Нийгмийн санаа бодлыг судалдаг “Сантмарал” судалгааны төвийн захирал, улс төрч судлаач Л.Сумати улс төрийн өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар байр сууриа илэрхийллээ.  Тэрээр сөрөг хүчин болон Ерөнхий сайдын байр суурийг ихэд шүүмжиллээ. Тухайлбал МАН-ын талаар “Нэлээд эрчимтэй өөрчлөлт хийхгүй бол үр дүн гарахгүй болов уу? Сөрөг хүчний хувьд ямар нэгэн конструктив шүүмжлэлтэй гарч ирэх байдал ажиглагдаагүй. Харин АН, Шударга ёс эвслийн алдааг нь хараад л сууж байх шиг. Ингэж өөрсдийнхөө рейтингийг өсгөнө гэдэг хэцүү. Тэгэхээр сөрөг хүчний асуудал нэлээд хэцүүхэн байдалд орчихоод байна. Ардын нам өөдтэй сөрөг хүчин байж чадахгүй байна. Энэ тохиолдолд бүх юм урсгалаараа явна” хэмээн дүгнэв. Улс төрийн судлаачийн өнцөгөөс харвал МАН шинэчлэлийн болоод шүүмжлэлтэй байр сууриа тодорхой харуулж чадахгүй байгаа. Харин АН, Шударга ёс эвслийн алдааг нь л хараад суужийн гэсэн гашуун дүгнэлтийг хэллээ. Угаасаа МАН-ынхан шинэ санаачилга, бодлого дэвшүүлэхээсээ илүү эрх баригчдын алдаан дээр л тоглохоо эрхэмлэдэгийг судлаач ажиглажээ. Үүнээс гадна Л.Сумати “Хотын иргэдийн хувьд Ардын нам, Ардчилсан намын рейтингийн зөрүү их хол байна. Хамгийн эгзэгтэй хэсэгт сөрөг хүчнийхний бодлого огт алга. Улаанбаатарчуудтайгаа хэл амаа яаж ололцох нь тодорхойгүй байна” хэмээн дүгнэлээ. Эндээс харвал Улаанбаатарт МАН-ын рейтинг АН-ынхаас хол хаяагдсан байна. Сүүлийн үед МАН-ын рейтинг бага зэрэг өсч байгаа ч сонгуулийн хувь заяаг бүрэн шийдвэрлэдэг Улаанбаатарт сөрөг хүчний бодлого гэж огт байхгүй нь үнэн билээ. НИТХ-д МАН-аас ямар төлөөлөгч байдагийг ч ард түмэн мэдэхгүй. Тэднээс ажлаа хийж байгаа нэг ч хүн байхгүйг бүгд л харж байна. Дээр нь Нийслэлийн МАН-ын удирдлага гэгдэх хүмүүс юу хийдэг нь тодорхойгүй байсаар өнөөг хүрлээ. Тиймээс л судлаач Л.Сумати “Хэрэв МАН дараагийн сонгуульд ялья гэсэн хүсэл эрмэлзэлтэй байгаа бол Улаанбаатарчуудтайгаа хэл амаа ололцох ёстой” хэмээн анхааруулав. Түүний зөвлөгөөг ах намынхан хэрхэн авах нь тодорхойгүй юм.

    Үүнээс гадна судлаач Л.Сумати “АН-ын рейтингийг өсгөж байгаа зүйл бол авлигатай тэмцэх явдал байсан. Гэтэл Ерөнхий сайд намынх нь рейтингийг өсгөж байгаа байгууллагыг байнга шүүмжилдэг болчихсон” хэмээн ярив. Үнэхээр АН-ыг сонгуульд ялахад “авлигачидтай тэмцэх” стратеги л тус болсон. Түүнээс биш Н.Алтанхуяг мундагтаа ч ялаагүй. Угаасаа АН бүрэн ялалт байгуулж чадаагүй. Зүгээр л УИХ-д арай олон суудал авсан. Үүнд тус болсон зүйл бол “авлигачдыг цээрлүүлэх” үзэл санаа байсан. Ард түмэн түүний төлөө саналаа өгсөн. Гэтэл АН-ын дарга, Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг “АТГ ажил хийлгэхгүй байна” гэж нэг бус удаа мэдэгдсэн. Эцэст нь АТГ-ийг ТЕГ-аар шалгуулахаар болов. Өөрөөр хэлбэл авлига ярьдаг АН-ын дарга нь авлигатай тэмцэх учиртай АТГ-тай тэмцээд байхаар ард түмэн ойлгохгүй байна л даа. Энэ хирээрээ АН-ын рейтинг унаж байна. Тэгээд ч сүүлийн үеийн хэрэгүүдээс хэрвэл АН-ынхан авлигачид болчихсон юм шиг уур амьсгал нийгэмд бий болсон билээ. Энэ бүхнийг судлаач хоёр намд сануулж байна.