Архангай аймгийн Хашаат суманд энэ сарын 26-ны өдөр аймшигт хар салхи дэгдэж, эрдэнэт хүний амь эрсдэн олон айл орох оронгүй болж, 200 гаруй мал зүй бусаар хорогдсон харамсалтай явдал болсон. Хуй салхинд хийссэн автомашинууд ундааны лааз шиг базагдсан дүр зураг хэн хүний сэтгэлийг сэртхийлгэж тэртээ далайн орнуудад л тохиолддог мэт төсөөлж явсан байгалийн гамшиг “цунами “манай орныг ч тойрч гарахгүй гэдэг нь тодорхой харагдав. Салхины хурд 50м/с хүрсэн энэхүү байгалийн аюулт гамшгийг ус цаг уур эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд тооцоолох ямар ч боломж байгаагүй гэнэ. Байгалийн ийм гоц аюулт үзэгдэл боллоо гэхэд нэг цагийн өмнө л мэдэх боломжтой ба авран хамгаалах ажиллагаанд цаг уурын хүрээлэн, онцгой байдлын газрынханы хүч ч мөхөсдөнө гэдгийг онцолж байв. Бидний эргэн тойронд байгалийн гамшиг, аюулт үзэгдэл харамсалтай явдал үргэлж гарч байдаг. Төр засаг салхи тавьчихсан биш аюулт үзэгдэлд хэнийгээ ч буруутгаж, хаанаасаа ч нэхэл хийх билээ. Аюулт үзэгдэлд нэрвэгдсэн хохирогчдод аймаг, сумын удирдлагууд тусламжийн гараа сунгаж ганц нэг ч болтугай асуудлыг нь шийдэхийг хичээж байгаа нь сайшаалтай. Харин зарим сайд дарга нар сум оронд нь гамшиг болж байхад зэргэлдээ холгүй найр наадам хийж хурдан морь, хүчит бөхчүүдээ таашаан баясаж зуу зуун саяар бай шагнал гардуулж явах юм.
Өнөө жил олон сум 90 жилийнхээ ойг тэмдэглэж байна. Тэр бүх ойн баяр наадмын хойморт нутгийн зөвлөлийн дарга нар нь занхайн сууж бөхөө машин, морио мотоциклоор мялаан сайрхах нийтлэг төрхийг хүмүүс андахгүй болжээ. Нутгийн зөвлөл гэж байгууллага нь сайн дурын үндсэн дээр байгуулагддаг төрийн бус байгууллага. Бараг бүх аймаг нутгийн зөвлөлтэй, түүнийг нь аль нэг УИХ-ын гишүүн, сайд, эсвэл томоохон компаний захирал толгойлж байдаг.
Харин энэ олон нутгийн зөвлөлүүд нутгаасаа бөх морь түрүүлэхэд хамгийн түрүүнд далбагнаж хэдэн зуун саяар байлж шагнаж сайрхах атлаа энгийн ард иргэд нь ядарч туйлдахад тусламжийн гараа сунгалаа гэж лав сонсогдоогүй. Нутгийн зөвлөлүүд хүнээ биш, малаа тэтгэсэн олонхио биш ганц бөхөө дэмжсэн байдлаар л ажиллаж байна.
Хэдий сайн дурын төрийн бус байгууллага ч гэлээ нутгийнх нь ард иргэд ядарч туйлдаж байхад зэрэгцээд найр наадам байлж явах нь хүний ёс жудаг талаасаа дэндүү өрөвдэлтэй харагдана. Өнөө жил олон сум 90 жилийнхээ ойг тэмдэглэж байна. Тэр бүх ойн баяр наадмын хойморт нутгийн зөвлөлийн дарга нар нь занхайн сууж бөхөө машин, морио мотоциклоор мялаан сайрхах нийтлэг төрхийг хүмүүс андахгүй болжээ. Нутгийн зөвлөл гэж байгууллага нь сайн дурын үндсэн дээр байгуулагддаг төрийн бус байгууллага. Бараг бүх аймаг нутгийн зөвлөлтэй, түүнийг нь аль нэг УИХ-ын гишүүн, сайд, эсвэл томоохон компаний захирал толгойлж байдаг.
Харин энэ олон нутгийн зөвлөлүүд нутгаасаа бөх морь түрүүлэхэд хамгийн түрүүнд далбагнаж хэдэн зуун саяар байлж шагнаж сайрхах атлаа энгийн ард иргэд нь ядарч туйлдахад тусламжийн гараа сунгалаа гэж лав сонсогдоогүй. Нутгийн зөвлөлүүд хүнээ биш, малаа тэтгэсэн олонхио биш ганц бөхөө дэмжсэн байдлаар л ажиллаж байна.
Нутгийн зөвлөлдөө орно гэдэг тухайн хүний улстөр бизнесийн карьерт нутгийнх нь сайчуулын дэмжлэг асар их ирдэг ашиг хожоотой алба болсон. Харин нутгийнхаа дэмжлэгийг авсан улстөрч, бизнесмэнүүд энгийн ард иргэдээ дэмжихээс илүүтэй өөрт нь хэрэгтэй, нэр хүндэд нь хачиртай бөх морины хойноос л хөлрөн хөөцөлдөх нь шоглоомтой. Эрдэм шинжилгээний бүтээл туурвил, оюуны спортыг дэмжиж санхүүжүүлж байгаа нутгийн зөвлөл гэж огт сонсогдоогүй. Харин бөхчүүдийнхээ галыг эргэж, хэдэн зуун саяар л цацдаг нутгийн зөвлөлүүдийг бид мэднэ.
Нутгийнхан чинь ядарч байна. Нутгийн зөвлөлийнхөөн! Үгүйдээ зэрэгцэж наадамлахаа болиоч!
Сэтгэгдэл (9)