Б.Бат-Эрдэнэ: Оюутолгойг сул авчихсан Рио Тинто араас нь Хармагтай тэргүүтэй ордуудад санаархаж эхэллээ
ОУВС-гийн төлөөлөгчид манай улсад хүрэлцэн ирж, Монгол Улсын Засгийн газар ОУВС-гийн төлөөлөгчдийн уулзалт өнөөдөр эхлээд байгаа. Энэ талаар Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар ”ОУВС-тай хийх уулзалтууд эхэллээ. Хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлснээс хойш эдийн засаг тогтворжиж валютын нөөц нэмэгдсэн, төгрөгийн ханш тогтворжсон, төсвийн алдагдал буурсан, гадаадын хөрөнгө оруулалт нэмэгдсэн, зээлжих зэрэглэл шат ахьсан зэрэг олон эерэг үр дүн гарсан. Бас харилцан ярилцаж, ойлголцож шийдэх асуудлууд ч бас байгаа” хэмээн цахим хуудсаараа мэдээлсэн. ОУВС-ынхантай хийж байгаа энэхүү уулзалтын талаар УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнээс дараах тодруулгыг авлаа.
-ОУВС-ын төлөөлөгчидтэй манай Засгийн газар ээлжит уулзалт ярилцлагаа эхлүүлээд байна. Энэ удаагийн ярилцлагаар ОУВС-аас Монгол Улсад тулган хүлээлгээд байгаа дарамт шахалтыг бууруулж, иргэдийнхээ нуруун дээр үүрүүлсэн татварын ачааллыг багасгах бодит боломж байгаа болов уу. Та энэ талаар ямар бодолтой явна?
-Би өмнө нь энэ талаар байр сууриа багагүй илэрхийлж байсан. Дээр нь УИХ-ын чуулганы үеэр ч тодорхой байр сууриа байнга илэрхийлсээр ирсэн. Монгол Улсын эдийн засаг олигтой сэргэхгүй байгаа өнөөдрийн тухайд хэд хэдэн төрлийн татваруудаа эргэж хараач ээ, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх, Засгийн газар үүнийгээ маш сайн судалж үзээч ээ, тэр ОУВС байдаг юмуу өөр ямар газрууд байна тэдэнтэйгээ сайтар ярилцаад яаралтай УИХ-аар оруулаач ээ, татвар нэмсэн шийдвэрээ яаралтай эргэж хараач ээ гэдэг шаардлагыг олон удаа тавсан. Өнөөдөр бензин шатахуунд Онцгой албан татвар тогтоосноор нефть импортлогчид шууд л үнээ нэмж ард иргэдийг хэрхэн бухимдуулав. Тэдний үнээ нэмсэнээс үүдэж бий болсон бухимдал, шатахууны хомсдол өнөөдөр ч арилаагүй л байна. Бензин шатахууны үнэ гэдэг чинь бүх төрлийн өргөн хэрэглээний барааны суурь үнэ болохоор дэлхийн улс орнууд энэ асуудалд маш болгоомжтой ханддагийг би байнга л сануулсаар ирсэн. Одоо ч тэр байр суурин дээрээ зогсож л байгаа. Өнөөдөр нэг л юм болохоо байвал ОУВС руу заачихаад суугаад байдаг боллоо. Уг нь бие даасан, тусгаар тогтносон улсын Засгийн газар юм бол асуудлаа дотроо яриад хэнээс ч хараат бусаар шийдэх ёстой шүү дээ. Юунаас, хэнээс айгаад байдаг юм бүү мэд. Эцэст нь баахан шаардуулж, шахуулж байж нэг юм шийдвэрээ гаргадаг болчихлоо.
-Та өчигдрийн Засгийн газрын хуралдаанаар А-92, А-80 бензиний Онцой албан татварыг чөлөөлснийг хэлж байна уу?
-За тэгж ойлгож болох л юм. Үүнийгээ эртхэн хийхгүй заавал ийм байдалд оруулж, зохиомол хомсдол үүссэний дараа, ард иргэдийнхээ тэвчээрийг барж байж, нефть импортлогч компаниудын бойкотод автаж, Монголын нийгмийг тэр аяар нь хөдөлгөөнд оруулах шахаж байж шийдэх шаардлага огт байгаагүй л гэж бодож байна. Би гурван долоо хоногийн өмнө УИХ-ын чуулган нээгдэхэд энэ асуудлыг тавьж байсан. Тэгэхэд гурван долоо хоногийн дараа буюу 21 хоногийн дараа л энэ асуудлыг зах зухаас нь шийдэж байгаа нь Засгийн газар удаан, болхи ажиллаж байгаагийн л нотолгоо юм. Өнөөдөр тэр ОУВС-ийн хүмүүстэй эдгээр асуудлуудаа бүх талаас нь нэлээн нухацтай, зоригтой ярих ёстой гэж бодож байна. Би болон бусад гишүүд үнэндээ удаа дараа залхатлаа ярьж байгаа шүү дээ. “Айлаас эрэхээр авдрынхаа ёроолыг ухаач ээ” гэдэг шиг бид Оюутолгой, Тавантолгой тэргүүтэй том орд газруудад байгуулсан дээрэм, луйврын гэрээгээ эргэн харж, засч залруулах цаг нь аль хэдийнэ болчихоод байна аа. Өнөөдөр Засгийн газраас байгуулагдсан ажлын хэсэг зөвхөн Оюутолгой дээр 2 тэрбум ам долларын зөрчил, дутагдал илрүүлсэн шүү дээ. Түүгээр зогсохгүй тэр ажлын хэсэгт орж ажилласан багийнхан тэр 2 тэрбум ам долларас гадна 3.5 тэрбум ам долларын луйврын шинжтэй зөрчил, дутагдал илрүүлсэн гэдгээ маш тодорхой яриад байхад энэ бүхнийг Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэгийн нууцаар нисч Дубайд Рио Тинтогийнхонтой байгуулсан гэрээгээр хаачихсан гэдгээр цайруулж завхруулаад дуусгаж хэрхэвч болохгүй. Энэ Засгийн газар Ч.Сайханбилэгийн хийсэн тэр нүглийг яаралтай засч өөрчлөх ёстой.
-Уг нь саяхан Рио Тинтогийн төлөөлөгчийн газар Улаанбаатарт байгуулагдаж, түүнийх нь нээлтэд Рио Тинтогийн Гүйцэтгэх захирал Жан Себасьтян Жак гэгч ирж оролцохдоо Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхтэй уулзсан. Тэрхүү уулзалт яриа аль хэр үр дүнтэй болсон гэж та дүгнэж байгаа вэ?
-Тэгсэн. Гэхдээ тэр уулзалтаар олигтой үр дүнтэй шийдвэр гараагүй гэж миний хувьд дүгнэж байгаа. Хамтарсан ажлын хэсэг байгуулна л гэж байна лээ. Тэр нь тэгээд яг Монголчуудын эрх ашигт нийцтэй юу хийх юм, ямар ямар асуудлаар яг юуг шийдэх юм. Тэр нэг төлөөлөгчийн газар нь нээгдлээ гээд л дээр дооргүй баярлаж хөөрөөд яриад байна. Энэ бол баярлаад байх зүйл огтхон ч биш. “Амташсан хэрээ 13 дахина” гэдгийг үлгэрээр өнөөдөр Оюутолгой сул авчихсан этгээдүүд араас нь Хармагтай тэргүүтэй өчнөөн орд газруудыг дээрэмдэх сониохол л цаана нь явж байна шүү дээ. Рио Тинтогийн төлөөлөгчийн газар нээгдэж байгаагийн гол зорилго нь Монгол нутаг даяар ашигт малтмалын хайгуулын ажлаа улам эрчимжүүлэх, өөр бусад баялгийг тонон дээрэмдэх л эцсийн зорилготой юм шүү дээ. Та бид бүгдээрээ мэдэж байгаа. Р.Фрийдланд гэгч этгээд болон Рио Тинто Оюутолгой тойрсон өчнөөн олон лицензүүдийг мэдэлдээ авчихсан шүү дээ. “Антре Гоулд”, “Соус энд Гоби” гээд өчнөөн салбар, охин компаниуд нээчихсэн үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Тэдгээр нь бүхэл бүтэн аймгийн хэмжээний газар нутгийг эзэлж аваад дураараа дургиж байна. Одоо үргэлжлүүлээд энэ Монгол Улсын 1.5 сая хавтгай дөрвөлжин газар нутгийн талыг нь авах гээд байгаа юмуу, бүхлээр нь ч авах гээд байгаа юмуу гэдэг бодлого л явагдаж байна гэж харж байгаа.
-МАН 2016 оны УИХ-ын сонгуулийн өмнө татвар нэмэхгүй гэсэн амлалт өгч байсан ч өнөөдөр долоон төрлийн татвар нэмчихээд л сууж байгаа. Амлалтаасаа буцсан энэ үйлдлийг та юу гэж дүгнэж байгаа вэ?
-Мөрийн хөтөлбөрт орчихсон байгаа л даа. Яг 2016 оны сонгуулийн дараах Монгол Улсын эдийн засаг санхүүгийн байдал ямархуу болчихсон байсныг та бид бүгдээрээ л мэдэж байгаа. Уутныхаа ёроолыг эргүүлж гөвөөд чухамдаа юу ч байхгүй болчихсон байсан шүү дээ. Тэгээд бид бүгдээрээ УИХ дээр ярьж байгаад яах аргагүй ОУВС-ийн Өргөтгөсөн зээлийн хөтөлбөрт хамрагдахаар болсон. Тэнд хийсэн гэрээ хэлцлүүдээрээ л хэд хэдэн төрлийн татварыг нэмэх шийдвэр гаргасан л даа. Гэлээ гэхдээ одоо тэдгээр татваруудыг эргэж харах шаардлага босч ирж байна. Миний хувьд УИХ-ын чуулган дээр ч хэлж л байсан. Одоо нөхцөл байдал бидний бодож байснаас өөрөөр эргэлээ шүү гэж. Одоо жишээ нь 1.5 сая төгрөгийн цалинтай хүн гэдэг бол улирлын чанартай, уул уурхайд л ажилладаг хүмүүс байгаа. Зарим нь нэг сар ажиллаад, нэг сар амардаг хүмүүс байгаа шүү дээ. Тэгэхээр эдгээр асуудлыг зайлшгүй эргэж харах шаардлагатай болж байгаа юм. Энд л гэж хэлэхэд 2016 оны сонгуулийн өмнө улс орны эдийн засаг, санхүүгийн байдлын талаар бидэнд ирүүлж байсан мэдээллүүдийг хожим нь нягтлаад үзэхэд Монгол Улсын эдийн засаг, санхүүгийн байдал бол үнэхээр эцсийнхээ дуслыг шавхчихсан, үнэндээ дээд зэргийн дефолтын байдалд орчихсон байсан юм шүү дээ. Тийм учраас МАН эцсийнхээ аргыг шавхаж аргагүйн эрхэнд ОУВС-д хандсан юм. Нэг бол Монгол Улс хоёр гараа өргөөд дампуурлаа зарлах, үгүй бол ОУВС-л хандах хоёрхон л сонголт байсан. Тэгээд л ОУВС-д хандсан хэрэг шүү дээ. Гэхдээ одоо дандаа ОУВС-ынхны үгээр явах биш өөрсдөө бодлогоо тодорхойлоод зүг чигээ гаргаад улс орынхоо нийгэм эдийн засгийн амьдралд тулгамдаж байгаа асуудлуудаа яаралтай шийдээд явах цаг нь болчихоод байна. Тийм боломж нь ч өнөөдрийн Засгийн газрын өмнө нээгдчихээд байгаа л гэж харж байна. Харин Засгийн газар асуудлуудаа УИХ-руу яаралтай оруулаад шийдээд л явах ёстой.
-УИХ-ын гишүүдийн зүгээс өнөөдөр эхэлсэн ОУВС-ынхантай хийж байгаа уулзалт ярилцлагад тодорхой саналаа хүргүүлээд, шахаж шаардах боломжтой юу?
-Тэр бол У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын хийх ажил учраас бид хамаагүй хутгалдаж болохгүй л дээ.

Зочид буудал, дэн буудлуудад хяналт шалгалт хийжээ

Өвөлжилтийн нөхцөл байдалтай танилцаж, орон нутгийн Онцгой комисст мэргэжил аргазүйн зөвлөгөө өгөх,

Түрээсийн байрны бүх оршин суугчдыг байцаахгүй, З.Баянсэлэнгийн хэрэгт холбогдуулан зарим хүнээээс мэдүүлэг авсан

Шатахууны хомсдол нүүрлэсэн өдрүүд үргэлжилсэн хэвээр байна.

Авлигатай тэмцэх газраас мэдээлэл хийлээ

“Согтуурах, мансуурах донтой хүнийг захиргааны журмаар албадан эмчлэх тухай”

Ийм хангалуун төсөвтэй байж. Иргэдийн татвар нэмэх ямар шаардлага байсан юм

Өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд мобайл технологи үр дүнгээ өгч байна

Польшийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлт

Д.Сумъяабазар өчигдөр Давосын чуулга уулзалтын салбар хуралдаанд оролцлоо

ЦЕГ-аас сошиал орчинд үйлдэгдэж байгаа гэмт хэргийн талаар мэдээлэл хийлээ.

Усанд нимбэг хийж уух нь бусад ундаануудаас илүү цангаа тайлахаас гадна амин дэм, эрдэс, биед хэрэгцээтэй элементүүдийг нөхөж өгдөг олон давуу талтай.

Цагдаагийн ерөнхий газрын Нийтийн хэв журам хамгаалах, олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах алба,

МҮХАҮТ-аас ”Өглөөний цай” бизнес уулзалтад Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх оролцлоо.

МҮЭ-ийн холбооноос Засгийн газарт шатахууны зохиомол хомсдол үүсгэж буй аж ахуйн нэгжүүдэд хуулийн дагуу

НӨАТ-ын буцаан олголт

Монгол Улсын хөгжлийг түргэтгэх зорилгоор Хөгжлийн банк байгуулсан түүхтэй.

Иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлээр “Инноваци нэвтрүүлэх нь” хэлэлцүүлгийг боллоо

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Дорнодод Д.Трамп Давост
Дэлхийн эдийн засгийн 48 дахь удаагийн чуулга уулзалт Швейцарийн холбооны улсын Давос хотод уржигдар эхэлж 26-ныг хүртэл үргэлжилж байгаа билээ. Энд дэлхийн хэмжээний бодлого тодорхойлдог удирдагчид бараг л бүгд цугласны дунд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трамп АНУ-ын төрийн тэргүүний хувьд 18 жилийн дараа Давост хүрэлцэн очиж чуулга уулзалтад оролцож байгаа юм. Энэ удаагийн Давосын чуулганд АНУ-ын төрийн тэргүүн Дональд Трамп 14 хүний бүрэлдэхүүнтэй оролцож байгаа бөгөөд чуулганаар дамжуулж АНУ дэлхийн удирдагчидтай холбогдох боломж бүрдэнэ гэж үзэж байгаагаа илэрхийлсэн байсан. Мөн АНУ энэ удаагийн чуулганд оролцох болсон гол шалтгаан нь Цагаан ордны тэргүүний дэвшүүлсэн “Америк нэгдүгээрт” бодлоготой холбоотой гэж ажиглагчид үзэж байгаа. АНУ дэлхийн тэргүүлэгч улс орны хувиар оролцохоо мэдэгдсэнтэй холбогдуулан Вашингтоны төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд Эрчим хүчний сайд Рик Перри, Сангийн сайд Стивен Мнучин, Худалдааны сайд Уилбур Росс, Хөдөлмөрийн сайд Альбер Акоста, Зам тээврийн сайд Элейн Чао, Төрийн нарийн бичгийн дарга Рекс Тиллерсон, ерөнхийлөгч Д.Трампын хүргэн Жаред Кушнер нар багтжээ. Урьд нь АНУ-ын Засгийн газар Давосын чуулга уулзалтад төдийлөн ач холбогдол өгөлгүй төлөөлөгчид л илгээдэг байсан бол 18 жилийн дараа Цагаан ордны тэргүүн Д.Трамп анх удаа оролцож буйгаараа дэлхий дахины анхаарлын төвд ороод байгаа юм.
Өнөөдөр АНУ-ын төрийн тэргүүн Д.Трамп ИХ Британий Ерөнхий сайд Т.Мэй, Израйлийн Ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху нартай ганцаарчилсан уулзалт хийхээр товлосон бол яг энэ цаг мөчид Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Дорнод аймгийн иргэдтэй уулзахаар Чойбалсан хотод хүрэлцэн очоод байгаа юм. Өчигдөр Хэнтий аймгийн иргэдтэй уулзсан Ерөнхийлөгч Х.Баттулга “Ц.Элбэгдорж жил бүр очиж дурсгалын зураг татуулж, зоог барьж Монгол дээлээр гангарахаас өөр гайхамшиг бүтээгээгүй Давост очиж Д.Трампын гарын алгаар нүүрээ таглуулж байснаас хөдөөгийн иргэдийнхээ санаа бодлыг сонсож, цэвэр агаараар цээж дүүрэн амьсгалж явах нь илүү дээр” хэмээн дотроо тунгааж хөлгийн жолоогоо Монгол нутгийнхаа зүүн зүг рүү залсан нь тодорхой.
Дэлхийн эдийн засаг, улстөрийн том гүрэн ОХУ-ын төрийн тэргүүн В.Путин энэ удаагийн Давосын чуулганд оролцохгүйгээ албан ёсоор мэдэгдсэн. Тэрээр ирэх гуравдугаар сард болох ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд бие даан нэр дэвшихээ албан ёсоор зарлаж, сонгуулийнхаа бэлтгэл ажилд ороод байгаа учир Давосыг энэ удаа алгассан нь ойлгомжтой. Өнгөрсөн 12 дугаар сард болсон санал асуулгаар ОХУ-ын ард иргэдийн 87,6 хувь нь В.Путинийг 4 дэх удаагаа Ерөнхийлөгчөөр сонгохоо илэрхийлсэн тул тэрээр 24 жил ОХУ-ыг удирдах нь бараг л тодорхой болоод байгаа юм. Энэ удаа Давост хүрэлцэн очсон Оросын төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд Эрчим хүчний сайд Александр Новак, “Касперскийн лаборатори” компанийн захирал Евгений Касперский, “Новатэк” компанийн захирал Леонид Михельсон, “Лукойл” компанийн ерөнхийлөгч Вагит Алекперов нар багтсан гэдгийг “Эхо Москва” сайтад мэдээлсэн байна. Энэ удаагийн Давосын чуулганы үеэр Орос, АНУ- ын төлөөлөгчид эрчим хүч, мэдээллийн технологийн салбарт хамтран ажиллах гэрээ байгуулахаар төлөвлөөд байгааг ч дурджээ. Тухайлбал, чуулганы хоёр дахь өдөр буюу өчигдөр ОХУ-ын Эрчим хүчний сайд А.Новак, АНУ-ын Эрчим хүчний сайдтай уулзаж ОХУ дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд ноёлох бодлогоо Давосын уулзалтын үеэр баталгаажуулах эхний алхмаа хийжээ.
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трамп мөн Украины Ерөнхийлөгч П.Порошенко, Олон улсын валютын сангийн тэргүүн Кристин Лагерд нартай уулзах бодолтой байгааг АНУ-ын сэтгүүлчид мэдэгдээд байгаа. Д.Трампыг ийнхүү “Америк нэгдүгээрт” хэмээн Давосыг доргиож явах зуур Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Дорнодоос хөдөлж Алтан овоо, Ганга нуур, Шилийн Богдоороо алдаршсан Сүхбаатар аймагт дөрөө мулталж зогсох болно. Тамирчин, булчинлаг Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад Давосын цасан дунд цанаар гулгаснаас Шилийн Богдын жавар сийгсэн талын салхиар амьсгалж, Ганга нуурын мөсөнд гялалзах нарны туяагаар хийморио сэргээж, хөдөөгийн иргэдийнхээ захиас үгийг сонсож явах нь илүү өгөөжтэй санагдсан болов уу. Удахгүй Дорноговийн Сайншанд хотоос 20 км зайтай Алтанширээ сумын нутагт Монголын анхны нефть боловсруулах үйлдвэр байгуулах их ажил эхэлнэ гэдгийг Засгийн газрын өчигдрийн хуралдаанаар эцэслэн баталсан. Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх өөрөө энэ ажилд ихээхэн анхаарал хандуулж, хяналт тавьж ажиллахаа ч илэрхийллээ. Чухам энэ үед Ерөнхийлөгч Х.Баттулга зүүн дөрвөн аймгийн иргэдтэй уулзаж яваа нь Швейцарийн Давост очиж АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трампын дээрэнгүй илтгэлийг сонсож, Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Н.Модигийн “Энэтхэг улс тун удахгүй дэлхийн тав дахь хүчирхэг эдийн засагтай улс болно. Хөрөнгө оруулалтынхаа хэмжээгээр БНХАУ-тай өрсөлдөх бодит боломж бидэнд бий” гэх мэтийн баярхуу мэдэгдлийг сонсож, бяцхан атаархаж суухаас өөрт нь илүү өгөөжтэй байгаа гэдэг бодол төрж байна.