан тохиолдолд дутуу хянаж хариуцлага алдсан албан тушаалтнуудад хамаатай заалт” гэв.
Түүнчлэн Гэр бүлийн тухай хуульд гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй хүмүүсийн дундаас төрсөн хүүхэд гэрлэлтээ батлуулсан хүмүүсийн дундаас төрсөн хүүхэдтэй нэгэн адил эрх эдэлнэ гэж заасан байдаг. Хуулийн заалттай зөрчилсөн учраас шийдвэрээ эргэж харахыг хүсэж байна.
Эмзэг бүлгийн ээжүүдийн тэтгэмжийг зогсоогоод амьжиргааных нь эх үүсвэрийг тасаллаа. 10 жил тэтгэмж авсан ээжээс эргээд авсан тэтгэмжээ төлөхийг шаардаж байна. Тэтгэмж олгох үндэслэл болсон шүүхийн шийдвэрийг хуурамч гэж үзэж байгаа юм уу. Энэ асуудлыг ХНХ-ын сайд эрх хэмжээнийхээ хүрээнд шийдэх эрхтэй" гэлээ.
Г.Алимаа
