Ерөнхийлөгчийн хүний эрх, хуулийн бодлогын зөвлөх Ч.Өнөрбаяртай ярилцлаа.

-   Ерөнхийлөгчийн тамгын газраас өргөн барьсан “Шилэн данс”-ны тухай хууль УИХ дээр унасан. Гэхдээ та бүхэн энэ хуулийг дахин оруулж ирэх гэж байгаа гэлээ. Ингэхдээ засч, залруулсан зүйл байгаа юу?

- Ерөнхийлөгчөөс “Шилэн данс”-ны тухай хуулийг өргөн барьсан боловч хэлэлцэх шаардлагагүй гэдэг шалтгаанаар унасан байгаа. Ухаалаг төр рүү шилжих санаачилгын хүрээнд энэ хуулийг зайлшгүй санаачилж гаргах ёстой гэсэн байр суурьтай байна. Гишүүд энэ хуулийн нэрийг их шүүмжилж байсан. Мөн дагалдах бусад өөрчлөлтийн асуудлуудыг шүүмжилсэн. Бидний хувьд мэдээллийн эрх чөлөөний байдлын тухай хууль, төсвийн тухай хуультай уялдуулаад давхардаж байсан зүйлүүдийг нь цэгцлээд оруулж ирж байгаа. Мөн иргэний аудитаар бүтцийг хянахыг болиулсан. Харин цахим хаяг руу хандалт хийж байгаа иргэн бүр хяналт тавьдаг байя гэж байгаа юм. Мөн иргэдийн хандсан хүсэлтийн дагуу иргэний аудит хяналт хийдэг болно. Заавал иргэний аудит гэх бүтцийг бий болгохгүй. Харин тус хуулийн нэрийг өөрчлөхгүй. Учир нь дэлхий дээр парламент гэдэг нэг л ойлголт байдаг. Гэхдээ орон бүрт өөр, өөрөөр хэлэгддэг. Орост дум гэдэг бол Америкт Конгресс гэдэгтэй ижил. Түүн шиг “Шилэн данс” гэсэн нэртэй байна. Агуулга нь бол төсвийн зарцуулалтыг ил, тод болгох шүү дээ.

-   Хууль боловсруулахдаа өөр анхаарч байгаа зүйл байгаа юу?

-  Бид хууль боловсруулахдаа нэг их том болгох биш цомхон яг асуудлаа шийдэж чадах л хуулийг боловсруулъя гэж байгаа юм. Аль болохоор чамин, хээнцэр гоё үгтэй хуулиас татгалзах ёстой. Хууль нь өөрөө хүндрэлтэй бол хүмүүс хэрэгжүүлдэггүй. Мөн хариуцлагын асуудлыг тусгаж өгч байгаа.

-  “Шилэн данс”-ны тухай хуулийг жирийн иргэн яаж хянах юм бэ. Энэ талаар тодорхой мэдээлэл өгөөч?

-  Төрийн байгууллагуудын төсвийг иргэд онлайнаар хардаг болно. Байгууллага бүр орлого, зарлага гүйлгээгээ цахим хаягт байршуулна. Шийдвэрүүд нь ч мөн байж байна. Тэр рүү ороод л үзчихнэ. Өнөөдөр та бүхэн унших гэж буй мэдээллээ цахим хаяг руу ороод л уншдаг шүү дээ. Түүнтэй адил  мэдээллээ аваад явна. Одоо 100 мянга гаруй шүүхийн шийдвэрийг цахим хаягаар мэдээлдэг болсон. Тийм олон хуудас шүүхийн шийдвэрийг онлайнд байршуулж болж байгаа юм чинь орлог, зарлагаа бол тавиад байж болно гэж бодож байна.

-   Интернэтгүй сумын төвийн иргэд яаж мэдээллийг авах вэ?

-  Үүнд бид онцлог зохицуулалтыг хийж өгч байгаа. Иргэдэд мэдээлэл авах шаардлагатай асуудлуудыг нь шийдэж өгнө. Зөвхөн мэдээлэл аваад зогсохгүй эргэлзэж байгаа асуудлаараа тухайн байгууллагад нь хүсэлт тавиад шалгаад явж болно. Аудитын байгууллагад ч хандаж болно. Тэгэхээр аудитын байгууллагаас шалгаад ямар шийдвэр гаргаснаа таньд эргэн мэдээлдэг болох юм. Яг нарийн журмыг нь бид Сангийн яам зэрэг холбогдох газартай нь боловсруулж байгаа. Хэрэглэгддэггүй мөртлөө хэрэггүй байж байдаг заалтуудыг хасна.

- “Шилэн данс”-ны тухай хуулийг эргэж оруулж ирж байгаа шигээ “давхар дээл”-ийг тайлах хуулийг оруулж ирэх үү?

- Засгийн газрын бүтэц бүрэлдэхүүнтэй холбоотой асуудлаар цаашдаа ажиллана. Ялангуяа хариуцлагатай болгох, төрийн сонгогдсон болон томилогдсон албан тушаалтнуудтай хариуцлага тооцох асуудлаар хуулийн төслийг бэлэн болгож өргөн барихаар ажиллаж байна. Төрийг хариуцлагатай болгох, зөв бүтэц рүү оруулах асуудлаар Ерөнхийлөгч анхаарал хандуулж ажиллана. Өнөөдөр манайд мөрдөгдөж байгаа хуулиар Төрийн жинхэнэ албан хаагч, албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцож чаддаг юм. Харин улс төрийн албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцох хууль байдаггүй. Тэднийг хууль зөрчвөл яах талаар хуулийн заалт нь байдаг мөртлөө хариуцлага тооцох процесс нь байдаггүй. Жишээлбэл хөрөнгө оруулгын мэдүүлгээ буруу мэдүүлсэн бол яах юм. Шүүгчдэд хөндлөнгөөс нөлөөлсөн бол яах юм. Огцруулах, чөлөөлөх үндэслэл болно гэснээс өөр зүйл байхгүй. Тэр асуудал яаж, тавигдах, хэрхэн хэлэлцэх нь тодорхойгүй байна.

-   Засгийн газраас санал авсан уу?

-  Санал тавьсан. Хариугаа ирүүлээгүй санагдаж байна. Гэхдээ 30 хоногийн дотор хариу ирүүлэхгүй бол хуулиа шууд өргөн барих хуультай.